18/01/2019 06:55:05

Σλάβοϊ Ζίζεκ: Ο Έλβις της φιλοσοφίας

Σλάβοϊ Ζίζεκ: Ο Έλβις της φιλοσοφίας - Media

«Η καρδιά των λαών της Ευρώπης χτυπά στην Ελλάδα» είχε πει τον περασμένο Ιούνιο στην εκδήλωση του ΣΥΡΙΖΑ, όταν βρέθηκε στο ίδιο πάνελ με τον Αλέξη Τσίπρα να συζητάει για το μέλλον της Ευρώπης. Τα μεγάφωνα έπαιζαν Έρικ Μπάρτον και ο κόσμος που γέμισε ασφυκτικά από νωρίς το Αίθριο του Μουσείου Μπενάκη χειροκροτούσε όρθιος, ενώ τηλεοπτικές κάμερες και φωτογράφοι ζούμαραν στον μαρξιστή φιλόσοφο. Πληθωρικός και εκρηκτικός ο Σλάβοϊ Ζίζεκ δεν φοβάται να πει τα πράγματα με το όνομά τους, χαίρεται να προκαλεί τους αντιπάλους του και να ρίχνει στο τραπέζι ιδέες που αποτελούν έναυσμα για προβληματισμό αλλά και δημιουργία. «Η σκέψη και το έργο του Ζίζεκ είναι μια ανοιχτή πρόκληση» δήλωσε πριν από λίγες μέρες ο Κάσπερ Χόλτεν, διευθυντής της Royal Opera House του Conent Garden, και ζήτησε από τους νέους δημιουργούς της όπερας να εμπνευστούν από τον ανατρεπτικό και εικονοκλαστικό κόσμο του Ζίζεκ.

«Οι Έλληνες βρίσκονται σε πόλεμο με το οικονομικό κατεστημένο»
Ο «Έλβις της φιλοσοφίας», όπως τον αποκαλούν οι θαυμαστές του, θα στρέψει τους προβολείς πάνω του στην αρχή της κρίσης, δηλώνοντας στον βρετανικό Τύπο ότι «οι Έλληνες δεν είναι παθητικά θύματα: βρίσκονται σε πόλεμο με το οικονομικό κατεστημένο, και αυτό που χρειάζονται είναι αλληλεγγύη στον αγώνα τους γιατί είναι και δικός μας αγώνας».
Σε πρόσφατο άρθρο του στη βρετανική εφημερίδα «Guardian» o Ζίζεκ επιτίθεται σε όσους πιστεύουν ότι η δημοκρατία μπορεί να ριζώσει μόνο σε αναπτυγμένες οικονομικά χώρες. «Το καινούργιο σήμερα» επισημαίνει ο Σλοβένος φιλόσοφος «είναι ότι, με την οικονομική κρίση που ξεκίνησε το 2008, η ίδια καχυποψία για τη δημοκρατία – κάποτε προνόμιο μόνο των χωρών του τρίτου κόσμου ή των μετα-κομμουνιστικών υπό ανάπτυξη κρατών – κερδίζει συνεχώς έδαφος στην ίδια την αναπτυγμένη Δύση: αυτό που πριν από μια δεκαετία ή δύο συνιστούσε συμβουλή για τους άλλους, σήμερα μας αφορά όλους».
Τι είναι αυτό που κάνει τον Σλάβοϊ Ζίζεκ τόσο σημαντικό σήμερα; Ποιο είναι το έργο του μαρξιστή φιλόσοφου που θα εμπνεύσει τους νέους καλλιτέχνες της όπερας; Γεννημένος το 1949 στη Σλοβενία (σήμερα ζει στην Αργεντινή) ο Ζίζεκ είναι από τους σημαντικότερους διανοητές της εποχής μας, συμβάλλοντας σε τομείς όπως η πολιτική θεωρία και η φιλοσοφική σημασία της λακανικής ψυχανάλυσης. Έχει γράψει πάνω από εκατό βιβλία, έχει διδάξει σε πανεπιστήμια σε όλο τον κόσμο και σήμερα είναι επικεφαλής του Ινστιτούτου Μπέρκμπεκ στο Λονδίνο. Για τον Ζίζεκ έχουν γραφτεί εκατοντάδες άρθρα, ενώ ο ίδιος αρθρογραφεί στον βρετανικό «Guardian», στη «Le Monde» και στο «London Review of Books».

