Οι προσεχείς ευρωεκλογές βρίσκουν την Ευρώπη αντιμέτωπη με το τέρας που η ίδια δημιούργησε

Οι προσεχείς ευρωεκλογές βρίσκουν την Ευρώπη αντιμέτωπη με το τέρας που η ίδια δημιούργησε

Οι ευρωεκλογές συμπληρώνουν φέτος 35 χρόνια, όμως παραμένει αμφίβολο αν κι αυτή τη φορά θα αλλάξει κάτι στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται από τους Ευρωπαίους ψηφοφόρους. Από το 1979, άλλωστε, όταν κι έγιναν οι πρώτες ευρωεκλογές, το σύνηθες είναι να «καπελώνονται» από τα τοπικά χαρακτηριστικά κάθε χώρας. Και να θεωρούνται περισσότερο ως βαρόμετρο του εγχώριου πολιτικού κλίματος, παρά ως 5ετής πανευρωπαϊκή πολιτική «δέσμευση» για τη λειτουργία της Ε.Ε.

Η βαρύτητα, άλλωστε, που (δεν) έχουν οι ευρωεκλογές στη συνείδηση του Ευρωπαίου πολίτη φαίνεται κι από τα τεράστια ποσοστά αποχής. Η συμμετοχή το 1979 ήταν στο 62% για τις εννιά χώρες – μέλη, με τέτοια διαρκή και σταδιακή πτώση που το 2009, στην Ε.Ε. των «27» πια, καταποντίστηκε στο 43%. Με λίγα λόγια, για τον έναν στους δύο Ευρωπαίους δεν καίγεται καρφί. Δεν… καταδέχεται, δηλαδή, καν να ψηφίσει για τις ευρωεκλογές.

Κι όμως, ειδικά μετά το παγκόσμιο κραχ του 2008, αποδείχθηκε εμπράκτως ότι οι περισσότερες αποφάσεις ζωτικής σημασίας για τα κράτη της Ε.Ε. και τους λαούς τους λαμβάνονται όλο και περισσότερο πλέον από Βρυξέλλες και Στρασβούργο, παρά από τα εθνικά κοινοβούλια, που συνήθως περιορίζονται σε μια απλή τυπική επικύρωση, εφαρμόζοντας κατά γράμμα την ευρωπαϊκή πολιτική, έτσι όπως αυτή ορίζεται κυρίως από τη Γερμανία.

Ειδικά, λοιπόν, τούτες οι κάλπες της 25ης Μαΐου θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ως σταθμός, και σίγουρα ως οι πιο κρίσιμες ιστορικά, για το αύριο της Ευρώπης. Με το ευρώ να περνάει εδώ και μια πενταετία την πρώτη του βαθιά συστημική κρίση, αλλά και την πολιτική αστάθεια να καραδοκεί με το φάντασμα της Ακροδεξιάς, που ξαναβγαίνει από τον τάφο της, η κατάσταση μοιάζει να βρίσκεται στα όριά της.

Η Ευρώπη, δηλαδή, πηγαίνει στις εκλογές έχοντας κλονιστεί όχι μόνο η συνοχή της, αλλά και η εμπιστοσύνη σ’ αυτό καθαυτό το ευρωπαϊκό όραμα.

Τα δυο θεμελιώδη και υπαρξιακά διλήμματα στα οποία καλείται πλέον να πάρει θέση σε λίγες μέρες το ευρωπαϊκό εκλογικό σώμα είναι:

1 «Περισσότερη Ευρώπη» ή «Περισσότερη δύναμη στα κράτη»;

2 Κι εν τέλει «Ναι στην Ευρώπη» ή «Όχι στην Ευρωπαϊκή Ένωση»;

«Φρένο» ή ολοκλήρωση;

Το πρώτο σκέλος, λοιπόν, έχει να κάνει με την ομοσπονδιοποίηση ή, αν θέλετε, την ολοκλήρωση της Ευρώπης. Με την ουσιαστική ένωσή της κι όχι μόνο με τη νομισματική ή και την τραπεζική. Οι δυο τάσεις φεντεραλισμού κι αντιφεντεραλισμού που υπάρχουν έχουν εκφράσει τα επιχειρήματά τους, όμως όπως και να έχει αυτή τη στιγμή η Ευρώπη βρίσκεται σε μια θολή κι ερμαφρόδιτη κατάσταση, η οποία εξυπηρετεί κυρίως τις δύο ατμομηχανές της, κατά πρώτο λόγο τη Γερμανία, αλλά και τη Γαλλία.

