22/11/2019 21:43:02

Ο Ντοστογιέφσκι εξηγεί το σήμερα!


Η σκηνοθέτις και πρωταγωνίστρια Κερασία Σαμαρά και ο μεταφραστής Ηρακλής Λογοθέτης μιλάνε στο «Ποντίκι Art» για την «Αδύναμη Kαρδιά», του μεγάλου Ρώσου συγγραφέα.

Δύο καρδιακοί φίλοι, μία γυναίκα και ένας απροσδόκητα γενναιόδωρος εργοδότης, αποτελούν τον καμβά του λογοτεχνικού αριστουργήματος του Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι «Αδύναμη Καρδιά», που μεταφέρεται για πρώτη φορά στη σκηνή, σε σκηνοθεσία και θεατρική απόδοση της Κερασίας Σαμαρά.

«Τι σας κέντρισε το ενδιαφέρον να ασχοληθείτε με την “Αδύναμη Καρδιά” του Ντοστογιέφσκι;» ρώτησα την Κερασία Σαμαρά.

«Όταν διάβασα το διήγημα, κατάλαβα ότι ακολουθεί βήμα προς βήμα την πορεία ενός ύπουλα κλονισμένου ψυχισμού περιγράφοντας με ανατριχιαστική ακρίβεια τα συμπτώματα μιας βαριάς αγχώδους διαταραχής. Ακόμη κι έτσι, μου φάνηκε αξιοθαύμαστη η απύθμενη επιστημονική γνώση της ανθρώπινης ψυχής, τόσα χρόνια πριν από την ψυχανάλυση. Έμεινα όμως κατόπιν έκθαμβη, όταν άρχισε να ξετυλίγεται μπροστά μου σιγά - σιγά η οικουμενικότητα αυτής της ξεχωριστής περίπτωσης:

Ο Βάσια καταδιώκει ανελέητα τον μόνο του εχθρό, τον εαυτό του. Δεν έχει σκοτεινές επιθυμίες, δεν έχει αμαρτίες, δεν πληρώνει για κολασμένα παραπτώματα, είναι αγνός ως ο αμνός του Θεού και γι’ αυτό ακριβώς σφαγιάζεται. Δεν υπάρχει τέλος στο μαρτύριο της ανθρωπότητας, δεν υπάρχει δικαιοσύνη, δεν υπήρξε ποτέ λύτρωση.

Ο Ντοστογιέφσκι συμπάσχει με την απέραντη μοναξιά του σύμπαντος και σίγουρα, όπως πάντα, βασανίζεται από τις ενοχές του εξ αιτίας της δυσπιστίας του απέναντι στη θεία πνοή».

«Πόσο οικείος και επίκαιρος είναι ο λόγος του Ντοστογιέφσκι»; Ο θεατρολόγος Ηρακλής Λογοθέτης, που μετέφρασε το διήγημα, μας εξηγεί…

«Ο Ντοστογιέφκσι είναι επίκαιρος σε κάθε εποχή. Σήμερα ιδιαίτερα ο λόγος του αντηχεί περισσότερο δραστικός καθώς ο Ρώσος συγγραφέας μεταγράφει κάθε προσωπικό μήνυμα στην οικουμενική του προοπτική και καθιστά τους ήρωές του καθολικά οικείους, αποδεκτούς και αναγνωρίσιμους ηθικά και συνειδησιακά σε κάθε πολιτισμό».

Η υπόθεση. Τριάντα έξι ώρες αποδεικνύονται αρκετές για να αλλάξουν τα πάντα και για πάντα στη ζωή των ηρώων. Η ιστορία της παράστασης μας ταξιδεύει στην Αγία Πετρούπολη της τσαρικής Ρωσίας, στο τέλος του 19ου αιώνα. Δυο νεαροί συνάδελφοι, δημόσιοι υπάλληλοι, ο Αρκάντι και ο Βάσια, μοιράζονται για χρόνια το ίδιο φτωχικό δωμάτιο.

Η ζωή του Βάσια αλλάζει ξαφνικά καθώς από τη μια ο προϊστάμενός του, Ζούλιαν Μαστάκοβιτς, τον ευνοεί, ενώ από την άλλη η σύντροφός του, Λίζα, δέχεται με χαρά να γίνει γυναίκα του. Ο Βάσια αδυνατεί να διαχειριστεί την ξαφνική εύνοια της τύχης και κλονίζεται ψυχικά. Νιώθει αγνώμων απέναντι στον προϊστάμενό του και ο νους του ξεστρατίζει. Ο αδερφικός του φίλος, ο Αρκάντι, ανήμπορος να τον βοηθήσει, παρακολουθεί έντρομος τον Βάσια να οδηγείται στην παράνοια μέσα σε μόλις τριάντα έξι βασανιστικές ώρες.

«Τα ψυχολογικά αδιέξοδα πόσο επιδεινώνονται από τη δύσκολη οικονομική κατάσταση;» ρωτάμε τη σκηνοθέτιδα.

