Είναι δυνατόν κάποιες φωτογραφίες από το παρελθόν να προκαλέσουν σε μια κοινωνία τόσα συναισθήματα, τέτοια ανατριχίλα, αλλά και ρίγη συγκίνησης, όπως αυτές που ήρθαν να οπτικοποιήσουν τις τελευταίες στιγμές των «200» της Καισαριανής; Αν κρίνουμε από τις αντιδράσεις μεγάλης μερίδας του κόσμου, ναι. Μεγάλο ναι.

Οι φωτογραφίες που δημοσιεύτηκαν για πρώτη φορά πριν από λίγες ημέρες απεικονίζουν τις τελευταίες στιγμές 200 κομμουνιστών, αγωνιστών, που εκτελέστηκαν την Πρωτομαγιά του 1944 στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής από τους ναζί. Το πιο συγκλονιστικό απ’ όλα είναι ότι βλέπεις ανθρώπους που δεν σκύβουν το κεφάλι.

Στέκονται όρθιοι απέναντι στο εκτελεστικό απόσπασµα και κοιτούν κατάματα τους εκτελεστές τους. Ξέρουν τι τους περιμένει, κι όμως δεν λυγίζουν. Περπατούν, τραγουδούν, σηκώνουν τη γροθιά τους ψηλά, φωνάζουν συνθήματα για τη λευτεριά.

«Οι θείοι μου έφυγαν με το κεφάλι ψηλά»

Αυτήν ακριβώς την εικόνα μάς μετέφερε και η Μαρία Τζέη, η οποία γνωρίζει από πρώτο χέρι πώς είναι να χάνεις δικούς σου ανθρώπους στο εκτελεστικό απόσπασµα. Οι θείοι της, Χαράλαμπος και Σπύρος Βάλβης (αδέρφια της μητέρας της), ήταν ανάμεσα στους 200 της Καισαριανής. Όπως λέει η ίδια στο «Ποντίκι», «και οι δύο ήταν άνθρωποι που πάλεψαν για την Αριστερά και τα ιδανικά τους. Ήταν άνθρωποι της βιοπάλης, της εργατιάς, οικοδόμοι στο επάγγελμα. Είχαν ψυχή και πείσμα».

Αναφερόμενη στην εκτέλεσή τους η Μ. Τζέη περιέγραψε μια εικόνα που προκαλεί συγκίνηση ακόμη και σήμερα. Όπως επισήμανε, «μάθαμε ότι και οι δύο ήταν ευτυχισμένοι και συνειδητοποιημένοι μέχρι το τέλος. Έφυγαν με το κεφάλι ψηλά. Οι θείοι μου πέθαναν για τα ιδανικά τους, καθώς από μικρή ηλικία ήταν στον χώρο της Αριστεράς. Οργανώθηκαν στο ΚΚΕ και πάλεψαν. Γείτονες τους κατέδωσαν. Τους πήγαν στο στρατόπεδο του Χαϊδαρίου και μαζί με άλλους κατέληξαν στην Καισαριανή».

Όσον αφορά στην οικογένειά της και το πώς αντέδρασε στον θάνατο δύο δικών της ανθρώπων, τόνισε ότι ποτέ την Πρωτομαγιά δεν στόλιζαν στεφάνι, αφού, όπως έλεγαν, «εμείς έχουμε πένθος εκείνη την ημέρα. Η μάνα των δύο θείων μου ήταν πάντα ντυμένη στα μαύρα, αλλά περήφανη για τα παιδιά της. Αυτό δεν άλλαξε ποτέ».

Η Μ. Τζέη εστίασε στο μήνυμα που θέλουν να περάσουν αυτές οι φωτογραφίες στο σήμερα, σχολιάζοντας πως «με στενοχωρεί που η Αριστερά έχει διασπαστεί σε 200 κομμάτια. Υπάρχει στο βάθος ένας πόνος, ένας θυμός, ένα παράπονο γιατί τόσοι άνθρωποι θυσιάστηκαν και είναι κρίμα να μην έχουμε ενότητα».

«Σήμερα είναι διαφορετικές οι συνθήκες. Είναι διαφορετική η ψυχολογία των ανθρώπων. Βλέπω με θλίψη ότι η νεότερη γενιά δεν είναι διατεθειμένη να κάνει θυσίες. Βέβαια, δεν φταίει εκείνη, έτσι τη μάθαμε εμείς. Η γενιά μετά από μένα θα έπρεπε να είναι όλοι έξω και να διαμαρτύρονται» πρόσθεσε με νόημα η ανιψιά των Χαράλαμπου και Σπύρου Βάλβη.

Μιλώντας και για τη δική της αντίδραση, βλέποντας αυτές τις φωτογραφίες, ανέφερε πως νιώθει δέος, συγκίνηση και περηφάνια για αυτούς τους ανθρώπους. «Αν ζούσα τότε, το ίδιο ακριβώς θα έκανα όπως εκείνοι» κατέληξε.

Εμπνέουν ακόμη και σήμερα

Σε αυτό το σημείο αξίζει να τονίσουμε ότι το ελληνικό κράτος παρέδωσε τους 200 κομμουνιστές στις δυνάμεις κατοχής. Στην πλειονότητά τους βασανίστηκαν, εκτοπίστηκαν και παραδόθηκαν στους Γερμανούς κατακτητές από την κυβέρνηση Μεταξά. Επιπλέον οι περισσότεροι από αυτούς αρνήθηκαν να υπογράψουν δηλώσεις μετανοίας, καθώς, αν το είχαν κάνει, δεν θα βρίσκονταν στη μάντρα της Καισαριανής.

Οι ναζί με αυτή την εκτέλεση θέλησαν να στείλουν ένα μήνυμα φόβου σε όλο τον λαό και να χτυπήσουν εκείνους που πρωτοστατούσαν στην Αντίσταση. Όμως δεν τα κατάφεραν. Οι εστίες αντίστασης αυξάνονταν μέρα τη μέρα, μήνα με τον μήνα. Οι «200» έγιναν ένα ηρωικό σύμβολο που εμπνέει μέχρι και σήμερα. Οι άνθρωποι αυτοί στάθηκαν μπροστά στον θάνατο και νίκησαν, γιατί δεν πρόδωσαν τους σκοπούς και τα ιδανικά τους, γιατί διέθεταν ένα ηθικό μεγαλείο που πήγαζε από την υπόθεση της κοινωνικής απελευθέρωσης.

Παράλληλα, όπως αποδεικνύει και η μαρτυρία της Μ. Τζέη, δεν πολέμησαν όλοι οι Έλληνες ενωμένοι ενάντια στους ναζί, αλλά κάποιοι συνεργάστηκαν μαζί τους. Κάποιοι κατέδωσαν πατριώτες, κάποιοι άλλοι επωφελήθηκαν στην Κατοχή και πλούτισαν. Ίσως αυτός να είναι και ο βασικός λόγος που τα βιβλία της ιστορίας αποφεύγουν να αναφέρονται στο συγκεκριμένο συμβάν, καθώς η αλήθεια πονάει κάποιους. Το μόνο σίγουρο είναι ότι οι 200 κομμουνιστές της Καισαριανής δεν ανήκουν στο παρελθόν, αλλά στο παρόν και το μέλλον αυτής της χώρας.

Διαβάστε επίσης:

ΗΠΑ και Ιράν στο χείλος της σύγκρουσης

Ακίνητα: Το τέλος του «ελληνικού ονείρου»

Ενεργειακή κοσμογονία στην Ανατολική Μεσόγειο – Ποιοι είναι οι 8 μεγάλοι παίκτες που ψάχνουν τα οικόπεδα