17/01/2019 14:37:48
3.1.2010

Νέες εκδόσεις

Ολιβιέ Τοντ

Αλμπέρ Καμύ

Μια ζωή

Μετάφραση: Ρίτα Κολαΐτη

Εκδόσεις Καστανιώτης

Σελ. 788

Πόσο εύκολο είναι άραγε να διαχειρίζεσαι τη ζωή ενός ανθρώπου και συνάμα την υστεροφημία του; Πόσο ανεκτή ηθικά θα μπορούσε να είναι μια τέτοια ενέργεια; Κι όμως, αυτή η κλίση προς την αυθαιρεσία, παρά το γεγονός ότι κατά συνθήκη προτάσσεται μονίμως η αντικειμενικότητα, είναι που κάνει τις βιογραφίες συναρπαστικά αναγνώσματα. Ποιος θα άντεχε στον πειρασμό και δεν θα άνοιγε, παραδείγματος χάριν, το προσωπικό ημερολόγιο μιας διασημότητας; Ποιος δεν θα έμπαινε στον πειρασμό να την κρίνει ή να σχηματίσει μια ιδέα για τον άνθρωπο; Τα τεκμήρια που αφήνει πίσω της μια ζωή, πέρα από πρόκληση για τον βιογράφο, αποτελούν και μικρά συνθετικά αινίγματα που πρέπει να λυθούν. Με δυο λόγια, η σύνθεση μιας βιογραφίας κάθε άλλο παρά εύκολη υπόθεση είναι. Πόσο μάλλον όταν ο βιογραφούμενος είναι ο Αλμπέρ Καμύ, μια πολυτάλαντη και πολυσύνθετη προσωπικότητα, ο οποίος άφησε πίσω του ένα έργο παγκόσμιας εμβέλειας και το όνομά του σε καθημερινή χρήση, που αντί να το φθείρει το αναγεννά ξανά και ξανά! Τριανταπέντε χρόνια μετά τον άδικο χαμό του, αυτή η πληθωρική βιογραφία του Ολιβιέ Τοντ έρχεται να συνθέσει το νόημα μιας ζωής περίπλοκης, που στο πέρασμά της δεν άφησε κανέναν αδιάφορο. Μια από τις μεγάλες δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι βιογράφοι είναι η σύνθεση του έργου και της προσωπικότητας του βιογραφούμενου. Ο Καμύ, παρά το γεγονός ότι δεν παρέβλεπε το ζήτημα της υστεροφημίας του, δεν άφησε πίσω του κάτι πάνω στο οποίο να βασιστεί ο βιογράφος. Εν τούτοις, και παρά τις δυσκολίες που έχει να αντιμετωπίσει κάθε βιογραφία, να παρουσιάζει δηλαδή ένας τρίτος τη ζωή σου, ο Καμύ του Ολιβιέ Τοντ είναι αυθεντικός, όπως ακριβώς ένα πρωτογενές ζωγραφικό πορτρέτο. Πρόκειται για μια λεπτομερέστατη και πληρέστατη βιογραφία, η οποία μας εισάγει στη ζωή ενός μεγάλου συγγραφέα.

Γκράχαμ Γκρην

Το τέλος μιας σχέσης

Πρόλογος: Αναστάσης Βιστωνίτης

Μετάφραση: Τρισεύγενη Παπαϊωάννου

Εκδόσεις Μεταίχμιο

Σελ. 296

Μια απλή ερωτική ιστορία, από αυτές που συμβαίνουν στην καθημερινότητα με τόση συχνότητα ώστε να χάνεται κι αυτό το ενδιαφέρον της μοιχείας, που οι δυτικές κοινωνίες το ξεπέρασαν μέσα από «πολιτισμένες» διαδικασίες απενοχοποίησης. Σ’ αυτή την ερωτική ιστορία το στοιχείο της μοιχείας αποκτά στα χέρια ενός έμπειρου και ικανού συγγραφέα ιδιαίτερο ενδιαφέρον, που ξεπερνά κατά πολύ τις κατακτήσεις των προοδευτικών κοινωνιών. Οι τύψεις και οι ενοχές, με τη βοήθεια της θρησκείας –στην περίπτωσή μας του καθολικισμού– δεν ξεπερνιούνται από τις κοινωνίες ούτε με επαναστατικά μανιφέστα ούτε με δικαστικές αποφάσεις. Το θρησκευτικό αίσθημα, έστω και σαν αυταπάτη, για να θυμηθούμε τον Φρόιντ, λειτουργεί καθοριστικά στις ζωές των ανθρώπων. Έτσι, όταν η Σάρα απατά τον αξιαγάπητο και συμπαθή Χένρι με τον ανερχόμενο συγγραφέα Μπέντριξ, οι τύψεις κι οι ενοχές ξεχειλίζουν και η προειδοποίηση έρχεται εξ ουρανού, όταν η γερμανική αεροπορία, στη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, βομβαρδίζει το Λονδίνο. Μια βόμβα λοιπόν πέφτει την ώρα που ο συγγραφέας με τη μοιχαλίδα συνευρίσκονται. Αυτό είναι αρκετό για να συνετίσει τη Σάρα, η οποία δίχως εξήγηση, μετά το περιστατικό εξαφανίζεται από τη ζωή του. Εκείνος δεν μπορεί να καταλάβει την αλλαγή που συνέβη στη ζωή της και θεωρεί ότι τον άφησε για κάποιον άλλο εραστή, όπως είχε αφήσει προς χάρη του τον άντρα της. Δυο χρόνια αργότερα, όταν τη συναντάει τυχαία, το πάθος του γι’ αυτήν αναζωπυρώνεται. Τελικά, βάζει ντετέκτιβ να την παρακολουθεί και ανακαλύπτει μια απρόσμενη και διαφορετική αλήθεια από αυτήν που πίστευε. Όλα αυτά επιδρούν καταλυτικά στον χαρακτήρα του συγγραφέα, σαν μια προειδοποίηση που θα τον θέσει αντιμέτωπο με απατηλές βεβαιότητες. Η ζωή ωστόσο είναι μια συνεχής διάψευση των βεβαιοτήτων. Η υπόθεση αυτή, που έγινε δυο φορές κινηματογραφική ταινία, ξεπερνά κάθε συμβατική αντιμετώπιση όταν μας χαρίζεται από έναν συγγραφέα σαν τον Γράχαμ Γκρην.

