Γιατί ενώ οι ΑΠΕ (Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας) παράγουν φτηνή ενέργεια, οι καταναλωτές πληρώνουν ακριβά το ρεύμα; Πώς διαμορφώνεται η τιμή της ενέργειας; Μπορούν οι ΑΠΕ να ρίξουν την τιμή του ρεύματος; Ο Μιχάλης Φιλίππου, συνιδρυτής και πρώτος διευθύνων σύμβουλος του Ελληνικού Χρηματιστηρίου Ενέργειας (ΕΧΕ), δίνει τις απαντήσεις στα ερωτήματα και στο topontiki.gr.

Η απάντηση στο ερώτημα αυτό είναι κρίσιμη καθώς οι γκρίζες ζώνες και η πολυπλοκότητα της αγοράς ενέργειας συντηρούν έναν νεόκοπο αστικό μύθο περί της αναποτελεσματικής πράσινης ενέργειας, περί των δυσλειτουργικών αιολικών και  φωτοβολταϊκών που μόνο «τζάμπα ρεύμα» δεν παράγουν.

Η απάντηση στους αστικούς μύθους – που τις περισσότερες φορές μετατρέπονται σε αδιαπραγμάτευτη «αλήθεια» – είναι η παράθεση στοιχείων. Και κάπως έτσι, με τη βοήθεια του κ. Φιλίππου, σκεφτήκαμε να αναζητήσουμε τις απαντήσεις για τα ερωτήματα που απασχολούν τους καταναλωτές.

Ερωτήματα, όπως γιατί το ρεύμα είναι ακριβό; Γιατί αν και η εγκατεστημένη ισχύς Υδροηλεκτρικών και ΑΠΕ είναι περίπου 20,7 GW (Γιγαβάτ), ποσοστό 71% της συνολικής στο διασυνδεδεμένο σύστημα, η επιρροή τους δεν περνάει στη λιανική τιμή του ρεύματος για τους καταναλωτές.

Και εν τέλει, μπορούν οι ΑΠΕ που παράγουν φθηνή ενέργεια να ρίξουν την τιμή του ρεύματος και ο καταναλωτής να δει στον λογαριασμό του την ευεργετική επίδραση του αέρα και του ήλιου;

Ξεκινώντας από το τελευταίο ερώτημα η απάντηση που μας έδωσε ο Μιχάλης Φιλίππου είναι εντυπωσιακή:

«Εάν υποθέταμε την πλήρη υποκατάσταση του εισαγόμενου ακριβού Φυσικού Αερίου (Φ/Α) με τα εγχώρια φθηνά “καύσιμα” του αέρα και του ήλιου στην ηλεκτροπαραγωγή, με έλεγχο κατανομής των ΑΠΕ – Αποθήκευσης και αύξηση ανθεκτικότητας συστήματος και δικτύου, η χρέωση της προμήθειας (χονδρική και λιανική) ρεύματος στον καταναλωτή θα μπορούσε να είναι κατά περίπου 30% κάτω από τη σημερινή τιμή. Ποσοστό που αξίζει τον κατάλληλο σχεδιασμό για την επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης»

Και αυτό δεν είναι ουτοπικό καθώς το είδαμε να επιτυγχάνεται μέσα από τις μεγάλες αγροτικές κινητοποιήσεις. Οι αγρότες πέτυχαν να πληρώνουν το ρεύμα με 85 ευρώ/MWh, τιμή μειωμένη κατά 41,34% σε σχέση με τα 145 ευρώ/MWh που είναι περίπου η μεσοσταθμική τιμή για τους οικιακούς καταναλωτές.

Η πρώτη αυθόρμητη εξήγηση για την τεράστια διαφορά τιμολόγησης είναι ότι πρόκειται για πολιτικό «δώρο» στους αγρότες. Δεν θα μείνουμε, όμως, σε αυτή γιατί αυτή η κατηγορία «δώρων» δεν χαρίζεται από κανέναν και σε κανέναν.

