20/09/2018 00:41:38
26.10.2009

Θέατρο

Πίσω απ’ τα μαύρα γυαλιά

Το θεατρικό πρόσωπο Τζάκι Κένεντι, η αποδόμηση ενός από τους μεγαλύτερους μύθους της δυτικής κοινωνίας, παρουσιάζεται μέσα από τρεις διαφορετικές οπτικές: πραγματιστικά, συμβολικά και ως δημόσιο πρόσωπο

«Κανείς δεν θα μπορούσε να με αναθρέψει για την εξουσία καλύτερα από τη μαμά μου. Δεν με ένιωθε, αλλά έκανε αυτό που έπρεπε να κάνει». Με τα λόγια αυτά η Τζάκι Ωνάση ξεκινάει να διηγείται τη ζωή της, στον χειμαρρώδη, «εκ των έσω», μονόλογο «Jackie», της πάντα αιχμηρής και βραβευμένης με Νόμπελ Λογοτεχνίας Ελφρίντε Γέλινεκ. Η ζωή, οι σκέψεις και τα αισθήματα μιας από τις πιο εμβληματικές προσωπικότητες του 20ού αιώνα, της Τζάκι Κένεντι-Ωνάση, ξεδιπλώνονται σε ένα σαρωτικό κείμενο, σε μια παράσταση με χρήση πολυμέσων που σκηνοθετεί η Άντζελα Μπρούσκου και παρουσιάζεται στο Από Μηχανής Θέατρο. Το έργο είναι η αποδόμηση ενός από τους μεγαλύτερους μύθους της δυτικής κοινωνίας. Το απλό αλλά εφιαλτικό ερώτημα της Γέλινεκ είναι τι θα μας έλεγε η Τζάκι αν της επέτρεπαν να «μιλήσει»; Πώς θα νιώθαμε αν κρυφακούγαμε τις σκέψεις της; Η Τζάκι μάς επισκέπτεται και μοιάζει να δίνει μια συνέντευξη Τύπου, για να σχολιάσει όσα είχε αφήσει ασχολίαστα όταν ήταν εν ζωή. Ουσιαστικά κάνει μια αναδρομή, για να πει πώς κατασκεύασε η ίδια βήμα βήμα την προσωπικότητά της. «Γιατί ήταν όντως μια κατασκευή», σύμφωνα με τη Σοφία Σεϊρλή, η οποία την υποδύεται στη σκηνή. Και αιτιολογεί την άποψή της: «Αυτή η γυναίκα προγραμμάτιζε τα πάντα, ως και τη συγκίνηση όσων την πλησίαζαν μετά τη δολοφονία του Κένεντι. Επί δύο ημέρες φορούσε το ίδιο ταγιέρ, που έφερε τα ίχνη από τα αίματα και τον εγκεφαλικό ιστό. Πόζαρε άλλωστε σε όλη της τη ζωή σαν σε συνεχή φωτογραφικά ενσταντανέ». Δεν είναι τυχαίο ότι μέσα στο έργο λέει: «Εγώ λανσάρω τον εαυτό μου όπως και τη μέση μου. Δεν την τονίζω. Είμαι το ρούχο και οι ραφές του. Και από εμένα ζουν τα ρούχα. Είμαι η εφευρέτις του βραδινού στράπλες και της μίνι φούστας». Και σίγουρα κάπου θα αναφέρεται και στα –σήμα κατατεθέν– μαύρα  γυαλιά της. Στον εξαιρετικά πυκνογραμμένο μονόλογο, που χρειάζεται να διαβάσεις πίσω από τις λέξεις για να τον αποκωδικοποιήσεις, υπάρχει μια πρόταση-γρίφος: Η Τζάκι λέει πως δεν μπορεί να κοιμάται ανάμεσα σε δύο θάλασσες. «Μπορεί να αναφέρεται στα δύο αδέλφια, μπορεί και στον Ωνάση», υποστηρίζει η Σοφία Σεϊρλή, ωστόσο η Γέλινεκ δεν αναφέρεται ιδιαίτερα στη