Jean-Louis Prat

Εισαγωγή στον Καστοριάδη

Μετάφραση: Γιώργος Καράμπελας

Εκδόσεις Κέδρος

Σελ. 175

Εκείνο που καθιστά γοητευτικούς τους μεγάλους θεωρητικούς, περισσότερο από το αν επιβεβαιώνεται η σκέψη τους από την πραγματικότητα ή όχι, είναι η φαντασία των επιχειρημάτων τους και σε αυτό ακριβώς έγκειται η μεγάλη τους προσφορά. Η πραγματικότητα είναι για να διαψεύδει και η θεωρία για να την ξεπερνά, να υπερβαίνει αυτό που έχει παγιωθεί και που εμφανίζεται σαν ακλόνητη αλήθεια. Μια ριζοσπαστική θέση που χρωστάμε στη σκέψη του Καστοριάδη, ενός κορυφαίου διανοητή, είναι ότι έθεσε υπό αμφισβήτηση όλες εκείνες τις πρόθυμες ντετερμινιστικές αντιλήψεις της ιστορίας και τον ίδιο τον μαρξισμό υπό το πρίσμα μιας έντονης κριτικής, πολύ πριν διαψευστούν βασικές του θέσεις από τις ίδιες τις εξελίξεις, οι οποίες ερμήνευαν τον κόσμο μέσα από μια αλληλουχία ιστορικών αναγκαιοτήτων. Φιλόσοφος, οικονομολόγος, ψυχαναλυτής, μα πάνω από όλα ένας ακάματος διανοητής, ο Καστοριάδης υπήρξε εκφραστής μιας ολόκληρης εποχής και όλων εκείνων των ριζοσπαστών οι οποίοι υπέβαλλαν τη σοσιαλιστική πραγματικότητα σε σκληρή επαναστατική κριτική, που ανέτρεπε τις βεβαιότητες και τις ετοιμοπαράδοτες ερμηνείες του σοσιαλιστικού κόσμου. Καλό είναι να θυμηθούμε ότι όταν ο Ζαν-Πολ Σαρτρ θεωρούσε τον μαρξισμό ως την «αξεπέραστη φιλοσοφία του καιρού μας», ο Καστοριάδης τον απέρριπτε μετά πολλών επαίνων. Ο Καστοριάδης, ωστόσο, σύμβολο της επαναστατικής αμφισβήτησης του σοβιετικού δεδομένου, υπήρξε ο εισηγητής της θέσπισης μιας φαντασιακής κοινωνίας, απελευθερωμένης από την αναγκαιότητα των ιστορικών αλληλουχιών που την καθιστούν προβλέψιμη. Κρατώντας την επαναστατική φύση του μαρξισμού, δίνει πρωτεύοντα ρόλο στην προσωπικότητα του κάθε ατόμου, την οποία θεωρεί απαραίτητη συνθήκη ανάπτυξης της ελευθερίας και της κοινωνικότητας.

