Η Επιτροπή Περιβάλλοντος της Βουλής προτείνει τη διατήρηση της απαγόρευσης της πετρελαιοκίνησης των ΙΧ οχημάτων σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, καθώς εκτιμά πως δεν πληρούνται ακόμα οι προϋποθέσεις για την απελευθέρωση και εισηγείται επανεξέταση του θέματος σε ετήσια βάση.

Η Επιτροπή Περιβάλλοντος της Βουλής προτείνει τη διατήρηση της απαγόρευσης της πετρελαιοκίνησης των ΙΧ οχημάτων σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, καθώς εκτιμά πως δεν πληρούνται ακόμα οι προϋποθέσεις για την απελευθέρωση και εισηγείται επανεξέταση του θέματος σε ετήσια βάση.

Ειδικότερα, η Επιτροπή αναγνωρίζοντας τη σημαντική βελτίωση στην τεχνολογία των πετρελαιοκινητήρων επισημαίνει ότι έχει τη διάθεση να συζητήσει «χωρίς δογματισμούς» το ζήτημα της πετρελαιοκίνησης.

Υπογραμμίζει ωστόσο ότι τα όρια εκπομπής οξειδίων αζώτου είναι σημαντικά υψηλότερα ακόμα και στην τελευταία γενιά πετρελαιοκίνητων οχημάτων, σε σχέση με τα βενζινοκίνητα ΙΧ νέας τεχνολογίας, γεγονός που θα προκαλούσε αύξηση των συγκεντρώσεων των οξειδίων του αζώτου στην ατμόσφαιρα..

Παράλληλα, εστιάζει στις αναφορές περιπτώσεων νοθείας στα καύσιμα και εκφράζει προβληματισμούς σχετικά με την ετοιμότητα του συστήματος ελέγχου πετρελαιοκίνητων ΙΧ.

Εντούτοις, έχοντας πάντα ως πρώτη προτεραιότητα την ανθρώπινη υγεία και την προστασία των πολιτών από βλάβες που θα μπορούσαν να προκαλέσουν τα υψηλά επίπεδα συγκεντρώσεων οξειδίων του αζώτου, τονίζει πως η πετρελαιοκίνηση θα μπορούσε να επιτραπεί μόλις καλυφθούν οι εξής προϋποθέσεις:

1. Να αυξηθεί το ποσοστό χρήσης των ΜΜΜ από τους κατοίκους με ανάλογη μείωση της χρήσης των ΙΧ οχημάτων.

2. Να μειωθούν τα επίπεδα ατμοσφαιρικής ρύπανσης σε ότι αφορά στα αιωρούμενα σωματίδια και τα οξείδια του αζώτου.

3. Να διαμορφωθούν σε χαμηλότερα επίπεδα οι εκπομπές οξειδίων του αζώτου από τα πετρελαιοκίνητα ΙΧ οχήματα σε σύγκριση με τα αντίστοιχα βενζινοκίνητα.

4. Να οργανωθεί σωστά η υποδομή ελέγχου της ποιότητας των καυσίμων και της περιβαλλοντικής λειτουργίας των κινητήρων.

5. Να αντιμετωπισθεί η νοθεία στα καύσιμα με συστηματικούς ελέγχους σε όλους τους κρίκους της αντίστοιχης αλυσίδας (διυλιστήρια, εταιρίες εμπορίας, βυτιοφόρα, πρατήρια).

