16/10/2018 08:15:51
14.8.2017 / ΒΑΣΙΛΗΣ ΓΑΛΟΥΠΗΣ
Δημοσιεύτηκε στο ΠΟΝΤΙΚΙ, τεύχος 1981 στις 10-08-2017

Καγκελάριος... Τζαμάικας η Μέρκελ

Καγκελάριος... Τζαμάικας η Μέρκελ - Media

 

Το κλίμα νιρβάνας για τις επερχόμενες γερμανικές εκλογές και ο τρίχρωμος συνασπισμός

Βιώνουμε αφάνταστα «πυκνούς» πολιτικούς καιρούς. Στη Γαλλία οι δυνάμεις της παγκοσμιοποίησης και του εθνικισμού βρίσκονται στα χαρακώματα παρά τον θρίαμβο του Μακρόν και τη συντριπτική ήττα της Λεπέν. Στη Βρετανία οι εκλογές που αλλάζουν εκ βάθρων ολόκληρη τη χώρα έχουν γίνει κάτι σαν... ετήσιος θεσμός. Η Αμερική του Τραμπ βγάζει περισσότερες ειδήσεις σε μια εβδομάδα από ό,τι, παλιότερα, σ’ έναν χρόνο. 
 
Μοναδική εξαίρεση μοιάζει να είναι η Γερμανία. Η χώρα πηγαίνει στις κάλπες στις 24 Σεπτεμβρίου σε μια κατάσταση... μακαριότητας. Σε μια ασυνήθιστη νιρβάνα. Οι Χριστιανοδημοκράτες (CDU) της Άνγκελα Μέρκελ οδεύουν, όπως όλα δείχνουν, προς τη νίκη με ένα μανιφέστο που έχει να προσφέρει κάτι για τον καθένα. 
 
Ο αντίπαλός της, ο σοσιαλδημοκράτης Μάρτιν Σουλτς (SPD), που πέφτει διαρκώς δημοσκοπικά, έχει αναγκαστικά δυο επιλογές: Είτε να «σηκώσει» τους τόνους της πολιτικής αντιπαράθεσης ρισκάροντας να χάσει κι άλλους ψηφοφόρους από τη Μέρκελ, που φροντίζει να τους ικανοποιεί όλους, είτε να κοπιάρει τη δική της καθησυχαστική τακτική. Κάτι που, όμως, δεν θα έδινε στους Γερμανούς ιδιαίτερους λόγους να επιλέξουν εκείνον αντί της Μέρκελ, την οποία και θεωρούν «σίγουρη λύση».
 
Προς το παρόν η στρατηγική Σουλτς μάλλον συνδυάζει τα χειρότερα των δυο επιλογών: Σηκώνει ψηλά το μεταναστευτικό κατηγορώντας την καγκελάριο για ελλιπή προετοιμασία εν όψει μελλοντικών προσφυγικών κρίσεων, στάση που επικοινωνιακά περνάει στους Γερμανούς ψηφοφόρους ως ένδειξη πανικού, ενώ υπερτονίζει στην κοινή γνώμη την ήρεμη αυτοπεποίθηση της Μέρκελ. 
Τα σλόγκαν των δυο κομμάτων είναι ιδιαίτερα ήπια:
 
Το CDU προτάσσει το μότο: «Για μια Γερμανία όπου όλοι ζούμε καλά κι ευτυχισμένα». 
Το SPD πλασάρει το σλόγκαν: «Το μέλλον χρειάζεται φρέσκιες ιδέες και κάποιον να τις εφαρμόσει». 
 
Έτσι οι Γερμανοί, δικαιολογημένα, ήδη άρχισαν να κάνουν λόγο για Schlafwahlkampf, δηλαδή για προεκλογικό αγώνα του ύπνου…
Κατά μια έννοια, βέβαια, αυτό είναι εξαιρετικά θετικό για τη Γερμανία. Με την εξαίρεση των χαοτικών εθνικιστών του AfD, που πρακτικά δεν κατάφεραν, παρά τις ακρότητές τους, να δημιουργήσουν μέχρι τώρα ρήγματα και να αποσταθεροποιήσουν την πολιτική σκηνή της χώρας, οι Γερμανοί πολιτικοί και τα ΜΜΕ είναι πολύ λιγότερο επιρρεπείς σε πολιτικές καμπάνιες που απευθύνονται στο θυμικό, στα fake news και σε κατασκευασμένες αντιπαραθέσεις από ό,τι σε άλλες χώρες. 
 
