21/03/2019 01:50:11

Ζώα στα σύννεφα

Ζώα στα σύννεφα - Media
Γιάννης Βαρβέρης
Εκδόσεις:
Κέδρος
Σελ.: 106
 
Ο Γιάννης Βαρβέρης υπηρέτησε με συνέπεια την κλίση του στην ποίηση - ακόμα και μέσα στην καθημερινότητά του. Όσοι τον γνώρισαν, είναι μάλλον αδύνατο να τον φανταστούν σαν κάτι άλλο εκτός από αυτό που υπήρξε, πράγμα που του προσέδιδε μια σπάνια και πολύτιμη αυθεντικότητα. Άνθρωπος των αισθήσεων και του λεπτού γούστου, ο Βαρβέρης, τόσο στο έργο του όσο και στη ζωή του, υπήρξε αισθητικά ανυποχώρητος. Απόρροια της αυθεντικότητάς του ήταν το γεγονός ότι μπορούσε πάντα, όντας ο εαυτός του, να συναγελάζεται με τα πιο αντιφατικά πρόσωπα που μπορεί να αναδείξει η καθημερινότητα και να κινείται με αποκαλυπτική άνεση ανάμεσα στα πιο αταίριαστα μέρη: από τα αποστειρωμένα φιλολογικά σαλόνια έως τα καταγώγια κάθε είδους, διατηρώντας τον ίδιο απαράμιλλο τρόπο του. Ήταν από τις σπάνιες περιπτώσεις ανθρώπου που μπορούσε δίχως να αλλοιώνει τα χαρακτηριστικά του γνωρίσματα - την εκλεπτυσμένη του αποστροφή, την ετοιμοπόλεμη οξύνοιά του, την ιδιαίτερη ευχέρεια στη λεπτή ειρωνεία, στην ανεπιτήδευτή του ευγένεια, την καλυμμένη του και εν πολλοίς ντροπαλή του τρυφερότητα - να εκπροσωπεί ειλικρινά τον εαυτό του. Φανατικός Αθηναίος, έζησε την πόλη του σε όλες τις εκδοχές - όπως ακριβώς και τον ποιητικό του βίο, ο οποίος μετρά έντεκα ποιητικές συλλογές, μιαν αξιοσημείωτη παρουσία στην κριτική θεάτρου μαζί με ένα επιλεγμένο μεταφραστικό έργο λογοτεχνικών κειμένων και αττικής κωμωδίας.
Μοναδικός υπήρξε ο Βαρβέρης ως ποιητής, εσωστρεφής, εκ πεποιθήσεως μελαγχολικός – άνθρωπος της εσωτερικότητας και του τραγικού –, όπως αυτό κρύβεται στις αφανείς λεπτομέρειες. Αμέσως μετά τον πρόωρο θάνατό του – μια απώλεια για τα γράμματά μας που υπηρέτησε με συνέπεια, αξιώσεις και επιδόσεις – κυκλοφόρησε το «Βαθέος γήρατος», μια ποιητική βιογραφία της σχέσης του ποιητή με τη μητέρα του – ένα «ύστατο ποιητικό αντίο σ’ εκείνην αλλά και στην ιδιαίτερή τους σχέση, ένα αντίο τρυφερό, διακριτικό, εμπνευσμένο από την αφή της ζωής, καλλιεργημένο από καρδιάς, αξιοπρεπές και σαρκαστικό σε μια εκ βαθέων αισθημάτων ποίηση», όπως είχα γράψει σε σχετικό σημείωμα με την ευκαιρία της κυκλοφορίας εκείνης της συλλογής. Δυο χρόνια από τον θάνατό του και την κυκλοφορία του «Βαθέος γήρατος» μαθαίνουμε ότι ο ποιητής Βαρβέρης είχε αφήσει στα συρτάρια του μια έτοιμη προς έκδοση ποιητική συλλογή. Μια συλλογή που μας παραπέμπει στα... σύννεφα. Με τον τίτλο «Ζώα στα σύννεφα», ο Βαρβέρης καταπιάνεται με το είδος εκείνο της λογοτεχνίας που πηγάζει από τις μακρινές ιστορίες του Αισώπου, όπου τα ζώα λαμβάνουν ανθρώπινες ιδιότητες, έτσι που ο λόγος να υπηρετεί την παραβολή και την αλληγορία. Τα ζώα εξανθρωπίζονται κι αυτός ο εμπεδωμένος παραλογισμός ανθρωπίνων συμπεριφορών από μέρους των ζώων φέρνει στο προσκήνιο μια παιγνιώδη αντιπαράθεση ανάμεσα στη σύμβαση ζωής και την υπέρβασή της – όπου φαινομενικά απλές ή αφελείς συμπεριφορές κρύβουν σημαντικές και ουσιαστικές αλήθειες. Ο αλληγορικός τρόπος της ποίησης του Βαρβέρη μέσα από μια λεπτών χειρισμών παιγνιώδη ποιητική εκφορά μάς παραπέμπει στα σύννεφα, στις νεφέλες, σε έναν κατ’ ουσία ουτοπικό κόσμο, εκεί όπου οι αλήθειες βρίσκουν ανταπόκριση. Έχοντας στενούς δεσμούς με τη λεπτότητα της ποιητικής αφήγησης, ο Βαρβέρης μοιάζει να βρίσκεται στο γήπεδό του καθώς χειρίζεται ανθρώπινες συμπεριφορές μέσα από χαρακτήρες ζώων. Η ειρωνεία απέναντι σε αυτή την παράταιρη αλληγορική σχέση, έλλογων ανθρώπων με άνοα ζώα, δεν διαφεύγει ούτε στιγμή από τις προθέσεις του ποιητή, που την υπογραμμίζει σε κάθε ευκαιρία. Πρόκειται για μια ποίηση όπου η βαθύτητα αναδεικνύεται από την παιγνιώδη διάθεση και ο εκλεπτυσμένος ποιητικός λόγος από την αποκαλυπτική υπέρβαση της αλληγορίας.

ΣΧΟΛΙΑ

Το "Π" σέβεται όλες τις απόψεις, αλλά διατηρεί το δικαίωμά του να μην αναρτά υβριστικά σχόλια και διαφημίσεις. Τα σχόλια απηχούν αποκλειστικά τις απόψεις των αναγνωστών.