16/10/2018 14:39:54

Αποχαιρέτα τα προσωπικά δεδομένα που χάνεις

Αποχαιρέτα τα προσωπικά δεδομένα που χάνεις - Media

 

Η αποκάλυψη του σκανδάλου της Cambridge Analytica και της συμμετοχής του Facebook σε αυτό (σε αδρές γραμμές, συνεργάτης της Cambridge Analytica χρησιμοποίησε το Facebook για να συγκεντρώσει στοιχεία για περίπου 50 εκατομμύρια χρήστες της πλατφόρμας κοινωνικής δικτύωσης, τα οποία στη συνέχεια η εταιρεία αξιοποίησε, προκειμένου να οργανώσει και να υλοποιήσει διαδικτυακή εκστρατεία υπέρ του Ντόναλντ Τραμπ, ενώ φαίνεται ότι παρόμοιες μεθόδους είχε χρησιμοποιήσει και κατά το δημοψήφισμα για το Brexit) έφερε εκ νέου στην επιφάνεια ένα από τα πιο «καυτά» ζητήματα της Εποχής της Διασύνδεσης: τι είδους προσωπικά δεδομένα συλλέγουν οι εταιρείες τεχνολογίας από τους χρήστες τους και τι ακριβώς κάνουν με αυτά.

Και μπορεί το Facebook να βρίσκεται στο στόχαστρο, κυρίως διότι - κατά τα φαινόμενα - γνώριζε για τη συλλογή των προσωπικών δεδομένων των χρηστών του και απλώς δεν ασχολήθηκε όσο θα έπρεπε, ωστόσο η ωμή πραγματικότητα είναι ότι δεν υπάρχει εταιρεία τεχνολογίας που να μη συλλέγει τεράστιους όγκους δεδομένων από τους χρήστες της, συχνά χωρίς οι ίδιοι να το γνωρίζουν, και να τους αξιοποιεί με διάφορους τρόπους, κυρίως, όμως, για να βγάλει χρήματα μέσω πώλησης στοχευμένης διαφήμισης.

Η «ρουφήχτρα» της Google

Πριν από λίγες ημέρες ένας ειδικός στην τεχνολογία διαδικτύου και υπολογιστών, ο Ντίλαν Κάραν, αποκάλυψε τον όγκο και το εύρος των δεδομένων που η Google (που, θυμίζουμε, κάποτε είχε ως βασικό μότο τη φράση «Μην είσαι / κάνεις κακό»...) συλλέγει από τους χρήστες των υπηρεσιών της, χρησιμοποιώντας τον εαυτό του ως «πειραματόζωο».

Τα αποτελέσματα προκαλούν σοκ: Δεν υπάρχει ούτε μία δραστηριότητα ενός χρήστη των υπηρεσιών της Google που να μην καταγράφεται και να τυγχάνει επεξεργασίας από την εταιρεία, κευμένη παρουσίαση διαφημιστικών μηνυμάτων.

Από την τοποθεσία όπου βρισκόμαστε, τα e-mails που στέλνουμε και δεχόμαστε μέσω του Gmail, τα έγγραφα που έχουμε αποθηκεύσει στο Google drive, τις αναζητήσεις στο διαδίκτυο που κάνουμε μέσω του (Google search, τις εφαρμογές που χρησιμοποιούμε στο Αndroid κινητό μας, μέχρι την άσκηση που κάναμε χρησιμοποιώντας το (Google Fit ή ακόμα και έγγραφα που έχουμε διαγράψει και τις φωτογραφίες που έχουμε τραβήξει με το κινητό μας, όλα αυτά τα terabytes δεδομένων βρίσκονται αποθηκευμένα στους servers της εταιρείας, ανά πάσα στιγμή προσβάσιμα και αξιοποιήσιμα για τις διαφημίσεις, που αποτελούν την κύρια και άκρως προσοδοφόρα πηγή εισοδήματος για την Google.

