Σύνοψη: Στην πόρτα της ενηλικίωσης η Αϊνάρα, αισθάνεται ότι δέχεται κάλεσμα από τον Θεό να τον υπηρετήσει ως μοναχή. Έχοντας χάσει τη μητέρα της, βιώνει ένα διαρκές πένθος, ενώ ο πατέρας της βασανίζεται από τα χρέη. Ο καταλύτης, όμως, τον αντιδράσεων είναι η απολύτως υλίστρια  θεία της.

Σκηνοθεσία: Αλάουντα Ρουΐθ ντε Αθούα

Παίζουν: Πατρίσια Λόπες Αρναΐθ, Μιγκέλ Γκαρσία, Μπλάνκα 

Μέρα λατρείας του Θεού «Όλες οι Κυριακές», αλλά συγχρόνως ημέρα οικογενειακής συνεύρεσης, σύσφιξης των σχέσεων, ώσμωσης των προβλημάτων, μέσα από συζητήσεις. Η ιδιαιτέρως ευφυής και ευαίσθητη, μόλις ενηλικιωμένη, Αϊνάρ βρίσκεται ακριβώς στο σταυροδρόμι αυτών των δύο επιλογών: ν’ ακολουθήσει αυτό που «ακούει» μέσα της ως κάλεσμα του Θεού ή  να ικανοποιήσει την οικογενειακή παραίνεση για σπουδές; Η δομή του έργου της Ισπανίδας Αλάουντα Ρουΐθ ντε Αθούα είναι τέτοια που μας απαγορεύει την αποκάλυψη της τελικής απόφασης, ωστόσο μας επιτρέπει τον σχολιασμό του τρόπου επεξεργασίας και κινηματογράφησης του διλήμματος. Η ίδια η πρωταγωνίστρια, Πατρίσια Λόπες Αρναΐθ κουβαλάει τον σταυρό αυτού του διλήμματος, με στιβαρότητα στην ενσάρκωσή του. Δεν είναι μόνον η ερμηνευτική της ικανότητα, αλλά και το χαρισματικό, γεμάτο σπινθήρες αθωότητας, πρόσωπό της. Μπροστά στον φακό, οι εκφράσεις της αποτελούν τον καλύτερο υποβολέα του προβλήματος, αλλά και τον διακαή πόθο για την επίλυσή του. Από τη μια, η γεμάτη ανησυχίες ηλικία της, που μετατρέπει τους σπινθήρες σε ερωτική επιθυμία, από την άλλη η φλόγα του Θεού, που την οδηγεί σε μια διάπυρη αναζήτηση της αγάπης.

Ιδανικός σκηνοθέτης των ηθικών διλημμάτων ο Κριστόφ Κισλόφσκι έχει δανείσει τη μεθοδολογία του σε κάθε επίδοξο μιμητή του. Είναι εντυπωσιακή η θεματική αναλογία της ταινίας «Όλες οι Κυριακές», με το «Μεγαλείο»,το οποίο αντιμετωπίσαμε κριτικά χθες, αφού κι αυτή προβάλλεται την τρέχουσα εβδομάδα. Ο ίδιος ο σκηνοθέτης του, ο Πάολο Σορεντίνο, δήλωσε πως δάσκαλος του στη σκηνοθεσία ηθικών διλημμάτων υπήρξε ο Κισλόφσκι, του οποίου το επίπεδο είναι αδύνατο να το φτάσει κάποιος. Με τον ίδιο τρόπο, της ήρεμης κάμερας, των γεμάτων εκφραστικότητα κοντινών πλάνων και τη σταθερότητα των μακρινών, η Αθούα εικονογραφεί την αντίφαση του κόσμου των συναισθημάτων με αυτόν της εξ αποστάσεως λογικής αντιμετώπισής του.

Η δημιουργός ακολουθεί τα χνάρια του μαέστρου, προσθέτοντας έναν φόρο τιμής στο πρόσωπό του. Η διαρκής παρεμβολή της θρησκευτικής μουσικής και ο πρωταγωνιστικός ρόλος της χορωδίας μοιάζουν να σχολιάζουν, σαν αρχαιοελληνικός χορός, τα δρώμενα. Φυσικά, πρόκειται για μια εξόφθαλμη αναφορά στη «Διπλή ζωή της Βερόνικα». Συνοπτικά, θα λέγαμε, καλό εύρημα, υπερβολική η χρήση του, στα όρια της κατάχρησης.