Διαβάστε όλο το σχετικό κείμενο:

Ειδική Μόνιμη Επιτροπή Προστασίας Περιβάλλοντος

Στην Ελλάδα, ο σκεπτικισμός γύρω από την ελεύθερη διακίνηση των πετρελαιοκίνητων ΙΧ οχημάτων στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη προκύπτει από τις επιπτώσεις στο περιβάλλον και στην ανθρώπινη υγεία από τη χρήση του πετρελαίου (ντήζελ). Είναι αυτές άλλωστε οι επιπτώσεις που οδήγησαν και στην απαγόρευση της κυκλοφορίας των πετρελαιοκίνητων οχημάτων στο παρελθόν, σε μία εποχή που η ατμοσφαιρική ρύπανση της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης χαρακτηρίζονταν από υψηλά επίπεδα καπνού και διοξειδίου του θείου, δηλαδή από ρύπους που παράγονταν σε σημαντικές ποσότητες από τους πετρελαιοκινητήρες παλαιάς τεχνολογίας. Η αναδρομική αξιολόγηση της εφαρμογής του μέτρου της απαγόρευσης της πετρελαιοκίνησης στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη είναι αναμφίβολα θετική.

Σήμερα το θέμα της κυκλοφορίας πετρελαιοκίνητων οχημάτων στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη επανέρχεται στην επικαιρότητα καθώς η Κυβέρνηση, δια του αρμοδίου Υπουργείου Περιβάλλοντος, εξετάζει αν έχουν ωριμάσει οι συνθήκες για την άρση της σχετικής απαγόρευσης.

Η Επιτροπή Περιβάλλοντος της Βουλής των Ελλήνων εξέτασε το θέμα της πετρελαιοκίνησης των ΙΧ οχημάτων στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη και πραγματοποίησε ειδική συνεδρίαση με την ακρόαση του Υπουργείου ΠΕΚΑ και άλλων φορέων.

Στοιχεία για την πετρελαιοκίνηση στην Ελλάδα και το εξωτερικό

1. Στο διεθνές περιβάλλον, η εικόνα που αποτυπώνεται σε ότι αφορά στο ποσοστό πετρελαιοκίνητων στις νέες ταξινομήσεις επιβατηγών ποικίλλει. Στις ΗΠΑ το μερίδιο αγοράς δεν ξεπερνά το 5% λόγω των ιδιαίτερα αυστηρών ορίων εκπομπών πετρελαιοκίνητων οχημάτων. Αντίστοιχη είναι η εικόνα στην Ιαπωνία, ενώ ο μέσος όρος στην Ευρωπαϊκή Ενωση ανέρχεται σε περίπου 45%, με τα υψηλότερα ποσοστά στην Αυστρία, το Βέλγιο και τη Γαλλία και τα χαμηλότερα στην Ελλάδα, τη Σουηδία και τη Φινλανδία.

2. Στην Ελλάδα η απαγόρευση χρήσης πετρελαίου έχει εφαρμογή στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη και αφορά στην κίνηση αλλά και στην ταξινόμηση Ι.Χ. πετρελαιοκίνητων αυτοκινήτων. Εξαιρούνται τα ταξί, τα λεωφορεία, τα στρατιωτικά οχήματα και τα βαρέα φορτηγά. Σύμφωνα με τη σχετική κοινή υπουργική απόφαση (ΚΥΑ Β-27660/712) εξαίρεση δεν γίνεται για καμιά κατηγορία αυτοκινήτων, εκτός από τα φορτηγά ιδιωτικής χρήσης κάτω των 4 τόνων και πάλι υπό προϋποθέσεις (οι ιδιοκτήτες τους κατέχουν άδεια παραγωγού ή και πωλητή σε λαϊκές αγορές και μεταφέρουν προϊόντα για πώληση).

3. Από τους ρύπους που εκπέμπονται από τα πετρελαιοκίνητα οχήματα ως πλέον επικίνδυνοι θεωρούνται τα οξείδια του αζώτου (ΝΟx) και τα αιωρούμενα σωματίδια μικρής διαμέτρου (δηλαδή PM 1, 2.5 και PM10) με τα τελευταία να είναι υπεύθυνα για διάφορα προβλήματα και παθήσεις του αναπνευστικού συστήματος.

4. Στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη καταγράφονται συχνές υπερβάσεις του ορίου για τα οξείδια του αζώτου, ενώ σε ότι αφορά στο όζον (η παραγωγή του οποίου εξαρτάται άμεσα από τη συγκέντρωση των οξειδίων του αζώτου), η Ελλάδα σύμφωνα με σχετική έκθεση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος κατέχει το τρίτο μεγαλύτερο ποσοστό (50%) σε σταθμούς με υπερβάσεις του ορίου ενημέρωσης (2009). Σύμφωνα με την ίδια έκθεση, η Ελλάδα ήταν επίσης η τέταρτη χώρα με τις περισσότερες ημέρες (160) στις οποίες σημειώθηκε υπέρβαση του μακροπρόθεσμου στόχου για την προστασία της ανθρώπινης υγείας

5. Τα όρια των αιωρούμενων σωματιδίων μικρής διαμέτρου στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη υπερβαίνουν τα ανώτατα όρια (50 μg/m3) και μάλιστα για τριπλάσιο χρονικό διάστημα από το επιτρεπόμενο (35 ημέρες τον χρόνο). Ειδικά για την Αθήνα το πρόβλημα των αιωρούμενων σωματιδίων είναι ιδιαίτερα σημαντικό όπως δείχνουν διάφορες μετρήσεις που έχουν γίνει από το Ινστιτούτο Ερευνών Περιβάλλοντος του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών (ΙΕΠ-ΕΑΑ) σε διάφορες περιόδους και σε περιοχές του ευρύτερου πολεοδομικού συγκροτήματος.

6. Επισημαίνεται ότι πρόσφατες έρευνες κατατάσσουν τα αιωρούμενα σωματίδια σαν ένα από τα κύρια αίτια για μεγάλο αριθμό πρόωρων θανάτων. Ειδική αναφορά γίνεται στην έρευνα του τμήματος Επιδημιολογίας της Ιατρικής σχολής Αθηνών σύμφωνα με την οποία μια μείωση των αιωρούμενων σωματιδίων της τάξης του 60%, δηλαδή από 50 μικρογραμμάρια περίπου στα 20 μικρογραμμάρια, θα οδηγούσε σε σημαντική μείωση των θανάτων από αναπνευστικές παθήσεις στην περιοχή των Αθηνών και μόνο.

7. Τα όρια εκπομπών για πετρελαιοκίνητα αυτοκίνητα όπως αντιστοιχούν στην έγκριση τύπου Euro 5 (εφαρμόζεται από το 2009), αντιστοιχούν στον ίδιο αριθμό μικρογραμμαρίων αιωρούμενων σωματιδίων ανά χιλιόμετρο σε σύγκριση με τα βενζινοκίνητα οχήματα, αλλά σε τριπλάσιο αριθμό μικρογραμμαρίων οξειδίων του αζώτου ανά χιλιόμετρο. Τα επίπεδα οξειδίων του αζώτου προβλέπεται να μειωθούν σημαντικά με τη νέα γενιά πετρελαιοκίνητων αυτοκινήτων με έγκριση τύπου Euro 6 (2014).

8. Τα πετρελαιοκίνητα αυτοκίνητα νέας γενιάς εκπέμπουν μικρότερες ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα (κατά 10-20%), γεγονός που συμβάλλει στη μείωση των συγκεντρώσεων μίας χημικής ένωσης που συμβάλλει στο φαινόμενο του θερμοκηπίου.

Επιχειρήματα υπερ και κατά της πετρελαιοκίνησης ΙΧ οχημάτων

Στα επιχειρήματα υπέρ της πετρελαιοκίνησης ΙΧ οχημάτων στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη συμπεριλαμβάνονται: α) η βελτίωση της τεχνολογίας των πετρελαιοκίνητων οχημάτων κατά την τελευταία δεκαετία β) η μείωση των εκπομπών του διοξειδίου του άνθρακα και ως εκ τούτου η μικρότερη επιβάρυνση της ατμόσφαιρας με αέρια θερμοκηπίου γ) το μειωμένο κόστος λειτουργίας των οχημάτων και δ) η σταδιακά αυστηρότερη νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ενωσης σε ότι αφορά στις εκπομπές ρύπων από τα πετρελαιοκίνητα οχήματα.

