Την τελευταία φορά που οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ βομβάρδισαν το Ιράν, ένας δημοσιογράφος ρώτησε τον Βλαντιμίρ Πούτιν πώς θα αντιδρούσε αν ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν σκοτωνόταν στην επίθεση. «Δεν θέλω καν να το συζητήσω», απάντησε ο Ρώσος πρόεδρος.

Το… φάντασμα του Καντάφι

Και τα δύο ήταν εμφανή σε μια σύντομη δήλωση που αναρτήθηκε στον ιστότοπο του Κρεμλίνου, στην οποία ο Πούτιν κατήγγειλε τη δολοφονία του Χαμενεΐ ως «φόνο… που διαπράχθηκε κατά κυνική παραβίαση όλων των κανόνων της ανθρώπινης ηθικής και του διεθνούς δικαίου». Ήταν μια αντίδραση ισχυρότερη από εκείνη μετά τη σύλληψη, νωρίτερα φέτος, ενός άλλου πρώην Ρώσου συμμάχου, του Νικολάς Μαδούρο της Βενεζουέλας.

Και όμως ο Πούτιν, σημειωτέον, δεν κατονόμασε τις χώρες που βρίσκονταν πίσω από τη δολοφονία. Στους ρωσικούς κύκλους, ο θάνατος του Χαμενεΐ προκάλεσε συγκρίσεις με την πτώση ενός άλλου δικτάτορα. Τα πλάνα, τραβηγμένα από κινητό τηλέφωνο, που έδειχναν τον Μουαμάρ Καντάφι της Λιβύης να ξυλοκοπείται μέχρι θανάτου μετά από μια επέμβαση υπό την ηγεσία του ΝΑΤΟ το 2011, έκαναν τον Πούτιν «έξαλλο», σύμφωνα με τον καλά πληροφορημένο Ρώσο δημοσιογράφο Μιχαήλ Ζύγκαρ.

«Έδειξαν σε όλο τον κόσμο πώς σκοτώθηκε, καλυμμένος με αίματα», δήλωσε ο Πούτιν, εμφανώς οργισμένος, κατά τη διάρκεια τηλεοπτικής συνέντευξης τύπου εκείνη την εποχή. «Είναι αυτό δημοκρατία;». Τον Μάιο του 2012, λίγο μετά την ανατροπή του Καντάφι, ο Πούτιν επέστρεψε στην προεδρία μετά από μια θητεία ως πρωθυπουργός. Ανέλαβε τη θέση με μια προφανή αποστολή να κόψει τις γέφυρες με τη Δύση και να ξεριζώσει την εγχώρια αντιπολίτευση, την οποία κατηγόρησε ότι επιδιώκει να συνεργαστεί με τους εχθρούς της Ρωσίας για να επιτύχει αλλαγή καθεστώτος.

Σημείο καμπής

«Ήταν ακριβώς ο θάνατος του Καντάφι που έγινε σημείο καμπής στη ρωσική πολιτική – τόσο την εξωτερική όσο και την εσωτερική» γράφει ο Αλεξάντερ Μπάουνοφ, ανώτερος συνεργάτης στο Carnegie Russia Eurasia Center με έδρα το Βερολίνο. Το γεγονός ότι οι ΗΠΑ και η Ευρώπη θα επέτρεπαν την τόσο βάναυση ανατροπή ενός παγκόσμιου ηγέτη θεωρήθηκε από τον Πούτιν, έναν πρώην πράκτορα της KGB, ως «το αποκορύφωμα της προδοσίας», δήλωσε ο Μπάουνοφ.