Όποτε βολεύει, δηλαδή, όλες οι χώρες ενεργούν σαν ένα σώμα κι όποτε δεν συμφέρει επικρατεί ο ανταγωνισμός μεταξύ τους, με συνέπεια η καθεμιά να είναι στο έλεος της όποιας κακής συγκυρίας έχει προκύψει. Στις υποχρεώσεις και τα ελλείμματα μαζί, αλλά στα δικαιώματα και στα πλεονάσματα χώρια. Κάπως έτσι, χοντρικά… Κι αυτό έχει καλλιεργηθεί πρώτα από τον «κλειστό πυρήνα» εξουσίας της Ε.Ε., με τον διαχωρισμό «καλού» Βορρά – «κακού» Νότου κι όλη τη διαπόμπευση που ακολούθησε όσες χώρες βαφτίστηκαν χλευαστικά ως… PIΙGS!

Με λίγα λόγια, η περιβόητη ενοποίηση δεν έχει ολοκληρωθεί στην πράξη. Το ευρώ κλήθηκε να τρέξει, πριν καν μπορέσει να περπατήσει, με συνέπεια να υπάρχουν… 17 διαφορετικά «κοινά» νομίσματα, αφού τόσα είναι και τα επιτόκια δανεισμού κάθε χώρας – μέλους. Κι έτσι τα εκβιαστικά διλήμματα σε μια Ευρώπη δυο και τριών ταχυτήτων δίνουν και παίρνουν.

Εκβιαστικά διλήμματα

Η Ευρωπαϊκή Ένωση, λοιπόν, έρχεται πλέον αντιμέτωπη με το δικό της δημιούργημα, με χαρακτηριστικά… Φρανκενστάιν, αφού μετά τις εκλογές θα βρεθεί μπροστά σε νέες προκλήσεις – βόμβες.

– Η οικονομική, αλλά και κοινωνική (σε κάποια κράτη) κρίση της ευρωζώνης δεν έχει περάσει, έστω κι αν οι περισσότεροι δημιουργούν μια τεχνητή αισιοδοξία. Ο ίδιος ο πρόεδρος της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι, άλλωστε, δήλωσε αυτές τις μέρες ότι ανησυχεί πολύ για «τον χαμηλό πληθωρισμό σε συνδυασμό με το ισχυρό ευρώ και την αναιμική ανάπτυξη». Μην ξεχνάμε ότι και η ανεργία είναι στα ύψη.

– Η κατάσταση στην Ουκρανία έχει ξεφύγει. Η Ε.Ε., υπό τη φανερή ηγεμονική επιρροή των ΗΠΑ, «τραβάει» προς το μέρος της την Ουκρανία, με τη Ρωσία να τεντώνει κι αυτή το σχοινί. Απρόβλεπτες οι όποιες συνέπειες…

– Ο Ντέιβιντ Κάμερον είπε την Κυριακή ότι υπόσχεται να προχωρήσει στη διενέργεια δημοψηφίσματος μέχρι το τέλος του 2017 «στη βάση της παραμονής ή της εξόδου της Βρετανίας από την Ε.Ε.», αν παραμείνει πρωθυπουργός. Αλήθεια, μπορεί να υπάρξει Ευρωπαϊκή Ένωση χωρίς Βρετανία;

Το αν απασχολούν ή όχι τέτοιου είδους καυτά ερωτήματα τους πολίτες εν όψει των ευρωεκλογών παραμένει αμφίβολο. Λες και η Ε.Ε. ή το ευρώ έχουν μπει στον αυτόματο πιλότο και θα υπάρχουν επ’ άπειρον βρέξει – χιονίσει. Την περασμένη εβδομάδα, άλλωστε, έρευνα της Ipsos σε 12 ευρωπαϊκές χώρες (Βέλγιο, Βρετανία, Κροατία, Γαλλία, Γερμανία, Ουγγαρία, Ιρλανδία, Ιταλία, Ολλανδία, Πολωνία, Ισπανία και Σουηδία) έδειξε ότι ένα τρομερά υψηλό ποσοστό της τάξης του 62% δεν ενδιαφέρεται καν για τις ευρωεκλογές.