Ποιά είναι, όμως, η ζωή που θα αφήσει πίσω της η Αϊνάρ; Πόσο ελκυστικά μπορεί να είναι το δυσβάστακτο πένθος από την πρόωρη απώλεια της μητέρας της, η σχεδόν αδιάφορη στάση ενός πνιγμένου από τα χρέη πατέρα, η αντιμετώπισή της από την υπονομευτική, καινούρια συμβία του,  η απολύτως υλιστική, στην αντίληψη της ζωής, θεία της ή ο αυθεντικά αφελής σύζυγός της; Απέναντι η καλοσυνάτη αντιμετώπισή της από τις αδελφές του μοναστηριού, η πειστικότητά τους στη μεγαλύτερη ανάγκη του νεαρού κοριτσιού, την αγκαλιά της αγάπης. Όλα, βέβαια, διαθέτουν και αντίστροφες αναγνώσεις. Αυτή  η αμφισημία, άλλωστε, αποτελεί και τη μεγαλύτερη αρετή στο κινηματογραφικό πλέξιμο ενός διλήμματος, κάτι που μοιραία οδηγεί στην πλοκή. Μ’ αλλα λόγια, το φιλμ αποκτά διάσταση θρίλερ, αφού η σύγκρουση των δύο κόσμων, κρύβει ισόποσες δόσεις ειλικρίνιας και υποκρισίας (ας αναλογιστούμε το αμφιλεγόμενο βλέμμα του δάσκαλου-πάστορα στις συναντήσεις τους), βοήθειας και παραπλάνησης, ανυστεροβουλίας και ίδιου συμφέροντος. Το μόνο κοινό στοιχείο, η μόνη βεβαιότητα είναι η…βεβαιότητά τους. Το γάντζωμα, η σχεδόν φανατική προσήλωση των ενηλίκων στις απόψεις τους. Η διελκυνστίδα με τις δύο άκρες ενός καινούριου κόσμου, σαν σχοινί που προσπαθεί να το ακούσουν.

Για λογαριασμό τούτης της απελπισμένης φωνής σκηνοθετεί η Αθούα, με τη νηφαλιότητα και την αντικειμενικότητα, που μπορεί να χαρίζουν το μάτι μιας στέρεας κάμερας και οι καλοζυγισμένοι, πυκνοί διάλογοι, με σεναριογράφο την ίδια τη σκηνοθέτιδα. Κάθε φορά που δύο άτομα βρίσκονται αντιμέτωπα, οι ερωτοαποκρίσεις εκθέτουν στους θεατές τη συγκρουόμενη επιχειρηματολογία. Τα άτομα χάνουν την απολυτότητά τους, συνομιλούν με το πνεύμα της αμφιβολίας. Μαζί τους και οι ίδιοι οι θεατές.  Ο πατέρας μπορεί να διαβαστεί ως αδιάφορος, αλλά και ως πνεύμα κατανόησης, οι μοναχές ως φορείς μιας σέχτας, που επιδιώκουν τον προσηλυτισμό, αλλά και ως φορείς της θεϊκής αγάπης, η θεία ως υπερασπιστής της λογικής, αλλά και ως ιδεοληπτική. Όλοι θεωρούν ότι αγαπούν τη μικρή Αϊνάρ, μόνον που η πράξη τους στέκεται προδοτική. Στον άτυπο «μυστικό δείπνο», λίγο πριν την τελική απόφαση, υπάρχει κι  ένας Ιούδας. Είναι αυτός που ωθεί τα πράγματα στην καταληκτική επιλογή. Σωστή, λάθος, ποιός ξέρει; Ακόμη και σχεδόν εκδικητική θεία, μοιάζει να κολλάει, στο τελικό, υπαινικτικό πλάνο, τον «ιό της αμφιβολίας».

Αξιολόγηση: ***1/2

Διαβάστε επίσης:

Οι Paul Rudd, John Turturro, Amy Ryan, Evan Peters και Paul Giamatti πρωταγωνιστούν στη νέα δραματική ταινία του Tom McCarthy (photos)

Ταινίες Πρώτης Προβολής: Τρόμος, περιπέτεια και «Το Μεγαλείο» του Σορεντίνο (Videos)

Κριτική ταινίας: «Το Μεγαλείο» – Η αγωνία ενός δρομέα της ζωής