Ήταν 31 Ιουλίου του 1940 όταν ο Αδόλ­φος Χίτλερ, ο οποίος βρισκόταν στο ορεινό ησυχαστήριό του, το Μπέργκχοφ, πάνω από το Μπερχτεσγκάντεν, κάλεσε τους στρατηγούς του που τον συ­νόδευαν προκειμένου να τους ανακοινώσει μια στρατηγικής σημασίας απόφασή του, η οποία ωστόσο έμελλε να καθορίσει τις εξελίξεις του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου.

Ήταν 31 Ιουλίου του 1940 όταν ο Αδόλ­φος Χίτλερ, ο οποίος βρισκόταν στο ορεινό ησυχαστήριό του, το Μπέργκχοφ, πάνω από το Μπερχτεσγκάντεν, κάλεσε τους στρατηγούς του που τον συ­νόδευαν προκειμένου να τους ανακοινώσει μια στρατηγικής σημασίας απόφασή του, η οποία ωστόσο έμελλε να καθορίσει τις εξελίξεις του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Λίγες μέρες πριν, στις 13 Ιουλίου του 1940, ο Φραντς Χάλντερ, αρχηγός του Γερμανικού Επι­τελείου Στρατού, σημείωνε στο ημερολόγιο του: «Ο Φύρερ είναι ιδιαίτερα προβληματισμένος με την επίμονη απροθυμία της Βρετανίας να συνά­ψει ειρήνη. Θεωρεί (όπως κι εμείς) ότι ο λόγος εί­ναι ότι εναποθέτει τις ελπίδες της στη Ρωσία, και επομένως υπολογίζει ότι θα χρειαστεί να εξανα­γκάσει τους Βρετανούς με την ωμή βία να συμ­φωνήσουν σε ειρήνη».

Ο Χίτλερ προβληματιζόταν καθώς φαίνεται έντο­να για το πού βάσιζε η Αγγλία την άρνησή της να συνάψει ειρήνη. Η επιμονή της, σύμφωνα με το σκεπτικό και τη διαίσθηση του δικτάτορα, θα εκάμπτετο με μια αιφνιδιαστική επίθεση ενά­ντια στη Σοβιετική Ένωση. Πίστευε – και μάλλον όχι άδικα – ότι αν έπεφτε η Ρωσία, η υπόθεση της απόλυτης και ολοκληρωτικής κυριαρχίας του στην Ευρώπη θα ήταν ζήτημα χρόνου. «Με τη συντριβή της Ρωσίας, η τελευταία ελπί­δα της Βρετανίας θα γίνει κομμάτια. Η Γερμα­νία τότε θα είναι κυρίαρχη της Ευρώπης και των Βαλκανίων. Απόφαση: Η καταστροφή της Ρωσί­ας πρέπει επομένως να αποτελέσει μέρος αυ­τού του αγώνα. Άνοιξη του 1941. (…) Αν ξεκινήσουμε τον Μάιο του 1941 θα έχουμε πέντε μήνες να τελειώσουμε τη δουλειά». Αυτή την απόφαση ανακοίνωσε στους στρατηγούς ο Χίτ­λερ στο ορεινό ησυχαστήριό του. Πρόκειται για μιαν απόφαση που θα οδηγούσε την Ευρώπη στην πλέον αιματηρή σύρραξη της Ιστορίας. Αυ­τή η επιλογή του να αντιπαρατεθεί με την Ανα­τολική Ευρώπη ήταν που άνοιξε στην κυριολε­ξία τις πύλες της κολάσεως. Το μακελειό που θα ακολουθούσε θα στοίχιζε τις ζωές 30.000.000 Σοβιετικών και Γερμανών πολιτών και απέραντες εκτάσεις θα θύμιζαν σκηνές αποκάλυψης. Ο εφιάλτης αυτός έμελλε να λάβει τέλος με την αυτοκτονία του Χίτλερ σε ένα υπόγειο του Βε­ρολίνου και με την κυριαρχία της Σοβιετικής Ένωσης στη μισή ευρωπαϊκή ήπειρο για τις επό­μενες πέντε δεκαετίες περίπου. Το δίχως άλλο, επρόκειτο για μια μοιραία επιλογή εκ μέρους τού απεχθούς δικτάτορα, μια επιλογή που εί­χε και ιστορικό ανάλογο, το οποίο φυσιολογι­κά έπρεπε να προβληματίσει, αν όχι τον Χίτλερ, τουλάχιστον τους επιτελείς του. Στον ίδιο τόπο και για τους ίδιους λόγους, το 1812 είχε συντρι­βεί ολοκληρωτικά η υπεροπτική Μεγάλη Στρατιά του Ναπολέοντα. Και τότε με εξευτελιστικό τρόπο κατέρρευσαν τα αυτοκρατορικά όνειρα του Γάλλου δικτάτορα. Το ερώτημα που τίθεται εκ των υστέρων και για καθαρά ιστορικούς λό­γους είναι το γιατί ο Χίτλερ έλαβε μια τόσο κα­ταστροφική απόφαση για τον ίδιο και τον λαό του. Η έκθεση της Γερμανίας στον πόλεμο είχε ήδη διευρυνθεί εξαντλητικά. Το ερώτημα αυτό, αν και ιδιαίτερα ενδιαφέρον για τους μελετητές των ιστορικών αποφάσεων, δεν πρόκειται ποτέ να απαντηθεί πειστικά και θα παραμείνει ανοι­κτό σε μια σειρά υποθέσεων και συλλογισμών.