Ο Μιχάλης Φιλίππου αποκωδικοποίησε για το topontiki.gr τη δαιδαλώδη αγορά ενέργειας και δίνει απαντήσεις που αφορούν όλα τα νοικοκυριά.

Πού οφείλεται το υψηλό κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας

Από τη «γεωγραφία» της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας προκύπτει ότι στην εγκατεστημένη ισχύ την πρωτοκαθεδρία έχουν ξεκάθαρα οι ΑΠΕ με 17,7GW (61,3%) με μεγάλα Υδροηλεκτρικά 3 GW (10,4%) έναντι 6,65GW (23%) του φυσικού αερίου και 1,52GW (5,25%)  του λιγνίτη. Και τώρα αρχίζουν τα δύσκολα.

Όπως μας εξηγεί ο Μιχάλης Φιλίππου, το υψηλό κόστος ηλεκτρικής ενέργειας οφείλεται κυρίως σε δύο παράγοντες:

«Ο πρώτος είναι η διαφορετική διαθεσιμότητα σε χρονικά διαστήματα του 24ώρου. Η φθηνή ηλεκτρική ενέργεια από φωτοβολταϊκά είναι διαθέσιμη κατά την ηλιοφάνεια 08:00-18:00 και των αιολικών με άνεμο. Αντίθετα η ηλεκτρική ενέργεια από φυσικό αέριο (εισαγόμενο) και λιγνίτη (με υψηλό κόστος ρύπων) είναι διαθέσιμη καθ’ όλη την διάρκεια του 24ώρου.  Αυτό έχει ως αποτέλεσμα  η μεσοσταθμική τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας στη Spot Αγορά (Χρηματιστήριο, ΕΧΕ) να είναι υψηλή και αυτή με τη σειρά της να επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό, ενώ δεν θα έπρεπε, τις χρεώσεις προμήθειας στον καταναλωτή».

Ο δεύτερος σημαντικός παράγοντας είναι ότι «στην αγορά εξισορρόπησης (ΑΔΜΗΕ) οι ΑΠΕ ουσιαστικά δεν συμμετέχουν λόγω καθυστέρησης ένταξης συστημάτων αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας και κεντρικής κατανομής υβριδικών χαρτοφυλακίων ΑΠΕ/Αποθήκευσης, με αποτέλεσμα οι μονάδες φυσικού αερίου να λειτουργούν χωρίς ανταγωνισμό και να επαυξάνουν περαιτέρω την χονδρική τιμή».

Η αγορά εξισορρόπησης του ΑΔΜΗΕ (Ανεξάρτητος Διαχειριστής Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας) είναι η αγορά μέσω της οποίας ο διαχειριστής διασφαλίζει σε πραγματικό χρόνο, το ηλεκτρικό σύστημα της χώρας να παραμένει σε ασφαλή λειτουργία, «ισορροπημένο». Πρόκειται για σημαντικό παράγοντα που επηρεάζει την χονδρεμπορική τιμή του ρεύματος και τελικά το κόστος περνάει στους καταναλωτές.

Για το πούμε απλά, η τιμή του ρεύματος δεν διαμορφώνεται από μια και μόνο αγορά αλλά από συνδυασμό αγορών.

Πόσο επιβαρύνεται η τιμή του ρεύματος στη λιανική αγορά, θα μπορούσε να υπάρξει μείωση;

Για να καταλάβουμε τη λειτουργία της αγοράς ο Μιχάλης Φιλίππου εξηγεί πώς διαμορφώνεται ο μηνιαίος λογαριασμός ρεύματος για παράδειγμα για ένα οικιακό τιμολόγιο 1.000 κιλοβατώρων (1MWh).

«Για  το 2025 στα οικιακά τιμολόγια μεσοσταθμικά για 1 MWh, δηλαδή 1.000 KWh ο μηνιαίος λογαριασμός ρεύματος χωρίς τις χρεώσεις υπέρ Δήμου (ΔΦ, ΔΤ, και ΤΑΠ) και ΕΡΤ (36€/έτος) ανήλθε περίπου σε 213 ευρώ.