«Τα όποια ψυχολογικά αδιέξοδα επιδεινώνονται από οποιαδήποτε δύσκολη κατάσταση, πολύ δε περισσότερο από την οικονομικά δύσκολη κατάσταση, αφού απ’ αυτήν εξαρτάται η καθημερινή ζωή μας, η ποιότητά της, η σχέση μας συχνά με τους δικούς μας και η δυνατότητά μας να τους παράσχουμε εκείνα που νομίζουμε πως θα τους έκαναν ευτυχισμένους» μας απαντά.

Και διευκρινίζει: «Εξαρτάται τελικά η εικόνα που θα έχουν οι άλλοι για μας, αλλά κυρίως η εικόνα που θα έχουμε εμείς οι ίδιοι για τη χρησιμότητα και την ικανότητά μας. Σχετίζεται λοιπόν άμεσα με την αυτοεκτίμηση, που είναι ο βασικός τομέας ο οποίος, όταν βάλλεται, οδηγεί σε ενοχικά σύνδρομα και διαταραχές του ψυχισμού». Από την πλευρά του, ο μεταφραστής συμπληρώνει:

«Το εμφαντικότερο σημείο στην “Αδύναμη καρδιά” είναι ο σπαρακτικός της χτύπος, το απροσάρμοστο του ήρωα απέναντι στη ρυθμολογία της τρέχουσας πραγματικότητας που τον πολιορκεί ασφυκτικά και τον εξουθενώνει.

Αυτός ο ρομαντικός ήρωας και ο πιστός του σύντροφος, που εκπροσωπεί και το ρεαλιστικότερο είδωλό του, σχηματίζουν ένα ψυχικά αχώριστο δίδυμο που θραύεται μόνο από την αρρώστια, μια αρρώστια που αποσύρει από τον κόσμο το ένα από τα δύο σκέλη του».

Στην παράσταση ερμηνεύονται ζωντανά μελοποιημένα ποιήματα του Πούσκιν, τον οποίο ο Ντοστογιέφσκι λάτρευε. Η ψυχική κατάσταση των ηρώων φωτίζεται σε κάθε σκηνή από τη μουσική του συνθέτη και κιθαρίστα Τάκη Μπαρμπέρη, ο οποίος παίζει ζωντανά στην παράσταση.

«Υπάρχουν ομοιότητες εκείνης της εποχής με το σήμερα;» Η σκηνοθέτιδα και πρωταγωνίστρια είναι απόλυτη:

«Φυσικά. Άλλωστε, για τις βασανισμένες ψυχές οι εποχές λίγη σημασία έχουν, αφού πάντοτε επινοούν λόγους και τρόπους για να πάσχουν και να αυτοτιμωρούνται.
Εδώ ο Βάσια δεν αντέχει την εύνοια του Ευεργέτη - Εργοδότη, νιώθει ανεπαρκής, ανάξιος για να τον αγαπά η όμορφη Λίζα, νιώθει ανάξιος της αγάπης του συγκατοίκου του Αρκάντι και καταφεύγει στην παράνοια για να προστατευτεί απ’ το αβάσταχτο αίσθημα πως φαίνεται αχάριστος απέναντι σε όσους τον αγαπούν.

Συνθλίβεται κάτω από το βάρος της ευθύνης απέναντι σ’ ένα πρόσωπο ισχυρό, έναν παντοδύναμο εργοδότη, έναν άλλο Μεγάλο Αδερφό, τον Εργοδότη, που, πετώντας ψίχουλα ευεργεσίας, δρέπει τυφλή αφοσίωση από τον φτωχό υπάλληλο».

INFO

«Αδύναμη Καρδιά», του Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι, με ποιήματα του Αλεξάντρ Πούσκιν. Μετάφραση - στιχουργική απόδοση: Ηρακλής Δ. Λογοθέτης. Σκηνοθεσία - θεατρική απόδοση: Κερασία Σαμαρά. Σκηνικά - κοστούμια: Κώστας Βελινόπουλος. Μουσική σύνθεση: Τάκης Μπαρμπέρης. Επιμέλεια κίνησης: Χριστίνα Βασιλοπούλου. Φωτισμοί: Γιώργος Μπούχρας. Παίζουν: Αλέξανδρος Νταβρής, Bασίλης Γιακουμάρος, Κέλλυ Ανυφαντή, Ζωή Αρβανιτάκη. Αφήγηση - τραγούδι: Κερασία Σαμαρά. Μαγνητοσκοπημένα, ο Γρηγόρης Βαλτινός. Ημέρες παραστάσεων: Από 19 Ιανουαρίου κάθε Δευτέρα και Τρίτη, στις 9.00 μ.μ.

 

ΣΧΟΛΙΑ

Το "Π" σέβεται όλες τις απόψεις, αλλά διατηρεί το δικαίωμά του να μην αναρτά υβριστικά σχόλια και διαφημίσεις. Τα σχόλια απηχούν αποκλειστικά τις απόψεις των αναγνωστών.