Με το πέρασμα των ετών, ο Πούτιν έχει βυθιστεί σε αυξανόμενη απομόνωση. Κατά τη διάρκεια της πανδημίας του SARS-CoV-2, ξένοι και Ρώσοι αξιωματούχοι ήταν υποχρεωμένοι να μένουν αρκετά μέτρα μακριά από τον Ρώσο πρόεδρο. Οι αλληλεπιδράσεις με το κοινό ήταν, και εξακολουθούν να είναι, προσεκτικά σκηνοθετημένες. Ο εκλιπών ηγέτης της ρωσικής αντιπολίτευσης Αλεξέι Ναβάλνι τον αποκάλεσε «παππού στο καταφύγιο», μια αναφορά στην έρευνα της ομάδας του για ένα πολυτελές παλάτι που φέρεται να ανήκει στον Πούτιν και περιλαμβάνει ένα δίκτυο σηράγγων σκαμμένων 50 μέτρα κάτω από το έδαφος.

Τα πρόσφατα γεγονότα εκτιμάται ότι θα έχουν εντείνει την παράνοια του Πούτιν. Η ανατροπή δύο Ρώσων συμμάχων – του Μαδούρο και του Χαμενεΐ – ώθησε ορισμένους φιλοκρεμλινικούς σχολιαστές να παραβιάσουν έναν άτυπο κανόνα που ισχύει από την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο: να αποφεύγουν την ανοιχτή κριτική προς τις ΗΠΑ ή τον πρόεδρό τους. Πρωτοστατώντας, ο πρώην πρόεδρος της Ρωσίας Ντμίτρι Μεντβέντεφ έγραψε ότι η επίθεση των ΗΠΑ στο Ιράν αποκάλυψε το «πραγματικό πρόσωπο» του Τραμπ.

«Πώς πρόκειται να μας σκοτώσουν»

Ο Ρώσος τηλεπαρουσιαστής και προπαγανδιστής Βλαντιμίρ Σολόβιοφ κατηγόρησε τις ΗΠΑ ότι συμπεριφέρονται «σαν αρπακτικό», χρησιμοποιώντας τη διπλωματία για να παρασύρουν «το θήραμά τους να χαλαρώσει την προσοχή του πριν βυθίσουν τα δόντια τους στον λαιμό του». «Καταλαβαίνουμε ότι η συζήτηση για το Ιράν είναι επίσης μια συζήτηση για τη Ρωσία;» ρώτησε τους τηλεθεατές του.

Ο Αλεξάντερ Ντούγκιν, υπέρμαχος του πολέμου και υπερεθνικιστής, προειδοποίησε ότι η Ουάσινγκτον θα μπορούσε να σχεδιάζει να κάνει το ίδιο στη Ρωσία. «Ο ένας μετά τον άλλο, οι σύμμαχοί μας εξοντώνονται συστηματικά» έγραψε. «Είναι σαφές ποιος έχει σειρά, και είναι σαφές τι σημαίνουν πραγματικά οι διαπραγματεύσεις με έναν τέτοιο εχθρό» συνέχισε, αναφερόμενος στις ειρηνευτικές συνομιλίες με την Ουκρανία υπό τη μεσολάβηση των ΗΠΑ.

Το φιλοκρεμλινικό μέσο Segodnya.ru το έθεσε ωμά, με ένα άρθρο γνώμης υπό τον τίτλο: «Πώς πρόκειται να μας σκοτώσουν». Το Κρεμλίνο, αντίθετα, έχει υιοθετήσει έναν πολύ πιο διπλωματικό τόνο. Μια μέρα μετά την καταδίκη από τον Πούτιν της δολοφονίας του Χαμενεΐ, ο εκπρόσωπός του Ντμίτρι Πεσκόφ εξέφρασε «βαθιά απογοήτευση» για την αποτυχία των συνομιλιών των ΗΠΑ με το Ιράν, ενώ εξέφρασε επίσης «βαθιά εκτίμηση» για τις προσπάθειες των ΗΠΑ να μεσολαβήσουν για ειρήνη με την Ουκρανία.