Η Μέρκελ τα οκτώ από τα δώδεκα χρόνια της στην καγκελαρία κυβερνά αρμονικά με το SPD. Εκτός από κάποιες διαφορές στα σημεία στα οποία δίνουν λίγο παραπάνω έμφαση, Μέρκελ και Σουλτς έχουν ουσιαστικά την ίδια κοσμοθεωρία: είναι ευρωπαϊστές, υπέρ της παγκοσμιοποίησης και του «ανοιχτού», φιλικοί στην επιχειρηματικότητα και υπέρ της κοινωνικής δικαιοσύνης. 
 
Η Γερμανία βγαίνει ενισχυμένη από την κρίση έχοντας επιβάλει τις πολιτικές επιλογές της στην Ευρώπη, παραμένει σταθερή και πλούσια, μια χώρα με βαριά βιομηχανία αιχμής, άψογες υπηρεσίες, ηγετικό ρόλο στις εξαγωγές και ειδυλλιακές μπυραρίες. Εκ πρώτης όψεως, τίποτε δεν χρειάζεται «διόρθωση». Όμως, δεν είναι ακριβώς έτσι. Η Γερμανία αντιμετωπίζει τεράστιες προκλήσεις, που στο άμεσο μέλλον θα υποχρεώσουν τους ηγέτες της να κάνουν δύσκολες και διχαστικές επιλογές. 
 
Ο Τίμο Λοκόκι, στέλεχος του Γερμανικού Ιδρύματος Μάρσαλ στις ΗΠΑ (German Marshall Fund of the US) και λέκτορας Ευρωπαϊκής Πολιτικής στο Πανεπιστήμιο Humboldt του Βερολίνου, εκτιμά ότι «τα επόμενα τρία - τέσσερα χρόνια θα είναι τα πιο απαιτητικά για τη Γερμανία από την εποχή της ενοποίησης».
 
Γεωπολιτική
 
Κατ’ αρχάς στα θέματα που άπτονται της γεωπολιτικής: 
 
Η Γερμανία είναι σε γενικές γραμμές ικανοποιημένη με τη δομή της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όμως το πρόβλημα είναι πως άλλοι δεν είναι. 
Ο Μακρόν στη Γαλλία θέλει να επιταχύνει την ολοκλήρωση της Ευρωζώνης με τρόπους που οι Γερμανοί εκλαμβάνουν ως επιδρομή στις τσέπες τους. 
Οι ΗΠΑ επιμένουν να αυξήσει το Βερολίνο τις αμυντικές δαπάνες από το 1,2% στο 2% του ΑΕΠ, ενώ χρησιμοποιεί και γεωστρατηγικούς μοχλούς πίεσης, όπως την Πολωνία, ειδικά με το θέμα των γερμανικών αποζημιώσεων, που πρόκειται να «ανέβει» στην κορυφή της ατζέντας τις επόμενες μέρες. 
 
Από την άλλη οι Γερμανοί πολίτες διστάζουν να υποστηρίξουν ακόμη και τις υπάρχουσες αμυντικές τους υποχρεώσεις. Τον Μάιο, σε δημοσκόπηση του Κέντρου Ερευνών Pew, μόλις το 40% των Γερμανών δήλωσε ότι είναι υπέρ της χρήσης στρατιωτικής ισχύος για την προστασία μιας χώρας - συμμάχου στο ΝΑΤΟ σε περίπτωση σοβαρής σύγκρουσης με τη Ρωσία.
 
Οικονομία
 
Στο πεδίο της οικονομίας θα υπάρξουν αλλαγές που θα επιφέρουν πιέσεις: 
 
1 Η παντοδύναμη γερμανική αυτοκινητοβιομηχανία μαστίζεται από τη λογική των καρτέλ. Επένδυσε πολλά στις μηχανές diesel και αναμένει περαιτέρω πιέσεις από τη στροφή προς τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα και τα αυτοκίνητα χωρίς οδηγό (self driving vehicles). 
 
2 Η Γερμανία έχει χαμηλό ρυθμό επενδύσεων σε υποδομές, ψηφιοποίηση κ.λπ. και υψηλά ενεργειακά κόστη, παράγοντες που επηρεάζουν αρνητικά την κατάταξή της στην ψηφιακή ανταγωνιστικότητα και στην ανταγωνιστικότητα των υποδομών. 
 
