Ναυάγιο του ΥΠΕΞ στη Λιβύη: Το καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου περνά και από το τουρκολιβυκό μνημόνιο

Συναγερμός στο υπουργείο Εξωτερικών και επείγουσα αναζήτηση οικονομικών μέσων πίεσης προς τη Λιβύη, σύμφωνα με αποκλειστικές πληροφορίες του «Ποντικιού», μόλις έγινε γνωστή η επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή της ανατολικής Λιβύης.

Η υφυπουργός Εξωτερικών Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου ζήτησε από τις αρμόδιες υπηρεσίες να συγκεντρώσουν χωρίς καθυστέρηση όλα τα στοιχεία για τις χρηματοδοτήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα ενεργά προγράμματα και τις δράσεις που αφορούν τη Λιβύη. Η καταγραφή προοριζόταν για τον υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη, ώστε να εξεταστεί ποιες δυνατότητες οικονομικής πίεσης υπάρχουν.

Η χρονική αλληλουχία είναι αποκαλυπτική. Η Αθήνα έσπευσε να απογράψει τους ευρωπαϊκούς μοχλούς πίεσης αφού η λιβυκή Βουλή είχε ήδη εγκρίνει τη συμφωνία που η ελληνική διπλωματία προσπαθούσε επί επτά χρόνια να αποτρέψει.

Και δεν πρόκειται για οποιαδήποτε λιβυκή αρχή. Πρόκειται για τη Βουλή της ανατολικής Λιβύης, του πολιτικού στρατοπέδου του Χαλίφα Χαφτάρ, με το οποίο η κυβέρνηση Μητσοτάκη είχε καλλιεργήσει προνομιακές σχέσεις, προσδοκώντας ότι θα αποτελούσε αντίβαρο στην τουρκική επιρροή. Το αποτέλεσμα αυτής της πολυετούς επένδυσης είναι πλέον ορατό. Η Άγκυρα εξασφάλισε πολιτική στήριξη εκεί όπου η Αθήνα θεωρούσε ότι διέθετε ισχυρό διπλωματικό έρεισμα.

Η τουρκική στρατηγική προχωρά

Η απόφαση της ανατολικής Λιβύης δεν προσδίδει διεθνή νομιμότητα στη συμφωνία του 2019. Αλλάζει, όμως, τους πολιτικούς συσχετισμούς. Η Τουρκία επιδιώκει εδώ και χρόνια να κατοχυρώσει στην πράξη μια δική της αντίληψη για τις θαλάσσιες ζώνες της Ανατολικής Μεσογείου, αγνοώντας τα δικαιώματα ελληνικών νησιών. Το τουρκολιβυκό μνημόνιο αποτελεί βασικό εργαλείο αυτής της πολιτικής.

Με την επικύρωσή του από την ανατολική Λιβύη, η Άγκυρα αποκτά ένα επιπλέον διπλωματικό επιχείρημα για διεκδικήσεις που η Ελλάδα απορρίπτει ως αντίθετες στο Διεθνές Δίκαιο. Η σημασία αυτής της εξέλιξης ξεπερνά κατά πολύ τις σχέσεις Αθήνας – Τρίπολης. Αγγίζει άμεσα και τον σχεδιασμό για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου.

Το καλώδιο

Οι έρευνες για το Great Sea Interconnector έχουν ήδη προκαλέσει ελληνοτουρκική ένταση στην περιοχή της Κάσου. Καθώς προετοιμάζεται η συνέχισή τους, η Άγκυρα επιχειρεί να καθορίσει τους όρους υπό τους οποίους θα πραγματοποιηθούν.

Ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας Χακάν Φιντάν, μιλώντας στα «Νέα», υποστήριξε ότι η χώρα του δεν εμποδίζει την ηλεκτρική διασύνδεση. Έθεσε, ωστόσο, έναν συγκεκριμένο όρο: να ενημερώνεται εγγράφως και εκ των προτέρων για τις έρευνες και τις γεωγραφικές συντεταγμένες τους. Η απαίτηση αυτή δεν μπορεί να εξεταστεί ανεξάρτητα από τις τουρκικές αξιώσεις για τις θαλάσσιες δικαιοδοσίες.

Στη συνέντευξή του στον Παύλο Τσίμα, στο Mega News 104,6, ο Γιώργος Γεραπετρίτης διαβεβαίωσε ότι η αρμοδιότητα αδειοδότησης ανήκει αποκλειστικά στην Ελλάδα. Παράλληλα, δεν απέκλεισε κάποια μορφή ενημέρωσης της τουρκικής πλευράς, υπογραμμίζοντας ότι άλλο ενημέρωση και άλλο άδεια.