Το ιστορικό της απόφασης

Η απόφαση αυτή, ωστόσο, καθώς όλα δείχνουν, έχει το δικό της ιστορικό προηγούμενο, που όπως φαίνεται επηρέασε τους Γερμανούς στο να κάνουν αυτή τη λανθασμένη επιλογή, να επι­τεθούν δηλαδή στη Σοβιετική Ένωση. Το προη­γούμενο παραπέμπει στη συνθήκη του Μπρεστ – Λιτόφσκ που επιβλήθηκε στο νέο καθεστώς των Μπολσεβίκων στις 3 Μαρτίου 1918 και παραχωρούσε στη Γερμανία το δικαίωμα επιρρο­ής στην Πολωνία, τη Φινλανδία, τη Λετονία, τη Λιθουανία, την Εσθονία, τη Λευκορωσία και την Ουκρανία. Ωστόσο, οι Γερμανοί από το 1915 κι­όλας, στη διάρκεια του Πρώτου Παγκοσμίου Πο­λέμου, είχαν καταλάβει εδάφη της Πολωνίας και απέραντες εκτάσεις της Βαλτικής που κατείχε η Ρωσία. Επίσης, εισέβαλαν δυο χρόνια αργότερα στη Λευκορωσία και την Ουκρανία. Έτσι, ο Χίτ­λερ δεν παρέλειπε να εκθειάζει τη συνθήκη της 3ης Μαρτίου 1918, μιας και προσέφερε «το έδα­φος» που χρειαζόταν ο γερμανικός στρατός για να συντηρηθεί.