3 Παραδοσιακά στη Γερμανία επικρατεί μια συντηρητική άποψη όσον αφορά ορισμένες νέες τεχνολογίες. Οι Γερμανοί είναι πιο εχθρικοί κι από τους Γάλλους σε μια συμφωνία ελεύθερου εμπορίου με την Αμερική και είναι απέναντι σε εταιρείες - γίγαντες των data όπως η Google. 
 
Η κυβέρνηση της Μέρκελ, πάντως, σε μια κίνηση με στόχο να καλοπιάσει τους ψηφοφόρους, αποφάσισε να μειώσει την ηλικία συνταξιοδότησης. 
Με άλλα λόγια, αυτό που τονίζουν οι κορυφαίοι αναλυτές στη Γερμανία είναι ότι η γερμανική πολιτική ελίτ δεν εκμεταλλεύτηκε τη «χρυσή» δεκαετία της χώρας για να την προετοιμάσει για το μέλλον. Όπως προειδοποιούν, οι καλές επιδόσεις του παρελθόντος δεν αποτελούν ένδειξη για επιτυχίες στο μέλλον.
 
Κοινωνία
 
Ο ιστός της γερμανικής κοινωνίας ρευστοποιείται. Η προσπάθεια να ενσωματωθούν οι 1,2 εκατομμύρια πρόσφυγες που κατέφτασαν στη Γερμανία το 2015-2016 είναι ακόμη σε πρωταρχικά στάδια. Ωστόσο στη Γερμανία δεν ασχολούνται σοβαρά με το πώς ακριβώς πρέπει να γίνει. Η Αριστερά, αμήχανη, αποφεύγει το θέμα και η Δεξιά προτείνει απλουστευμένες λύσεις «γερμανοποίησης» των νεοφερμένων. 
 
Κι ενώ η γερμανική κοινωνία γίνεται πιο «υβριδική», διαρκώς αυξάνονται οι δυσκολίες στην ασφάλεια και την αστυνόμευση, σύμφωνα με τον «Economist»: Οι πρόσφατες τρομοκρατικές επιθέσεις σε Βερολίνο και Αμβούργο από μετανάστες που, όπως αποδείχθηκε, θα έπρεπε να είχαν απελαθεί αλλά ξεγλίστρησαν λόγω κενών στο σύστημα ασφαλείας, έγιναν η αιτία να αποκαλυφθούν σοβαρές αδυναμίες στον τομέα αυτόν, οι οποίες θέτουν «δύσκολα» ερωτήματα σε μια χώρα που, για ιστορικούς λόγους, είναι ιδιαίτερα νευρική σε ζητήματα κρατικής επιτήρησης.
 
Ριζωμένες ανασφάλειες
 
Η προεκλογική περίοδος δεν αναμένεται να «θερμανθεί» πριν από το τέλος Αυγούστου. Τα πρώτα δείγματα γραφής, πάντως, οι διακηρύξεις των κομμάτων, οι μέχρι τώρα συγκεντρώσεις και οι «ανώδυνες» τηλεοπτικές συνεντεύξεις με πολιτικούς δίνουν το στίγμα ότι η βαρετή προεκλογική καμπάνια της Γερμανίας δεν θα τολμήσει να αγγίξει τα περισσότερα από τα καυτά και πολυσύνθετα ζητήματα που αποτελούν τις βαθύτερες προκλήσεις της χώρας.
 
Η Γερμανία σήμερα ασφαλώς είναι επιτυχημένη και απολαμβάνει μια μεγάλη σταθερότητα. Όμως τα πολιτικά δράματα που βίωσε το 2015, όπως η άνοδος του AfD, που ως ακροδεξιό κόμμα καπηλεύτηκε για ψηφοθηρικούς λόγους την προσφυγική κρίση, δείχνουν ότι υπάρχουν κάτω από την επιφάνεια βαθιές πολιτικές ανασφάλειες, αλλά και θυμός που μπορεί να ξεσπάσει εύκολα.
 
Το Γερμανικό Ίδρυμα Μάρσαλ αναφέρει πως «οι 1.000 άνθρωποι στο Βερολίνο που ασκούν τη μεγαλύτερη επιρροή γνωρίζουν ότι σύντομα έρχονται ζόρικες εποχές για τη Γερμανία». Όπως επισημαίνει, «πρέπει να βρουν τρόπους για να το επικοινωνήσουν αυτό έγκαιρα στους Γερμανούς ψηφοφόρους». 
 