Ακριβώς σε αυτή τη διάκριση βρίσκεται ένα κρίσιμο διπλωματικό ζήτημα.

• Η κοινοποίηση στοιχείων για λόγους ασφαλούς ναυσιπλοΐας αποτελεί συνήθη πρακτική.
• Η ειδική, προηγούμενη γραπτή ενημέρωση που αξιώνει η Τουρκία μπορεί να αποκτήσει διαφορετική σημασία εφόσον συνδεθεί με τις αμφισβητήσεις της για τη θαλάσσια δικαιοδοσία.
• Η αποδοχή μιας τέτοιας διαδικασίας χρειάζεται σαφή όρια, ώστε να μην εκληφθεί ως αναγνώριση ρόλου που η Άγκυρα δεν δικαιούται.

Το τουρκολιβυκό μνημόνιο δεν συντάχθηκε ειδικά για το καλώδιο. Αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης τουρκικής στρατηγικής, η οποία τώρα αποκτά πρόσθετη πολιτική υποστήριξη και μπορεί να αξιοποιηθεί και απέναντι στο συγκεκριμένο έργο.

Η δύσκολη εξίσωση για τον Γεραπετρίτη

Ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών επιχείρησε να περιορίσει τη βαρύτητα της λιβυκής απόφασης, υποστηρίζοντας ότι η επικύρωση δεν μεταβάλλει τη νομική ή πρακτική ισχύ του μνημονίου. Δήλωσε ακόμη ότι η εξέλιξη δεν αποτελούσε έκπληξη, καθώς η Τουρκία είχε εργαστεί επίμονα προς αυτή την κατεύθυνση.

Οι δηλώσεις αυτές, σε συνδυασμό με την επείγουσα υπηρεσιακή κινητοποίηση, γεννούν συγκεκριμένα ερωτήματα:

• Εφόσον η επικύρωση αναμενόταν, ποια προληπτική διπλωματική πίεση ασκήθηκε στην ανατολική Λιβύη;
• Γιατί ζητήθηκε συγκεντρωτική αποτύπωση των ευρωπαϊκών χρηματοδοτήσεων μόνο μετά την απόφαση;
• Πώς αποτιμάται η πολιτική επένδυση στον Χαφτάρ, όταν το στρατόπεδό του προσφέρει πλέον στήριξη στο τουρκολιβυκό μνημόνιο;

Υπάρχει, τέλος, το ζήτημα της άσκησης ελληνικών δικαιωμάτων. Η κυβέρνηση εξακολουθεί να μην επεκτείνει τα χωρικά ύδατα νοτίως της Κρήτης στα 12 ναυτικά μίλια, παρότι πρόκειται για δικαίωμα που αναγνωρίζει το Δίκαιο της Θάλασσας. Μια τέτοια κίνηση δεν θα εξαφάνιζε το τουρκολιβυκό μνημόνιο. Θα συνιστούσε, όμως, έμπρακτη άσκηση κυριαρχίας..

Το κόστος των διαβεβαιώσεων

Η κυβέρνηση επιμένει ότι το Διεθνές Δίκαιο βρίσκεται με το μέρος της Ελλάδας. Αυτό, όμως, δεν απαντά στο πολιτικό αποτέλεσμα της λιβυκής επικύρωσης. Η Τουρκία διευρύνει τα διπλωματικά στηρίγματα των διεκδικήσεών της. Η Αθήνα, αντί να έχει αποτρέψει τη μεταστροφή της ανατολικής Λιβύης, αναζητά τώρα τρόπους να αντιδράσει. Και ενώ η ελληνική κυβέρνηση διαβεβαιώνει ότι η επικύρωση δεν αλλάζει τίποτε, η Άγκυρα συνεχίζει να απαιτεί ειδική γραπτή ενημέρωση για τις έρευνες του καλωδίου. Το πρόβλημα δεν είναι ότι το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο έγινε νόμιμο. Είναι ότι η Τουρκία βρίσκει νέους πολιτικούς συμμάχους για να το επικαλείται, ενώ η ελληνική διπλωματία μετρά ακόμη το κόστος των δικών της λανθασμένων υπολογισμών.

Διαβάστε επίσης

Η κρίση της ΕΕ βγαίνει στους δρόμους

Η Ευρώπη σε συμπληγάδες: Η ενεργειακή απεξάρτηση από Ρωσία έφερε… εξάρτηση από ΗΠΑ και ακρίβεια – Ο εγκλωβισμός σε Ουκρανικό και όπλα

Η Ουκρανία στέλνει την ΕΕ στα βράχια

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.