Δημοσιεύτηκε στο ΠΟΝΤΙΚΙ
τεύχος 2425
04/12/2025
Βιβλίο: Οι προτάσεις της εβδομάδας
Δημοσιεύτηκε στο ΠΟΝΤΙΚΙ
τεύχος 2425
04/12/2025
Σε μιαν εποχή όπου η δημόσια συζήτηση συχνά παρασύρεται από την ταχύτητα, οι νέες εκδόσεις αυτής της εβδομάδας μάς υπενθυμίζουν την αξία της αναστοχαστικής ματιάς πάνω στην πολιτική, την ιστορία και τις τραγικές εκκρεμότητες ενός αιώνα που δεν λέει ακόμη να κλείσει. Τα βιβλία που προτείνουμε αποτελούν μικρές εστίες κατανόησης, καταθέσεις ανθρώπων που έζησαν από κοντά τις κρίσιμες καμπές ή ερεύνησαν με εμβρίθεια εκείνους που διαμόρφωσαν την πρόσφατη μοίρα του τόπου.
Η ελληνική τέλεια καταιγίδα και τα προβλήματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 2004-2013
Εκδόσεις: Μεταίχμιο
Σελ.: 304
Ο Βασίλης Κασκαρέλης με το βιβλίο του αυτό επιστρέφει στα γεγονότα που καθόρισαν μιαν ολόκληρη δεκαετία ρηγμάτων. Με τη νηφαλιότητα ενός διπλωμάτη που γνώρισε το διεθνές σύστημα από μέσα και την τόλμη ενός μάρτυρα των κρίσιμων αποφάσεων, περιγράφει πώς η Ελλάδα μπήκε απροετοίμαστη σε μιαν οικονομική καταιγίδα που άλλαξε για πάντα τον πολιτικό και κοινωνικό της χάρτη. Μέσα από τη θητεία του στο ΝΑΤΟ, στην Ευρωπαϊκή Ένωση, στην Ουάσιγκτον και αργότερα στο υπουργείο Εξωτερικών, ο συγγραφέας δείχνει όχι μόνο τα λάθη των κυβερνώντων, αλλά και τη δυσκινησία ενός τρόπου σκέψης που επιμένει να αναπαράγει τα ίδια προβλήματα. Είναι ένα βιβλίο μαρτυρίας και ταυτόχρονα ένα βιβλίο αυτογνωσίας για το πώς φτάσαμε εδώ και γιατί δυσκολευόμαστε να αλλάξουμε.
Θανάσης Διαμαντόπουλος
Οι πρωθυπουργοί της μεταπολίτευσης
Εκδόσεις: Μεταίχμιο
Σελ.: 296
Στο βιβλίο του αυτό, ο Θανάσης Διαμαντόπουλος προχωρά σε μια τολμηρή ανατομία της εξουσίας μέσα από δέκα πρόσωπα που όρισαν τη μεταπολιτευτική μας ομαλότητα. Με γλώσσα καταιγιστική και μεθοδολογία που ισορροπεί ανάμεσα στην πολιτική επιστήμη και την ενεργή πολιτική κριτική, ο συγγραφέας καταθέτει ένα βιβλίο που δεν περιορίζεται στην ψυχρή ανάλυση. Ρωτά με ειλικρίνεια αν μπορεί κανείς να μιλήσει για την Ιστορία χωρίς να παρέμβει, αν η κριτική στους «κεντρικούς εξουσιαστές» είναι μέρος της δουλειάς τού μελετητή ή χρέος του συνειδητοποιημένου πολίτη. Το αποτέλεσμα είναι ένα «ζωντανό» πόνημα, που σίγουρα θα συζητηθεί, γιατί φωτίζει όχι μόνο τους πρωθυπουργούς, αλλά και τις παθογένειες μιας περιόδου που ακόμη μας διαμορφώνει.
Θάνος Βερέμης
Ο Γιουγκοσλαβικός Εμφύλιος και η δυτική εμπλοκή
Εκδόσεις: Καστανιώτη
Σελ.: 144
Ο Θάνος Βερέμης στο βιβλίο «Ο Γιουγκοσλαβικός Εμφύλιος και η δυτική εμπλοκή» επιστρέφει σε μια από τις πιο σκοτεινές σελίδες της ευρωπαϊκής ιστορίας. Με καθαρό λόγο και ιστορική ακρίβεια, αναλύει την αποτυχία της διεθνούς κοινότητας να αποτρέψει μια σύγκρουση που τράβηξε επί τέσσερα χρόνια, πριν οδηγηθεί στη συμφωνία του Ντέιτον. Η μελέτη του Βερέμη δεν σταματά στη στρατιωτική διάσταση· εξετάζει τη χαμένη ευκαιρία για μια ουσιαστική σύμπραξη Δύσης και Ρωσίας, αλλά και τις πολιτισμικές διαφορές που διέλυσαν μια φαινομενικά ενιαία χώρα. Η αντιπαραβολή με τον ελληνικό εμφύλιο, όπου η θρησκευτική ομοιογένεια λειτούργησε ως συνεκτικός ιστός, οδηγεί σε ένα συμπέρασμα που ακόμη προκαλεί σκέψη: η ενότητα ενός έθνους δεν είναι ποτέ αυτονόητη και δεν αντέχει χωρίς κοινό πολιτισμικό υπόστρωμα.