Ο πρώην δήμαρχος του Μονάχου με το SPD Κρίστιαν Ούντε το πάει ένα βήμα παραπέρα και προειδοποιεί στο καινούργιο του βιβλίο ότι «η φυγή του κέντρου και της κοινής λογικής από την πολιτική αφήνει χώρο για τα πολιτικά άκρα».
 
Οι εγκυρότεροι Γερμανοί αναλυτές χτυπούν το καμπανάκι: το ότι η Γερμανία τα πηγαίνει τόσο καλά δεν είναι λόγος για να αποφεύγεται η πολιτική αντιπαράθεση για τα δύσκολα ζητήματα που έρχονται ταχύτατα. Ακριβώς το αντίθετο. Θεωρούν ότι τώρα υπάρχει το ιδανικό «παράθυρο» ευκαιρίας – και πολιτικής ηρεμίας – για να σχεδιάσει η χώρα εποικοδομητικά τα βήματά της στα πολλά και σοβαρά ζητήματα που θα κληθεί να αντιμετωπίσει τα αμέσως επόμενα χρόνια. Κι επισημαίνουν ότι αυτό το παράθυρο δεν πρέπει να χαθεί.
 
Συνασπισμός τρικολόρε
 
Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις εμφανίζουν τους Χριστιανοδημοκράτες της Μέρκελ να προηγούνται με 40%, τους Σοσιαλδημοκράτες του Σουλτς να αγκομαχούν στο 22% και το Die Linke να βρίσκεται στο 8%. 
Όλα δείχνουν ότι τον «μεγάλο συνασπισμό» θα αντικαταστήσει η... Τζαμάικα. Ένας νέος συνασπισμός, δηλαδή, στα χρώματα αυτής της χώρας, με μαύρο (το χρώμα των Χριστιανοδημοκρατών), κίτρινο (των Φιλελεύθερων) και πράσινο (των Πράσινων).
 
Κόντρα μόνο για το... πλεόνασμα
 
Η «γαλήνια», πράγματι σε mood... Τζαμάικας, προεκλογική περίοδος αναλώνεται στην αντιπαράθεση των δύο μεγάλων κομμάτων CDU και SPD για το πώς ακριβώς πρέπει να ξοδευτεί μέρος του γερμανικού πλεονάσματος. Η Γερμανία έχει αισίως καταφέρει να αποθησαυρίσει 19 δισ. ευρώ.
 
Το κεντροδεξιό CDU της Μέρκελ θέλει να δώσει κάτι από αυτά τα χρήματα πίσω στους πολίτες, με βασικό εργαλείο τη μείωση της φορολογίας αλλά και τη χρηματοδότηση συγκεκριμένων υποδομών, όπως τα σχολεία.
 
Το SPD του Σουλτς προτείνει εκτεταμένες υποδομές και όχι τη μείωση της φορολογίας.
 
Και ο υπ. Οικονομικών Βόλφγκανγκ Σόιμπλε δήλωσε, εντελώς αναμενόμενα, ότι θα ήθελε να χρησιμοποιήσει το πλεόνασμα για να μειώσει το χρέος.
 
Όμως, προς το παρόν τουλάχιστον, στη γερμανική προεκλογική καμπάνια κανείς δεν θέτει στους πολίτες τα καυτά ζητήματα που πολύ σύντομα πρόκειται να επηρεάσουν τη γερμανική κοινωνία: αυτά της δομής της ευρωζώνης, της περαιτέρω ενσωμάτωσης, της άμυνας, των νέων τεχνολογιών κ.ά.
 
Αν και η Γερμανία μπαίνει στην καρδιά της προεκλογικής αντιπαράθεσης, παραμένει εξαιρετικά αμφίβολο το εάν η πολιτική της ελίτ θα βρει την τόλμη να ταρακουνήσει λίγο τα νερά και να ανοίξει το παράθυρο ευκαιρίας για να αγγίξει τα πιο δύσκολα θέματα...

ΣΧΟΛΙΑ

Το "Π" σέβεται όλες τις απόψεις, αλλά διατηρεί το δικαίωμά του να μην αναρτά υβριστικά σχόλια και διαφημίσεις. Τα σχόλια απηχούν αποκλειστικά τις απόψεις των αναγνωστών.