Το ποσό αυτό διαμορφώνεται από τρείς χρεώσεις: κατά προσέγγιση, Χρέωση Προμήθειας (Χονδρική και Λιανική) 145 ευρώ (68,05%), Ρυθμιζόμενη Χρέωση (ΑΔΜΗΕ, ΔΕΔΔΗΕ, ΥΚΩ και ΔΑΠΕΕΠ) 50,47 ευρώ (23,69%) και φόροι και τέλη 17,62 ευρώ (8,26%).

Με μεσοσταθμική Χρέωση Προμήθειας 145 ευρώ, λαμβάνοντας υπόψη τη δημοσίευση του ΑΔΜΗΕ για τις μεσοσταθμικές τιμές 2025: Spot Αγοράς 106,21€/MWh και Αγορά Εξισορρόπησης 20,989€/MWh, η Χονδρική Τιμή για το 2025 διαμορφώνεται μεσοσταθμικά στα 127,19 € και συνεπώς η αντίστοιχη Λιανική του 2025 επιπρόσθετα 17,81€/MWh».

Στο ερώτημα κατά πόσο είναι εφικτό να υπάρξει μέσα από συγκεκριμένα μέτρα άμεση μείωση της τιμής του ρεύματος για καταναλωτές, ο Μιχάλης Φιλίππου σημειώνει ότι:

«Η μείωση του κόστους  για καταναλωτές είναι εφικτή με τη λήψη μέτρων έτσι ώστε όλο και περισσότερες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας να “κλειδώνουν” τιμή στην Προθεσμιακή Αγορά του Χρηματιστηρίου (ΕΧΕ) και σε Διμερή Συμβόλαια Αγοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (Power Purchase Agreements (PPAs) δηλαδή, κατάλληλα διμερή συμβόλαια αγοράς ρεύματος μεταξύ των παραγωγών – πωλητών ΑΠΕ  και των προμηθευτών, καταναλωτών – αγοραστών. Με τον τρόπο αυτό παρακάμπτονται οι αιχμές τιμών (spikes) της spot αγοράς».

Για να το κάνουμε λιανά, η spot αγορά  είναι η αγορά άμεσης παράδοσης. Δηλαδή, η αγοραπωλησία του ρεύματος γίνεται για άμεση παράδοση κάθε 15λεπτο της επόμενης ημέρας σε συγκεκριμένη τιμή.

Οι τιμές spikes της spot αγοράς (price spikes) είναι οι ξαφνικές και απότομες μεταβολές των τιμών που εμφανίζονται για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα στην αγορά άμεσης παράδοσης.

Αυτές μπορούν να παρακαμφθούν μέσω της Προθεσμιακής Αγοράς και των Διμερών Συμβολαίων.

«Σε Διμερή Συμβόλαια Αγοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας μεταξύ Παραγωγών ΑΠΕ (Πωλητές) – Προμηθευτές (Αγοραστές) / Πελάτες Αγρότες (Τιμολόγιο ΓΑΙΑ) βασίζεται και η πρόσφατη συμφωνία κυβέρνησης – αγροτών για τιμολόγηση του ρεύματος με 8,5 λεπτά ανά κιλοβατώρα όταν η μεσοσταθμική Χρέωση Προμήθειας στους οικιακούς καταναλωτές για το 2025 ήταν περίπου 14,5 λεπτά ανά κιλοβατώρα», επισημαίνει ο Μιχάλης Φιλίππου.

Διαβάστε επίσης:

Το νέο AI Dialogue System του ελβετικού brand Viiala με την υπογραφή της Cloudevo

Νέο εταιρικό σχήμα και μετασχηματισμός για την ΤΕΜΕΣ με τη δημιουργία της ĒNSOFI

METLEN: Συμφωνία με Schroders Greencoat για την πώληση χαρτοφυλακίου φωτοβολταϊκών 283 MW στο Ηνωμένο Βασίλειο