Μάλιστα ο Κάραν υπογραμμίζει ότι, αν κάποιος καταφέρει να μπει στον λογαριασμό της Google ενός χρήστη, μπορεί με σχετική άνεση να αποκτήσει πρόσβαση σε ένα αναλυτικό ημερολόγιο των δραστηριοτήτων του χρήστη αυτού.

Για να δω τι πληκτρολογείς...

Όσοι αισθάνεστε σοκαρισμένοι από τον όγκο των δεδομένων που η Google συλλέγει από τους χρήστες της, ετοιμαστείτε να... πέσετε από τα σύννεφα.

Η Microsoft, η εταιρεία με το πιο δημοφιλές λειτουργικό σύστημα ηλεκτρονικών υπολογιστών στον πλανήτη - τα Windows -, παρακολουθεί ακόμα και τι πληκτρολογεί ο κάθε χρήστης στον υπολογιστή του, μέσω ειδικού προγράμματος που βρίσκεται ενσωματωμένο στο λειτουργικό και ονομάζεται keylogger. Το πρόγραμμα αυτό - μας πληροφορεί η Microsoft - χρησιμεύει ώστε η εταιρεία να «βελτιώσει τη δακτυλογράφηση στο μέλλον», αλλά – ευτυχώς - οι χρήστες μπορούν να το απενεργοποιήσουν μέσω των ρυθμίσεων των Windows.

Και μια και θα βρεθούμε στις Ρυθμίσεις Ιδιωτικότητας (Ρriνacy), ας ρίξουμε και μια ματιά στα υπόλοιπα, για να δούμε τι στοιχεία σχετικά με εμάς συλλέγει η εταιρεία και τι δικαιώματα έχουν δοθεί από τις εργοστασιακές ρυθμίσεις σε ποιες εφαρμογές (πληροφοριακά, οι περισσότερες έχουν πρόσβαση σε πάρα πολλές λειτουργίες, όπως κάμερες, μικρόφωνα, επαφές κ.λπ. που δεν δικαιολογούνται από τη λειτουργία τους), ώστε να τα άρουμε.

Προς τιμήν της, η Microsoft έχει γράψει τους Όρους Χρήσης των προϊόντων της σε κανονική γλώσσα και όχι νομικά, ώστε να γίνονται κατανοητοί από όλους ή, τέλος πάντων, όλους όσοι είναι διατεθειμένοι να διαβάσουν ένα κείμενο περίπου 17.000 λέξεων. Επίσης, έπειτα από πολλές διαμαρτυρίες, φαίνεται ότι η εταιρεία αποφάσισε να κάνει σαφέστερες τις Ρυθμίσεις Ιδιωτικότητας στα Windows.

Θέλουμε τα data σου

Για να επιστρέψουμε στο Facebook, τα προσωπικά δεδομένα των χρηστών που κρατάει, όπως αποκάλυψε ο Κάραν, είναι περίπου... τα πάντα.

Το Facebook αποθηκεύει κάθε μήνυμα που στέλνεται ή λαμβάνεται, όλες τις επαφές που κάποιος έχει στο κινητό του, κάθε φάκελο που έχει αποσταλεί ή παραληφθεί μέσω των υπηρεσιών του, ακόμα και κάθε sticker (τις φατσούλες που παρέχονται στα μηνύματα...), οτιδήποτε φαίνεται να ενδιαφέρει τον χρήστη και τους φίλους του, πλήρες ημερολόγιο γι α το πότε μπαίνουμε στην εφαρμογή και πότε την κλείνουμε, καθώς και όλες τις άλλες εφαρμογές που χρησιμοποιούμε στις συσκευές μας και στις οποίες συνδεόμαστε από τον λογαριασμό του Facebook, ακόμα κι αν αυτές δεν αποτελούν μέρος του «οικοσυστήματός» του, όπως το Instagram και το WhatsApp, που έχουν εξαγοραστεί από το Facebook.