Γιώργος Α. Λεονταρίτης
Ζαχαριάδης – Καραγιώργης
Εκδόσεις: Καστανιώτης
Σελ.: 112
Ο Γιώργος Α. Λεονταρίτης ανασύρει από το παρελθόν δύο μορφές που καθόρισαν το ελληνικό κομμουνιστικό κίνημα, ψάχνοντας όχι μόνο τις μεγάλες στιγμές, αλλά κυρίως τις σκιές που ακολούθησαν τον θάνατό τους. Δύο άνθρωποι που ξεκίνησαν ως αδελφικοί σύμμαχοι και κατέληξαν αντίπαλοι, θύματα του ίδιου του συστήματος που υπηρέτησαν. Ο Λεονταρίτης φωτίζει τη μοναξιά, την πτώση και τα άγνωστα επεισόδια που βάρυναν τις ζωές των ανθρώπων που άφησαν πίσω τους. Στη φράση του Λειβαδίτη πως «οι πιο αληθινές ιστορίες είναι αυτές που δεν τις θυμάται κανείς», το βιβλίο απαντά με μια πράξη ανάκλησης: να μην χαθεί ο απόηχος των αγώνων και των τραγικών τους συνεπειών.
Κοινή γραμμή όλων των προτάσεων είναι η επιμονή στη μνήμη, στην κατανόηση και στην ευθύνη. Άλλοτε μέσα από προσωπική μαρτυρία, άλλοτε μέσα από ιστορική έρευνα και άλλοτε μέσα από την αναψηλάφηση ενός παρελθόντος που ακόμη καίει, αυτά τα βιβλία δείχνουν πως η Ιστορία δεν είναι μια μακρινή υπόθεση, παραμένει η πιο επίκαιρη συνομιλία με το παρόν.
Ελένη Β. Ράπτη
Σμύρνη: Το καύχημα της Ιωνίας
Η εκπαίδευση των Ελλήνων
Εκδόσεις: Ηρόδοτος
Σελ.: 789
Η Ελένη Β. Ράπτη με μεθοδικότητα και καθαρή γραφή χαρτογραφεί την πνευματική άνοδο της πόλης, δείχνοντας πώς η ελληνική κοινότητα της Ιωνίας κατόρθωσε να δημιουργήσει ένα από τα σημαντικότερα εκπαιδευτικά δίκτυα της Ανατολής. Σχολεία, γυμνάσια, παρθεναγωγεία και βιβλιοθήκες εμφανίζονται εδώ ως ζωντανά κύτταρα ενός ελληνισμού που πίστευε ακράδαντα ότι η παιδεία είναι όρος επιβίωσης.
Η συγγραφέας φωτίζει τον πλούτο και την αυτοπεποίθηση της σμυρναίικης αστικής τάξης, που επένδυσε γενναιόδωρα στη μόρφωση, στην ελληνική γλώσσα και στις αξίες που διαμόρφωσαν μια κοινότητα ανοιχτή, παραγωγική και εξωστρεφή. Ταυτόχρονα, αναδεικνύει την τραγική τομή της καταστροφής: μια πόλη που διέθετε κορυφαία εκπαιδευτικά ιδρύματα σβήνει από τον χάρτη, αφήνοντας πίσω της μόνο τις μνήμες όσων διασώθηκαν.
Κι όμως, το βιβλίο δεν μένει στη θλίψη. Παρακολουθεί τη συνέχεια αυτής της παράδοσης στην Ελλάδα μετά το 1922, όταν οι πρόσφυγες μετέφεραν μαζί τους, εκτός από την οδύνη, και το πνεύμα μιας παιδείας που πίστευε στην πρόοδο και στην αξιοπρέπεια. Η Ράπτη γράφει μια ιστορία μνήμης που επιμένει. Ένα έργο που δείχνει πως η Σμύρνη, ακόμη και χαμένη, εξακολουθεί να διδάσκει.
Διαβάστε επίσης:
Βιβλίο: Το μυστικό εργαστήριο της μνήμης
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
