Έκκληση προς τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Ρωσία να ξεκινήσουν «χωρίς καθυστέρηση» διαπραγματεύσεις για μια νέα συμφωνία πυρηνικού αφοπλισμού απηύθυνε ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, μετά τη λήξη της συνθήκης New START στις 02:00 τα ξημερώματα (ώρα Ελλάδας), προειδοποιώντας ότι πρόκειται για μια «πολύ σοβαρή στιγμή για τη διεθνή ειρήνη και ασφάλεια».

Ο Αντόνιο Γκουτέρες τόνισε ότι ο τερματισμός των συμφωνιών πυρηνικού ελέγχου έρχεται στη χειρότερη δυνατή χρονική συγκυρία, καθώς ο κίνδυνος χρήσης πυρηνικών όπλων βρίσκεται στο υψηλότερο επίπεδο εδώ και δεκαετίες.

Όπως σημείωσε, «ο τερματισμός κεκτημένων δεκαετιών δεν θα μπορούσε να έρθει σε χειρότερη στιγμή», καλώντας Ουάσιγκτον και Μόσχα να επιστρέψουν άμεσα στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων για ένα νέο δεσμευτικό πλαίσιο.

Η New START και το τέλος ενός συστήματος ελέγχου

Η συνθήκη New START, που υπογράφηκε το 2010 από τους Μπαράκ Ομπάμα και Ντμίτρι Μεντβέντεφ, αποτελούσε την τελευταία εν ισχύ συμφωνία ελέγχου πυρηνικών όπλων ανάμεσα στις δύο μεγαλύτερες πυρηνικές δυνάμεις του πλανήτη, οι οποίες κατέχουν περίπου το 80% των πυρηνικών κεφαλών παγκοσμίως.

Η συμφωνία προέβλεπε ανώτατο όριο 1.550 ανεπτυγμένων πυρηνικών κεφαλών για κάθε πλευρά και περιορισμούς σε εκτοξευτήρες και στρατηγικά βομβαρδιστικά, καθώς και μηχανισμούς ανταλλαγής δεδομένων και επιθεωρήσεων.

Οι επιθεωρήσεις είχαν ήδη ανασταλεί από το 2023, λόγω του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία, όμως η λήξη της New START σηματοδοτεί πλέον την πλήρη κατάρρευση του πλαισίου ελέγχου.

«Ένας κόσμος χωρίς κανέναν περιορισμό στα πυρηνικά»

«Για πρώτη φορά έπειτα από μισό αιώνα και πλέον, βρισκόμαστε αντιμέτωποι με έναν κόσμο χωρίς κανέναν δεσμευτικό περιορισμό στα στρατηγικά πυρηνικά οπλοστάσια των ΗΠΑ και της Ρωσίας», υπογράμμισε ο επικεφαλής του ΟΗΕ.

Η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί τη μετάβαση σε μια πολύ λιγότερο ελεγχόμενη πυρηνική τάξη, με αυξημένους κινδύνους κλιμάκωσης.

Η Ρωσία μετά την ΕΣΣΔ και το «χαρτί» των πυρηνικών

Όπως σημειώνει το CNN, μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης η Ρωσία εμφανίστηκε αποδυναμωμένη οικονομικά και γεωπολιτικά, διατηρώντας ωστόσο ένα καθοριστικό πλεονέκτημα: τα πυρηνικά της όπλα.

Η ιδιότητά της ως πυρηνικής υπερδύναμης της εξασφάλιζε θέση ισότιμου συνομιλητή με τις ΗΠΑ σε ζητήματα παγκόσμιας ασφάλειας, διατηρώντας ζωντανό το κύρος της σοβιετικής εποχής.

Αδιαφορία Τραμπ – Ανησυχία στο Κρεμλίνο

Η Ουάσιγκτον έχει κατηγορήσει τη Μόσχα για παραβιάσεις της συμφωνίας, ενώ ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίστηκε αδιάφορος για τη λήξη της New START, δηλώνοντας χαρακτηριστικά: «Αν λήξει, έληξε», αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας «καλύτερης» συμφωνίας στο μέλλον.

Στον αντίποδα, η Μόσχα εμφανίζεται έντονα ανήσυχη. Ο Ντμίτρι Μεντβέντεφ προειδοποίησε για επιτάχυνση του «Ρολογιού της Αποκάλυψης», ενώ ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, δήλωσε ότι η ρωσική πρόταση για παράταση της συνθήκης δεν έλαβε ποτέ απάντηση από τις ΗΠΑ.

Ο φόβος μιας ανεξέλεγκτης κούρσας εξοπλισμών

Πίσω από τις ρωσικές ανησυχίες διακρίνεται και ένας στρατηγικός φόβος: το ενδεχόμενο ανεξέλεγκτης αμερικανικής πυρηνικής επέκτασης. Η κυβέρνηση Τραμπ έχει επαναφέρει ακόμη και την ιδέα πυρηνικά εξοπλισμένων πολεμικών πλοίων, μια πρακτική της εποχής του Ψυχρού Πολέμου.

Σε αντίθεση με την ΕΣΣΔ, η σημερινή Ρωσία, με σαφώς μικρότερη οικονομία και αμυντικό προϋπολογισμό, δύσκολα μπορεί να ανταγωνιστεί μια νέα κούρσα εξοπλισμών.

Το τέλος μιας εποχής

Η λήξη της New START δεν σηματοδοτεί απλώς το τέλος μιας συμφωνίας, αλλά το κλείσιμο μιας ολόκληρης ιστορικής περιόδου. Για πρώτη φορά μετά τον Ψυχρό Πόλεμο, οι ΗΠΑ δεν δεσμεύονται από κανένα θεσμοθετημένο όριο στο πυρηνικό τους οπλοστάσιο, ενώ η Ρωσία χάνει έναν από τους τελευταίους μηχανισμούς ισότιμης στρατηγικής συνδιαλλαγής.

Όπως προειδοποιεί ο ΟΗΕ, σε έναν κόσμο χωρίς περιορισμούς και χωρίς κανόνες, ο κίνδυνος δεν είναι θεωρητικός – είναι υπαρκτός και αυξανόμενος.

Διαβάστε επίσης:

Απειλές Τραμπ κατά του Χαμενεΐ: «Θα πρέπει να προσέχει» – Στον αέρα οι συνομιλίες ΗΠΑ-Ιράν

Χαμένες στην άμμο: Μούμιες 7.000 ετών που βρέθηκαν στη Σαχάρα ανήκουν σε άγνωστη γενεαλογική γραμμή

Ισόβια κάθειρξη για τον επίδοξο δολοφόνο του Τραμπ το 2024