Να υπενθυμιστεί εδώ ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έριξε πέρυσι «καμπάνα» 110 εκατομμυρίων ευρώ στο Facebook για προσπάθεια εξαπάτησής της κατά την εξαγορά του WhatsApp, καθώς, παρά τις δεσμεύσεις του, το Facebook σκόπευε και είχε τη δυνατότητα να αξιοποιήσει τα εκατομμύρια χρηστών του WhatsApp, ταυτοποιώντας τους με τους χρήστες του.

Τα δύο βασικά προβλήματα

Το ενδιαφέρον από όλα τα παραπάνω είναι ότι το πρόβλημα της προστασίας των προσωπικών δεδομένων των χρηστών της τεχνολογίας προσκρούει πάνω στον ίδιο τον χαρακτήρα τους. Με απλά λόγια, το Google, το Facebook, το Twitter, η Apple, αλλά και κάθε εταιρεία που παρέχει εξατομικευμένες και, τυπικά τουλάχιστον, δωρεάν υπηρεσίες, δεν μπορεί να επιβιώσει χωρίς να συγκεντρώνει τεράστιο όγκο δεδομένων των χρηστών των υπηρεσιών αυτών, προκειμένου, είτε να πουλά στοχευμένες διαφημίσεις είτε να δίνει τα στοιχεία αυτά σε άλλους «συνεργάτες», οι οποίοι με τη σειρά τους θα τα μετατρέψουν σε πωλήσεις και κέρδη.

Στην ουσία ο δωρεάν χαρακτήρας των υπηρεσιών αυτών εξαργυρώνεται με τη συλλογή προσωπικών δεδομένων, η ποσότητα και ο χαρακτήρας των οποίων είναι συχνά άγνωστος στους τελικούς χρήστες, κρυμμένος στη νομική γλώσσα των Όρων Χρήσης.

Το δεύτερο πρόβλημα αφορά την αποθήκευση των δεδομένων αυτών. Μόλις πριν από λίγες ημέρες, ο γίγαντας αθλητικών ειδών Under Armour παραδέχθηκε δημόσια ότι διέρρευσαν τα προσωπικά στοιχεία 150 εκατομμυρίων χρηστών της εφαρμογής υγείας της εταιρείας MyFitnessPal, τα οποία συμπεριλαμβάνουν ονόματα, e-mails και προσωπικές ρυθμίσεις της εφαρμογής. Τέτοια περιστατικά δεν είναι σπάνια, με αποτέλεσμα πλέον ακόμα και άνθρωποι του χώρου της τεχνολογίας να απαιτούν ένα πολύ αυστηρό πλαίσιο από τα κράτη για τη συλλογή, αποθήκευση και χρήση προσωπικών δεδομένων.

Ανάπτυξη με κάθε κόστος

Ωστόσο κάθε μορφή ελέγχου ή περιορισμού ουσιαστικά λειτουργεί αποτρεπτικά στο επιχειρηματικό - αλλά και ιδεολογικό - μοντέλο των εταιρειών αυτών, για τις οποίες, σύμφωνα με τα λόγια ενός από τα κορυφαία στελέχη τους, «ο σκοπός αγιάζει τα μέσα».

Πρόκειται για τον αντιπρόεδρο του Facebook και έναν από τους στενότερους συνεργάτες του Μαρκ Ζάκερμπεργκ, τον Άντριου «Μποζ» Μπόσγουορθ, ο οποίος τον Ιούνιο του 2016 έστειλε σε όλους τους υπαλλήλους της επιχείρησης ένα κυριολεκτικά εμπρηστικό εσωτερικό έγγραφο, στο οποίο περιέγραφε με εξαιρετικά ωμό τρόπο τι είναι και τι κάνει το Facebook.

Με τον χαρακτηριστικό τίτλο «Το άσχημο», στο έγγραφο - το οποίο αποκάλυψε το Buzzfeed - ο «Μποζ» δεν έκανε τον κόπο να κρύψει τους στόχους της εταιρείας: «Η άσχημη αλήθεια είναι ότι πιστεύουμε τόσο βαθιά στη σύνδεση των ανθρώπων μεταξύ τους, ώστε οτιδήποτε μας επιτρέπει να συνδέουμε περισσότερους ανθρώπους όλο και πιο συχνά είναι “ντε φάκτο” καλό».