Αλλά, πρόσθεσε, «πρώτα και κύρια, εμπιστευόμαστε μόνο τους εαυτούς μας και υπερασπιζόμαστε τα δικά μας συμφέροντα». Το μήνυμα ήταν σαφές: o Πούτιν δεν πρόκειται να αφήσει τα συναισθήματά του για το Ιράν να σταθούν εμπόδιο στους στόχους του στην Ουκρανία.

«Ο Πούτιν δεν πρόκειται να διακινδυνεύσει»

«Το μεγαλύτερο όπλο του σε αυτή τη σύγκρουση ήταν η θέληση και η ικανότητα της κυβέρνησης Τραμπ να ασκήσει πίεση στους Ουκρανούς και στους Ευρωπαίους», δήλωσε ο Σαμ Γκριν, καθηγητής ρωσικής πολιτικής στο King’s College του Λονδίνου. «Επομένως, δεν υπάρχει απολύτως κανένας λόγος να εγκαταλείψει αυτό το όπλο». Όποια και αν είναι τα προσωπικά συναισθήματα του Ρώσου προέδρου, οι πράξεις του τον δείχνουν ως πραγματιστή.

«Ο Πούτιν δεν πρόκειται να διακινδυνεύσει την προσωπική του ασφάλεια, την ασφάλεια του καθεστώτος του ή το όραμά του για τη ρωσική εθνική ασφάλεια για να εκτεθεί προκειμένου να βοηθήσει τους Ιρανούς, τους Βορειοκορεάτες, τους Κινέζους ή οποιονδήποτε άλλον», δήλωσε ο Γκριν. Για τη Μόσχα, η κρίση στο Ιράν έχει διάφορα πλεονεκτήματα, μεταξύ των οποίων η προοπτική υψηλότερων τιμών πετρελαίου, η διαφωνία μεταξύ Ευρώπης και ΗΠΑ για το πώς θα αντιμετωπίσουν τις συνέπειες, και μια Ουάσινγκτον αποσπασμένη από τον πόλεμο στην Ουκρανία.

Οι ενέργειες του Τραμπ βοηθούν επίσης στην ενίσχυση του εγχώριου και διεθνούς αφηγήματός του για τους κινδύνους της δυτικής ηγεμονίας. Επιπλέον, ο Πούτιν διαθέτει ένα αποτρεπτικό μέσο που δεν είχαν ούτε ο Καντάφι ούτε ο Χαμενεΐ: το μεγαλύτερο πυρηνικό οπλοστάσιο στον κόσμο. Αλλά τα πυρηνικά όπλα δεν προσφέρουν καμία προστασία έναντι απειλών εκ των έσω.

Αν η πτώση των συμμάχων ισχυρών ανδρών οξύνει τους φόβους του Πούτιν, αυτοί είναι πιθανό να επικεντρωθούν λιγότερο στους πυραύλους του ΝΑΤΟ και περισσότερο στις ίντριγκες του παλατιού. Ο Ρώσος πρόεδρος γνωρίζει καλύτερα από τον καθένα ότι οι δικτάτορες που συγκεντρώνουν τόση δύναμη και για τόσο μεγάλο διάστημα όσο ο Πούτιν, τείνουν να εγκαταλείπουν το αξίωμα με έναν από δύο τρόπους, δήλωσε ο Γκριν: «Είτε υπό σύλληψη, είτε σε φέρετρο».

Διαβάστε επίσης:

Εκτός πραγματικότητας η Μελάνια στο Συμβούλιο Ασφαλείας: «Eιρήνη για όλα τα παιδιά του κόσμου – Δεν χρειάζεται να είναι εύθραυστη» (video)

Ανατολική Μεσόγειος – Μέση Ανατολή: Ο «αόρατος» στόλος ΗΠΑ, Ευρώπης, οι βάσεις – κλειδιά και η νέα αντιαεροπορική «ομπρέλα» στην Κύπρο

Νετανιάχου: Είναι γελοίο να λένε ότι το Ισραήλ «έσυρε» τις ΗΠΑ στον πόλεμο