Φρανσουά Φορεστιέ

Αριστοτέλης Ωνάσης

Ο άνθρωπος που τα ήθελε όλα

Μετάφραση: Ρίτα Κολαΐτη

Εκδόσεις Μελάνι

Σελ. 308

Τέλη Αυγούστου με αρχές Σεπτεμβρίου του 1922, στη Σμύρνη. Με τις φρικιαστικές σκηνές της Μικρασιατικής Καταστροφής, ανάμεσα στο θάνατο, τις σφαγές, την απελπισία, τον πόνο, αρχίζει ο βίος και η πολιτεία ενός εφήβου, ο οποίος έκπληκτος παρακολουθεί το μακελειό, τον κλαυθμό και τον οδυρμό των συμπατριωτών του καθώς ξεκληρίζονται από την τουρκική ανελέητη επέλαση. Το όνομά του είναι Αριστοτέλης Ωνάσης και λίγο αργότερα θα γίνει γνωστό σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της Γης, μιας και θα ταυτιστεί με την πλέον επιθυμητή ματαιότητα της ζωής, τον απόλυτο πλούτο. Στη βιογραφία αυτή ο Ωνάσης παρουσιάζεται σαν ένα αδάμαστο στοιχειό της φύσης, ένας άντρας γεμάτος έντονες και βίαιες αντιφάσεις. Ο Φρανσουά Φορεστιέ παρακολουθεί τα βήματα του αμφιλεγόμενου έλληνα Κροίσου, από την εποχή που αμούστακο ακόμα παιδί ξεκίνησε μια πορεία που θα τον οδηγούσε στην απόλυτη επιτυχία του σκοπού του, μέσα από μια διαδρομή που θα τον έθετε αντιμέτωπο με τις μεγαλύτερες εγωιστικές προκλήσεις που μπορεί να αντιμετωπίσει ο άνθρωπος. Στην πορεία του προς την κατάκτηση της κορυφής του πλούτου, ο Ωνάσης παρουσιάζεται ως ένας άντρας με απίστευτη θέληση, δίχως ηθικούς ενδοιασμούς, αυτούς που κρατάνε μέσα στο μέτρο του πολιτισμού τους περισσότερους ανθρώπους, αυτούς που δεν ξεχωρίζουν γιατί αξιολογούν διαφορετικά το μεγαλείο και τη δύναμη. Έτσι κι αλλιώς, ο Αριστοτέλης Ωνάσης κατάφερε στη διάρκεια της πολυτάραχης ζωής του να δημιουργήσει εκτός από πλούτο μεγάλο θόρυβο γύρω από το όνομά του. Έναν θόρυβο που, καθώς φαίνεται, τον πλήρωσε ακριβά, μιας και η αυτοκρατορία του δεν είχε την ανάλογη συνέχεια. Το βιβλίο είναι καλογραμμένο και διαβάζεται σαν ένα κοσμοπολίτικο μυθιστόρημα, όπου η πραγματικότητα δίνει μαθήματα στη φαντασία. Και λίγο ως πολύ αυτή ήταν και η ζωή του Ωνάση, μια φανταστική πραγματικότητα

Στέλιου Ράμφου

Νίτσε για καλό γούστο

Εκδόσεις Αρμός

Σελ. 288

Πάντα μου προξενούσε κατάπληξη το ότι φωτεινότατες διάνοιες δεν έβρισκαν αποδοχή μέσα στις δημοκρατίες ή έστω τον προσήκοντα σεβασμό που απαιτεί μια διαφορετική θεώρηση της ζωής και των αξιών της. Αυτή η βαρβαρότητα προέρχεται από μια ισοπεδωτική και αφελή αντίληψη περί ισότητας και ισονομίας που εφαρμόζουν οι σύγχρονες κοινωνίες. Κοινωνίες που ωστόσο κτίζουν ουρανοξύστες, σηκώνουν στα ουράνια απίθανα πετούμενα, επικοινωνούν από το δωμάτιό τους με τον πλανήτη ολόκληρο. Παρά τα τόσο εντυπωσιακά επιτεύγματα που χάρισαν οι εφαρμογές του τεχνολογικού πολιτισμού στον άνθρωπο, παραμένει αξιοθαύμαστο στην ουσία του το γεγονός ότι οι πνευματικές προσωπικότητες είναι εκείνες που σφράγισαν με την παρουσία τους τη συνείδηση της ανθρωπότητας. Αιώνια, θαρρείς, επίκαιρος, ο Νίτσε διαβάζεται μέσα από δυο συγκεκριμένα του έργα, το «Πέραν του καλού και του κακού» και τη «Γενεαλογία της Ηθικής», από έναν σύγχρονο έλληνα στοχαστή, τον Στέλιο Ράμφο. Στο πρόσφατα εκδοθέν βιβλίο τού Ράμφου ο Νίτσε σερβίρεται σαν σπεσιαλιτέ για αναγνώστες με καλό γούστο. Ο συγγραφέας αξιοποιεί τις σημειώσεις του από πρόσφατα μαθήματα, προτείνοντας ένα κείμενο εργασίας κι όχι απλώς αναγνώσεως. Η ανάλυση της νιτσεϊκής σκέψης, όπως αυτή προκύπτει από τα δυο προαναφερθέντα εμβληματικά κείμενα, βασίστηκε σε πρωτογενείς εντυπώσεις του συγγραφέα και όχι σε αναλύσεις τρίτων πάνω στα έργα. Με το βιβλίο του αυτό ο Ράμφος προτείνει έναν τρόπο ανάγνωσης του Νίτσε μέσα από τις δικές του υπογραμμίσεις, επισημάνσεις και αντιρρήσεις.

Ξενοφών Μπρουντζάκης [xenofob@gmail.com]

 

 

 

ΣΧΟΛΙΑ

Το "Π" σέβεται όλες τις απόψεις, αλλά διατηρεί το δικαίωμά του να μην αναρτά υβριστικά σχόλια και διαφημίσεις. Τα σχόλια απηχούν αποκλειστικά τις απόψεις των αναγνωστών.