Πόσο καλό; Σύμφωνα με τα λόγια του ίδιου: «Συνδέουμε ανθρώπους. Αυτό είναι καλό αν το δουν θετικά. Ίσως κάποιος βρει τον έρωτα. Ίσως ακόμα σωθεί η ζωή κάποιου που βρίσκεται στο χείλος της αυτοκτονίας. Έτσι συνδέουμε κι άλλους ανθρώπους. Αυτό μπορεί να είναι κακό αν το δουν αρνητικά. Μπορεί να κοστίσει μια ζωή, αν κάποιος εκτεθεί σε μπούλινγκ. Μπορεί κάποιος να πεθάνει σε μια τρομοκρατική επίθεση που σχεδιάστηκε αξιοποιώντας τα εργαλεία μας. Και εμείς συνεχίζουμε να συνδέουμε ανθρώπους».

Στο πλαίσιο αυτό, ο «Μποζ» δεν δίστασε να πει πως «ό,τι κάνουμε στο τμήμα ανάπτυξης είναι δικαιολογημένο. Όλες οι αμφιλεγόμενες πρακτικές μεταφοράς δεδομένων από επαφές. Όλα τα λεκτικά κόλπα που σπρώχνουν τους χρήστες να είναι εύκολα αναζητήσιμοι. Όλη η δουλειά που κάνουμε για να φέρουμε μεγαλύτερο όγκο επικοινωνίας».

«Άδειασμα» ή μήπως όχι;...

Η αποκάλυψη του εγγράφου (κατά πάσα πιθανότητα από υπάλληλο της εταιρείας που αισθάνθηκε ότι δεν γίνονται αρκετά για την προστασία των προσωπικών δεδομένων των χρηστών) προκάλεσε νέα θύελλα στο ήδη βαλλόμενο πανταχόθεν Facebook, με τον ίδιο τον Ζάκερμπεργκ να δηλώνει στο Buzzfeed ότι «διαφωνεί κάθετα» με τις απόψεις του «Μποζ» και ότι η λογική του «ο σκοπός αγιάζει τα μέσα» δεν αποτελεί πολιτική της εταιρείας.

Ο ίδιος ο Μπόσγουορθ αποκήρυξε το περιεχόμενο του εγγράφου που ο ίδιος έγραψε λέγοντας ότι ο μοναδικός στόχος του ήταν να ανοίξει διάλογος στο εσωτερικό της εταιρείας για τα ζητήματα που έθετε, γράφοντας μάλιστα ότι διαφωνούσε με το έγγραφο ακόμα κι όταν το έγραφε και λέγοντας ότι δεν απηχεί τις πραγματικές απόψεις του ιδίου ή της εταιρείας.

Ωστόσο, μιλώντας στο Buzzfeed, πρώην στέλεχος του Facebook ούτε λίγο ούτε πολύ είπε ότι οι θέσεις που περιέγραφε ο Μπόσγουρθ στο έγγραφο ήταν ιδιαίτερα δημοφιλείς στην εταιρεία, σημειώνοντας ότι, μετά τις αποκαλύψεις σχετικά με τον ρόλο που το Facebook έπαιξε στο σκάνδαλο της Cambridge Analytica, αρχίζει στην εταιρεία ένας κατόπιν εορτής διάλογος σχετικά με τον ρόλο και τα όριά του.

Το εντυπωσιακό; Σημαντικός αριθμός υπαλλήλων της εταιρείας στράφηκε ενάντια σε εκείνους που άφησαν να διαρρεύσει το έγγραφο κατηγορώντας τους ως «σαμποτέρ» και καλώντας τους να αποχωρήσουν...

ΣΧΟΛΙΑ

Το "Π" σέβεται όλες τις απόψεις, αλλά διατηρεί το δικαίωμά του να μην αναρτά υβριστικά σχόλια και διαφημίσεις. Τα σχόλια απηχούν αποκλειστικά τις απόψεις των αναγνωστών.