Η ιστορική συμφωνία New START μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ρωσίας, που για πάνω από μια δεκαετία περιόριζε τα στρατηγικά πυρηνικά οπλοστάσια των δύο χωρών, λήγει την Πέμπτη 5 Φεβρουαρίου, σηματοδοτώντας το τέλος των αμοιβαίων δεσμεύσεων για τον περιορισμό των δύο μεγαλύτερων πυρηνικών δυνάμεων του κόσμου.

Η συμφωνία θεωρήθηκε για χρόνια βασικός πυλώνας της διεθνούς αρχιτεκτονικής ελέγχου εξοπλισμών, μειώνοντας τον κίνδυνο ανεξέλεγκτης κλιμάκωσης μεταξύ Ουάσιγκτον και Μόσχας.

Τι σημαίνει η λήξη της συνθήκης στην πράξη

Με τη λήξη της New START, οι δύο πλευρές δεν δεσμεύονται πλέον νομικά από συγκεκριμένα ανώτατα όρια και, σύμφωνα με αναλυτές, αυξάνεται ο κίνδυνος να ανοίξει ένας νέος κύκλος στρατηγικού ανταγωνισμού. Το ενδεχόμενο αυτό συνδέεται όχι μόνο με την πιθανότητα αύξησης των πυρηνικών δυνατοτήτων, αλλά και με την απώλεια των μηχανισμών διαφάνειας που περιόριζαν την αβεβαιότητα.

Παρότι η συνθήκη περιλάμβανε διαδικασίες επαλήθευσης και επιθεωρήσεων, το πλαίσιο αυτό είχε ήδη δεχθεί σοβαρό πλήγμα τα τελευταία χρόνια. Η Ρωσία είχε ανακοινώσει το 2023 ότι αναστέλλει τη συμμετοχή της σε βασικές διαδικασίες της συμφωνίας, επικαλούμενη την αντιπαράθεση με τη Δύση και τη στήριξη των ΗΠΑ προς την Ουκρανία, με αποτέλεσμα το σύστημα αμοιβαίας επιτήρησης να έχει ήδη αποδυναμωθεί πριν ακόμη φτάσει η επίσημη ημερομηνία λήξης.

Προειδοποιήσεις για «κούρσα εξοπλισμών»

Σύμφωνα με το δημοσίευμα του Guardian, η λήξη της συμφωνίας ενισχύει τους φόβους για μια νέα κούρσα πυρηνικών εξοπλισμών, σε μια περίοδο όπου οι διεθνείς σχέσεις χαρακτηρίζονται από αυξημένη ένταση και περιορισμένη δυνατότητα συνεννόησης ανάμεσα στις δύο πλευρές.

Παράλληλα, η απουσία ενός δεσμευτικού πλαισίου μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο λανθασμένων εκτιμήσεων ή επικίνδυνων παρερμηνειών σε περιόδους κρίσης. Η ύπαρξη συμφωνιών όπως η New START θεωρούνταν από πολλούς ως «δίχτυ ασφαλείας», ακριβώς επειδή επέβαλλε όρια και διατηρούσε ένα επίπεδο προβλεψιμότητας στις στρατηγικές ισορροπίες.

Ο Ντμίτρι Μεντβέντεφ προειδοποίησε πρόσφατα ότι η λήξη της συνθήκης «πρέπει να ανησυχεί όλους», υπογραμμίζοντας ότι όταν δεν υπάρχουν συμφωνίες, μειώνονται και οι πιθανότητες εμπιστοσύνης και σταθερότητας.

Από την πλευρά του, ο Μπαράκ Ομπάμα εμφανίζεται να εκφράζει ανησυχία ότι η κατάρρευση του πλαισίου αυτού μπορεί να «διαγράψει» μέρος της διπλωματικής προόδου δεκαετιών, προειδοποιώντας ότι η απουσία συμφωνίας αυξάνει τον κίνδυνο νέας εξοπλιστικής δυναμικής.

Η εικόνα μέχρι στιγμής δείχνει πως δεν διαφαίνεται άμεσα ένα νέο σχήμα συμφωνίας που να μπορεί να αντικαταστήσει τη New START. Αυτό αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο το διεθνές σύστημα πυρηνικών περιορισμών να εισέλθει σε μια νέα φάση, όπου ο ανταγωνισμός θα διεξάγεται με λιγότερους κανόνες και μεγαλύτερο ρίσκο.

Διαβάστε επίσης:

FT: Έρχεται «διαστημικός πόλεμος» – Στόχος της Ρωσίας ευρωπαϊκοί δορυφόροι

Ο Άντριου εγκατέλειψε… νύχτα την κατοικία του στο Ουίνδσορ μετά τις νέες αποκαλύψεις στο σκάνδαλο Έπσταϊν

Το Ιλινόις αγνοεί τον Τραμπ: Θα ενταχθεί στο δίκτυο αντιμετώπισης επιδημιών του ΠΟΥ