Αν τα ποσοστά αποχής κυμανθούν στα επίπεδα του 2009 ή κι ακόμα παραπάνω από το 57%, τότε πόσο ενισχυμένο και νομιμοποιημένο πολιτικά θα βγει το ευρωκοινοβούλιο; Που έτσι κι αλλιώς, θεσμικά, ακολουθεί τις εξελίξεις στην Ε.Ε., όντας υποβαθμισμένο, αφού την πραγματική εξουσία την έχει η μη εκλεγμένη Κομισιόν των τεχνοκρατών και των νεοφιλελεύθερων οικονομολόγων.

Η γερμανοποίηση

Στα κοντόφθαλμα σχέδια της Μέρκελ εξακολουθεί να είναι, όπως έχουμε ξαναγράψει, η εφαρμογή της πολιτικής τής αθόρυβης γερμανοποίησης της Ευρώπης, με απώτερο σκοπό την ενδυνάμωση του συμβουλίου των αρχηγών κρατών, περιορίζοντας αυτόματα τη δύναμη της Κομισιόν. Παλεύει, δηλαδή, όχι προς την πλευρά μιας αληθινής ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, αλλά για την εδραίωση της ηγεμονίας των ισχυρών κρατών της Ευρώπης εις βάρος των Βρυξελλών, αλλά και των μικρότερων οικονομιών.

Αν, λοιπόν, ως φεντεραλιστικό πρότυπο νοείται το μοντέλο των ΗΠΑ, τότε διαπιστώνουμε πως η Ε.Ε. μπορεί να έχει ένα κοινό νόμισμα, όμως δεν διαθέτει κατ’ ουσίαν ούτε κοινό προϋπολογισμό που θα αποτρέπει τις οικονομικές αναταράξεις σε διάφορες «Πολιτείες» της, ούτε μια ομοσπονδιακή κυβέρνηση που να αναλαμβάνει την ευθύνη για την αντιμετώπιση διαφόρων μεγάλων κινδύνων (π.χ. του τραπεζικού τομέα).

Οι Ευρωπαίοι, λοιπόν, όχι μόνο αδιαφορούν για τις εκλογές, αλλά και δυσπιστούν. Σύμφωνα με το Ευρωβαρόμετρο, το 59% των πολιτών δεν έχει πλέον εμπιστοσύνη στην Ε.Ε. Με πιο δύσπιστους τους Έλληνες (81%), τους Κύπριους (74%), τους Ισπανούς (70%) και τους Πορτογάλους (67%). Ακόμα, όμως, και σε Γαλλία (63%), Γερμανία (59%) η πλειονότητα των πολιτών δεν έχει εμπιστοσύνη στην Ένωση. Αντίστοιχα είναι τα ποσοστά απογοήτευσης και για ευρωπαϊκούς θεσμούς, όπως το ευρωκοινοβούλιο.

Φυγόκεντρες δυνάμεις

Μέσα σ’ αυτό το σκηνικό μιζέριας, ακραίας λιτότητας και νεο-μεσαιωνισμού, όσον αφορά το κοινωνικό κράτος που βάλλεται πανευρωπαϊκά πια, βρίσκει έδαφος ο ευρωσκεπτικισμός, ο οποίος, μέσω κυρίως ακροδεξιάς ρητορικής, υπολογίζεται ότι θα πάρει το 1/3 των εδρών στο ευρωκοινοβούλιο. Καραδοκούν, δηλαδή, στην Ε.Ε. οι φυγόκεντρες δυνάμεις διάλυσης…

Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις φέρνουν πρώτο το κόμμα του φοβικού και λαϊκιστή Φάρατζ στη Βρετανία, όπως και της ακροδεξιάς Λεπέν στη Γαλλία, με κεντρική πολιτική τους θέση τον αντιευρωπαϊσμό. Παρόμοια η κατάσταση τόσο στην Ολλανδία όσο και στην Ουγγαρία. Όσο για τη ναζιστική κι απομονωμένη πανευρωπαϊκά Χρυσή Αυγή, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ανοδική τάση σε σχέση με τα ποσοστά των βουλευτικών εκλογών.

Το οικοδόμημα της «Ευρώπης των λαών» και της ευημερίας τρίζει συθέμελα, ενώ ο εφιάλτης του λαϊκισμού, του εθνικισμού και του ελλείμματος δημοκρατίας γίνεται περισσότερο αισθητός από ποτέ.

Αξίζει να αναφερθεί ότι τον Φεβρουάριο του 2014 οι δημοσκοπήσεις έδιναν τους δεξιούς ευρωσκεπτικιστές, μέρος των οποίων είναι και οι ακροδεξιοί, τη μια στις τέσσερις έδρες στο ευρωκοινοβούλιο. Ενώ τώρα, όπως είπαμε, οι εκτιμήσεις φτάνουν ήδη στο 1/3 των εδρών. Κι απομένει να δούμε πόσοι πόλοι τελικά από ευρωσκεπτικιστές θα δημιουργηθούν στη νέα ευρωβουλή. Μάλλον τρεις, σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις.