σχέση της με τον Ωνάση. Αντίθετα, το κείμενο συνδυάζει βιογραφικά στοιχεία, την ιστορία της οικογένειας Κένεντι μέσα από οπτικοακουστική αναδρομή και τη θεωρία του ενδύματος του Ρολάν Μπαρτ, όπως παρουσιάζεται στη μελέτη του για τη μόδα. Το θεατρικό πρόσωπο Τζάκι παρουσιάζεται μέσα από τρεις διαφορετικές οπτικές: Πραγματιστικά (η μεγαλοαστή Ζακλίν Μπουβιέ), συμβολικά (σαν φωτογραφικό είδωλο και απόλυτο σύμβολο μόδας) και ως δημόσιο πρόσωπο (όπως κατασκευάστηκε από τον διεθνή Τύπο). Μ’ αυτόν τον τρόπο η Τζάκι γίνεται ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο πρόσωπο, εγκαταλείποντας τον ένα ρόλο μετά τον άλλο, καταδικασμένη να μη βρει ποτέ την πραγματική της ταυτότητα. Σ’ αυτό ίσως συνέβαλε και η αγωγή που εισέπραξε από τη μητέρα της, η οποία την εκπαίδευσε για να σταθεί δίπλα σε άντρες που είχαν εξουσία. Έτσι, δεν μπορούσε να δει τον εαυτό της έξω από αυτή τη συνθήκη. Τελικά, ίσως να μην μπορούσε καθόλου να δει, να μη γνώριζε τον πραγματικό εαυτό της. Μιλούσε πέντε γλώσσες, σπούδασε στη Ν. Υόρκη και στο Παρίσι, με στόχο να μάθει όλα όσα θα εξυπηρετούσαν την μετέπειτα εικόνα της. Κι είναι αλήθεια ότι οι σπουδές της δεν πήγαν χαμένες. Αντίθετα, ως άριστη μαθήτρια τις αξιοποίησε στο έπακρο. Πόσο όμως οι πτυχές του χαρακτήρα της Τζάκι Κένεντι-Ωνάση μπορούν να προβληθούν και στους χαρακτήρες άλλων γυναικών; «Μπορούν» απαντά η Σοφία Σεϊρλή. «Άλλωστε, ούτε η πρώτη ούτε η τελευταία ήταν που φαινόταν αξιοπρεπέστατη, ενώ έκανε μια δεύτερη μυστική ζωή». Το έργο είναι το τέταρτο από μια σειρά έργων που έγραψε η Γέλινεκ, το 2002, με τίτλο «Δράματα για πριγκίπισσες (Ο θάνατος και το κορίτσι I-V)». Με θηλυκά πρότυπα όπως τη Χιονάτη, την Ωραία Κοιμωμένη, τη Ροζαμούνδη, την Τζάκι στα ομώνυμα έργα και τη Σίλβια Πλαθ, στο πέμπτο με τίτλο «Ο τοίχος», αυτά τα έργα της Γέλινεκ είναι αφοπλιστικά ειρωνικά, αλλά συγχρόνως πραγματεύονται με ανελέητη σοβαρότητα τον κόσμο των γυναικών, διάσημων και μη, την εικόνα τους, την υποταγή, τη δύναμη, τη ζωή και τον θάνατό τους.

* «Jackie» της Ελφρίντε Γέλινεκ. Μετάφραση: Γιώργος Δεπάστας. Σκηνοθεσία, βίντεο, σκηνικά-κοστούμια: Άντζελα Μπρούσκου. Ερμηνεύει η Σοφία Σεϊρλή. Από Μηχανής Θέατρο. Προγραμματισμένη πρεμιέρα 22 Οκτωβρίου.

Χαρά Αργυρίου

 

ΣΧΟΛΙΑ

Το "Π" σέβεται όλες τις απόψεις, αλλά διατηρεί το δικαίωμά του να μην αναρτά υβριστικά σχόλια και διαφημίσεις. Τα σχόλια απηχούν αποκλειστικά τις απόψεις των αναγνωστών.