Στα επιχειρήματα εναντίον της πετρελαιοκίνησης ΙΧ οχημάτων συμπεριλαμβάνονται: α) οι ήδη υψηλές, συγκεντρώσεις οξειδίων του αζώτου και αιωρούμενων σωματιδίων στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη β) η ανεπαρκής δομή των μηχανισμών ελέγχου της ποιότητας καυσίμων γ) η επιμονή σε λύσεις που αφορούν τα ΙΧ οχήματα αντί σε λύσεις που προτάσσουν την επέκταση των ΜΜΜ και την αύξηση της χρήσης τους.

Συμπεράσματα – Προτάσεις

Με βάση την ακρόαση του ΥΠΕΚΑ και άλλων φορέων για το θέμα της πετρελαιοκίνησης ΙΧ οχημάτων στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη (συνεδρίαση της 9^ηςΣεπτεμβρίου 2011) και την εξέταση του σχετικού υλικού, η Επιτροπή Περιβάλλοντος της Βουλής:

1. Θεωρεί ότι η απαγόρευση της πετρελαιοκίνησης ΙΧ οχημάτων στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη δεν αποτελεί μία ακόμη αναχρονιστική ιδιαιτερότητα της Ελλάδος αλλά μία αναγκαιότητα που προέκυψε από την κακή ποιότητα του αέρα και τη συχνά προβληματική ποιότητα των καυσίμων.

2. Αναγνωρίζει τη σημαντική βελτίωση της τεχνολογίας των πετρελαιοκινητήρων σε ότι αφορά στην απόδοση τους, την κατανάλωση καυσίμου και, κυρίως, τους παραγόμενους ρύπους και έχει τη διάθεση να συζητήσει το θέμα της πετρελαιοκίνησης χωρίς δογματισμούς.

3. Επισημαίνει ότι εξετάζει θετικά την εισαγωγή οιαδήποτε τεχνολογίας (και της πετρελαιοκίνησης) που προσδίδει συγκριτικά περιβαλλοντικά πλεονεκτήματα στα οχήματα.

4. Επισημαίνει ότι τα όρια εκπομπής οξειδίων αζώτου είναι σημαντικά υψηλότερα και για την τελευταία γενιά πετρελαιοκίνητων ΙΧ οχημάτων (έγκριση τύπου Euro 5) σε σύγκριση πάντα με τα βενζινοκίνητα ΙΧ οχήματα νέας τεχνολογίας και ως εκ τούτου θεωρεί ότι η εισαγωγή στην κυκλοφορία πετρελαιοκίνητων ΙΧ οχημάτων που διαθέτουν έγκριση τύπου Euro 5 θα οδηγήσει στην αύξηση των συγκεντρώσεων των οξειδίων του αζώτου.

5. Θεωρεί ιδιαίτερα σημαντική την αυστηροποίηση των ορίων εκπομπής οξειδίων αζώτου και αιωρούμενων σωματιδίων στην έγκριση τύπου Euro 6 που αναμένεται να ισχύσει το 2014.

6. Επισημαίνει ότι η εισαγωγή στην κυκλοφορία μεταχειρισμένων πετρελαιοκίνητων ΙΧ οχημάτων προηγούμενων εγκρίσεων τύπου θα οδηγήσει σε αύξηση των συγκεντρώσεων αιωρούμενων σωματιδίων και οξειδίων του αζώτου και δευτερογενώς σε αύξηση της συγκέντρωσης του όζοντος.

7. Υποστηρίζει ότι το όποιο όφελος για την οικονομία δεν αντισταθμίζει τις βλάβες που προκαλούνται στην ανθρώπινη υγεία από τα αυξημένα επίπεδα οξειδίων αζώτου και αιωρούμενων σωματιδίων.

8. Καταγράφει με ιδιαίτερη ανησυχία τις αναφορές για την ποιότητα των καυσίμων όπως αυτή επηρεάζεται από φαινόμενα νοθείας.