Παθιασμένος σινεφίλ, πρωτοπόρος ηθοποιός
Μετά την επιτυχία του cult ντοκιμαντέρ «Κινηματογραφικός οδηγός για διεστραμμένους 1, 2, 3», ο μαρξιστής φιλόσοφος προτείνει στη σκηνοθέτιδα Σόφι Φάινς (αδελφή του ηθοποιού Ρέιφ Φάινς) τη δημιουργία του ντοκιμαντέρ «Οδηγός ιδεολογίας για διεστραμμένους» (2012), αυτήν τη φορά με αντικείμενο την ιδεολογία. Για τις ανάγκες του φιλμ ο Ζίζεκ μεταμορφώνεται σε έναν άτυπο πρωταγωνιστή που χρησιμοποιεί στην εντέλεια όλο του το σώμα, κουνάει τα χέρια και το κεφάλι σαν μαριονέτα, αποκαλύπτοντας την «κρυμμένη» ιδεολογία πίσω από τις εικόνες και τους ήχους. Μέσω των παραδειγμάτων που χρησιμοποιούνται στην ταινία και που καλύπτουν ένα εύρος ερεθισμάτων από ταινίες, μουσικές και τα τρέχοντα παγκόσμια γεγονότα, η ιδεολογία προκύπτει σαν ένα «φαντασιακό πλαίσιο» που διαμορφώνεται και διαμορφώνει ταυτόχρονα τις κοινωνίες.

Οι τυφλοί οδηγούν τους τυφλούς
Ο πιο «hot» διανοούμενος του πλανήτη κλείνει το πρόσφατο άρθρο του στον βρετανικό Τύπο με μια ολομέτωπη επίθεση στην ηγετική ελίτ, που δεν είναι σε θέση να πάρει αποφάσεις: «Στη Δυτική Ευρώπη, γινόμαστε μάρτυρες της αυξανόμενης ανικανότητας της κυβερνώσας ελίτ: ξέρουν όλο και λιγότερο πώς να κυβερνήσουν. Δείτε για παράδειγμα πώς η Ευρώπη αντιμετωπίζει την κρίση στην Ελλάδα: ασκούν πιέσεις στη χώρα για να αποπληρώσει τα δάνειά της και την ίδια στιγμή καταστρέφουν την οικονομία της επιβάλλοντας πολιτικές λιτότητας καθιστώντας τα δάνεια της Ελλάδας απίθανο να αποπληρωθούν» υποστηρίζει ο αιρετικός στοχαστής. «Στην Ευρώπη σήμερα οι τυφλοί οδηγούν τους τυφλούς» καταλήγει, σοκάροντας με την αλήθεια του λόγου του όσον αφορά τον δρόμο που ακολουθεί η Ευρωπαϊκή Ένωση.
«Ζώντας στις έσχατες μέρες» ο Σλάβοϊ Ζίζεκ, ο αμφιλεγόμενος μαρξιστής φιλόσοφος με την πληθωρική προσωπικότητα που παντρεύει εκρηκτικά τον Μαρξ με τον Λακάν, ο παθιασμένος σινεφίλ που υποδύεται τον εαυτό του σε πρωτοποριακά φιλμ, κλείνει το μάτι σε εχθρούς και φίλους, συνεχίζοντας να προκαλεί και να σκορπίζει το βιτριολικό χιούμορ του: «Δεν ανησυχώ μήπως με αγνοούν, αλλά μήπως με αποδεχτούν».

ΣΧΟΛΙΑ

Το "Π" σέβεται όλες τις απόψεις, αλλά διατηρεί το δικαίωμά του να μην αναρτά υβριστικά σχόλια και διαφημίσεις. Τα σχόλια απηχούν αποκλειστικά τις απόψεις των αναγνωστών.