Ας σημειωθεί ότι στις εκλογές του 2009 οι ευρωσκεπτικιστές είχαν λάβει μόλις το 1/6 των εδρών του ευρωκοινοβουλίου, ενώ το ίδιο ποσοστό εμφάνιζαν στις δημοσκοπήσεις μέχρι και τον Νοέμβριο του 2013.

Με την κρίση και τις πολιτικές λιτότητας να «ταΐζουν» τη ρητορεία του μίσους, οι δημοσκοπήσεις προμηνύουν για την Ευρώπη τον «Μαύρο Μάη» της Ακροδεξιάς.

Την Κυριακή στις 25 Μαΐου, λοιπόν, είναι πολύ πιθανό η απάντηση στο σλόγκαν «περισσότερη Ευρώπη» να αποτυπωθεί με σημαντική δύναμη στην ευρωβουλή των αντιευρωπαϊκών, λαϊκιστικών και ακροδεξιών κομμάτων. Και γι’ αυτό, το βασικό διακύβευμα παραμένει αν θα υπάρξει μια ξεκάθαρη απάντηση στο τι Ευρώπη θέλουν οι πολίτες της.

Η Ε.Ε., λοιπόν, καλείται να διατηρήσει και να ενισχύσει την έννοια της ενότητας σε μια ήπειρο χωρίς την παλιά της δυναμική και γονατισμένη από την κρίση… Αυτές οι εκλογές, δηλαδή, θα είναι μια δημοσκόπηση για την ιδέα της ευρωπαϊκής ενοποίησης και μια σφυγμομέτρηση των αντιευρωπαϊκών δυνάμεων. Γι’ αυτό και οι αναλυτές εκτιμούν ότι πρόκειται για τις σημαντικότερες ευρωεκλογές που έχουν γίνει ποτέ, αφού θα επηρεάσουν τη μελλοντική πορεία της Ε.Ε. Βρισκόμαστε, δηλαδή, ακριβώς στο σημείο που θα στρίψει το καράβι. Και είτε η Ευρώπη θα συνεχίσει ενωμένη, είτε θα αρχίσει να ξηλώνεται το πουλόβερ…

Τα 500 εκατομμύρια πολιτών της Ευρώπης δεν έχουν ιδιαίτερα κοινή πολιτική ταυτότητα. Αν και οι φεντεραλιστές ίσως αποκτήσουν περισσότερη επιρροή, οι ευρωσκεπτικιστές είναι σίγουρο ότι θα ενδυναμωθούν σημαντικά κι αυτοί. Αυτή η άνοδος του δεξιού ευρωσκεπτικισμού θα έχει τρεις άμεσες… παρενέργειες:

Α. Θα καταστήσει δυσκολότερο για τις Βρυξέλλες να συνεχίσουν στο μότο ότι η απάντηση σε κάθε πρόβλημα είναι «περισσότερη Ευρώπη».

Β. Θα υποχρεώσει τα άλλα κόμματα να σχηματίσουν στο ευρωκοινοβούλιο έναν μεγάλο συνασπισμό για να περάσουν νομοθεσίες, κάτι που ίσως επιδεινώσει την αίσθηση των Ευρωπαίων πολιτών περί δημοκρατικού ελλείμματος.

Γ. Θα τρομοκρατήσει πολλές κυβερνήσεις ευρωπαϊκών κρατών και θα τις αναγκάσει να υιοθετήσουν, θέλοντας και μη, περισσότερο ευρωσκεπτικιστικές απόψεις και πολιτικές.

Όλα αυτά μαζί θα έχουν ως συνέπεια, κατά πάσα πιθανότητα, να μην επιτρέψουν στην έτσι κι αλλιώς «δυσκίνητη», «γραφειοκρατική» και άτολμη Ε.Ε. να προχωρήσει σε απαραίτητες μεταρρυθμίσεις. Με συνέπεια η εξάλειψη των ανισοτήτων, η ανάπτυξη για όλους κι όχι μόνο για τους λίγους, η αίσθηση ότι το κοινωνικό κράτος ενισχύεται και ότι η δημοκρατία ισχυροποιείται να δοκιμαστούν εντονότερα από ποτέ…

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.