9. Προβληματίζεται ως προς την ετοιμότητα του συστήματος ελέγχου των πετρελαιοκίνητων ΙΧ οχημάτων.

10. Θεωρεί ότι η σύγχρονη τεχνολογία πετρελαιοκίνησης δεν θυμίζει σε τίποτα την αντίστοιχη στις αρχές της δεκαετίας του 80 και υπό αυτή την έννοια η άρση της απαγόρευσης της θα μπορούσε να είναι μία ορθή επιλογή υπό την προϋπόθεση ότι καλύπτονται πέντε βασικές προϋποθέσεις:

Να αυξηθεί το ποσοστό χρήσης των ΜΜΜ από τους κατοίκους με ανάλογη μείωση της χρήσης των ΙΧ οχημάτων. Να μειωθούν τα επίπεδα ατμοσφαιρικής ρύπανσης σε ότι αφορά στα αιωρούμενα σωματίδια και τα οξείδια του αζώτου. Να διαμορφωθούν σε χαμηλότερα επίπεδα οι εκπομπές οξειδίων του αζώτου από τα πετρελαιοκίνητα ΙΧ οχήματα σε σύγκριση με τα αντίστοιχα βενζινοκίνητα. Να οργανωθεί σωστά η υποδομή ελέγχου της ποιότητας των καυσίμων και της περιβαλλοντικής λειτουργίας των κινητήρων. Και τέλος, να αντιμετωπισθεί η νοθεία στα καύσιμα με συστηματικούς ελέγχους σε όλους τους κρίκους της αντίστοιχης αλυσίδας (διυλιστήρια, εταιρίες εμπορίας, βυτιοφόρα, πρατήρια).

11. Εκτιμά ότι οι προϋποθέσεις 1-5 ανωτέρω δεν συντρέχουν επί του παρόντος και ως εκ τούτου προτείνει τη διατήρηση της απαγόρευσης της πετρελαιοκίνησης των ΙΧ στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη με επανεξέταση η οποία θα πραγματοποιείται σε ετήσια βάση και θα αφορά στην πρόοδο ως προς την κάλυψη των προϋποθέσεων1-5 ανωτέρω. Πρώτη επανεξέταση προτείνεται για το Σεπτέμβριο 2012.

12. Καλεί τα συναρμόδια Υπουργεία να δρομολογήσουν όλα τα αναγκαία μέτρα για τη βελτίωση της ποιότητας των καυσίμων και για την έγκαιρη οργάνωση του συστήματος ελέγχου των πετρελαιοκίνητων ΙΧ οχημάτων, τόσο των καινουργών όσο και κυρίως των μεταχειρισμένων.

13. Καλεί τα συναρμόδια Υπουργεία να ελέγξουν την κυκλοφορία πετρελαιοκίνητων ΙΧ οχημάτων στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη, τα οποία ανήκουν σε μόνιμους κατοίκους των εν λόγω πόλεων πλην όμως είναι αδειοδοτημένα σε γειτονικούς νομούς.

14. Υποστηρίζει ότι, ανεξάρτητα από την απόφαση για την πετρελαιοκίνηση, είναι απολύτως αναγκαία η ανανέωση του στόλου των βαρέων φορτηγών, λεωφορείων κάθε είδους, στρατιωτικών οχημάτων, ασθενοφόρων και ταξί.

15. Θεωρεί θετική την έναρξη συζήτησης για τα χαρακτηριστικά του νέου δακτύλιου που θα εφαρμοσθεί στην Αθήνα και δεσμεύεται να καταθέσει σχετικές προτάσεις.

16. Υποστηρίζει την ανάγκη αξιολόγησης της άρσης της πετρελαιοκίνησης και σε άλλα αστικά κέντρα της χώρας αν αντιμετωπίζουν έντονα προβλήματα αέριας ρύπανσης τα οποία συναρτώνται με τη χρήση πετρελαιοκίνητων οχημάτων.