Ανατρέχοντας στο παρελθόν θεωρείται πιθανόν ότι ο Έριχ Λούντεντορφ, ο δυναμικότερος από τους Γερμανούς στρατιωτικούς ηγέτες στο δεύ­τερο μισό του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, υπήρξε απ’ αυτούς που άσκησαν επιρροή στις απόψεις του Χίτλερ για τη Ρωσία στις αρχές της δεκαετίας του ’20. Από τότε ριζώνει στο μυαλό του δικτάτορα η ιδέα να αποκαταστήσει τα γερμανικά σύνορα του 1914 με την ανάκτη­ση των χαμένων αποικιών και την επιτέλους εκδίκηση εναντίον των νικητών του πολέμου, των Γάλλων και των Άγγλων, οι οποίοι ευθύνο­νταν για τη μισητή συνθήκη των Βερσαλλιών… Αυτή η εμμονή έδωσε αργότερα τη θέση της στο δόγμα της γερμανικής επέκτασης προς τα ανατολικά προκειμένου να αποκτηθούν ρωσι­κά εδάφη. Αυτή η φιλοδοξία απαιτούσε από τη μεριά των Γερμανών μια φιλική πολιτική με τους Βρετανούς. Για πρώτη φορά, απ’ ό,τι γνω­ρίζουμε, ο Χίτλερ εξέφρασε αυτή την άποψη μόλις τον Δεκέμβριο του 1922 δηλώνοντας: «Θα έπρεπε να προσπαθήσουμε να καταστρέ­ψουμε τη Ρωσία με τη βοήθεια της Αγγλίας. Η Ρωσία θα προσέφερε στη Γερμανία επαρκή εδάφη για τους Γερμανούς εποίκους και ευ­ρύ πεδίο δραστηριοτήτων για τη γερμανική βιομηχανία». Αυτές οι απόψεις που παγιώθη­καν στη σκέψη του δικτάτορα επανέρχονται το 1926 με την κυκλοφορία τού έργου του «Ο Αγών μου». Εκεί, στο δεύτερο μέρος, τις εκ­φράζει απερίφραστα: «Εμείς οι εθνικοσοσιαλιστές τραβάμε συνειδητά μια γραμμή κάτω από την τάση εξωτερικής πολιτικής της προπολε­μικής μας περιόδου. Συνεχίζουμε από κει που διακόψαμε πριν εξακόσια χρόνια. Σταματάμε την ατέρμονη γερμανική μετακίνηση προς τα νότια και τα δυτικά και στρέφουμε το βλέμμα μας προς τη γη στα ανατολικά (…) όταν μιλάμε για εδάφη στην Ευρώπη σήμερα, πρέπει κατ’ αρχήν να έχουμε στον νου μας μόνο τη Ρωσία και τα υποτελή μεθοριακά της κράτη». Ο επίμονος και δομημένος αντιμπολσεβικισμός του δικτάτορα δεν ασκήθηκε κατά τρόπο φανερό, ούτε τον άφησε ο Χίτλερ να διαφανεί στην άσκηση της εξωτερικής του πολιτικής στα πρώτα χρόνια του καθεστώτος του. Ωστόσο, το 1936, με την έναρξη του ισπανικού εμφυλίου, ο Χίτλερ επανέφερε τον αντιμπολσεβικισμό του στο προσκήνιο, φοβούμενος κομμουνιστι­κή επέκταση στην Ισπανία και κατόπιν στη Γαλ­λία. Το ίδιο καλοκαίρι, στο υπόμνημά του για το Τετραετές Πλάνο, σημείωνε «ότι η αναμέτρηση με τη Ρωσία είναι αναπόφευκτη». Το 1937 ο Χίτ­λερ ανέμενε ότι μέσα στα επόμενα πέντε με έξι χρόνια θα επέρχετο γενική σύρραξη στην Ευρώ­πη και θεωρούσε ότι ο Στάλιν ήταν «άρρωστος στο μυαλό» (εδώ πάει γάντι το «είπε ο γάιδα­ρος τον πετεινό κεφάλα»), ενώ μιλούσε για τον μπολσεβικισμό ως «τον κίνδυνο που θα έπρεπε αναγκαστικά να θέσουμε εκτός μάχης κάποια στιγμή». Είναι φανερό ότι όλα αυτά τα χρόνια ο Χίτλερ δεν παρεξέκλινε των ιδεολογικών του θέσεων, όσο κι αν η εξωτερική του πολιτική απαιτούσε ενίοτε να μην τις γνωστοποιεί. Μά­λιστα, τον Αύγουστο του 1939 επιχείρησε τον υπέρτατο ελιγμό σε μια κίνηση που αποδεικνύ­ει τον άμετρο κυνισμό του, συνάπτοντας για λό­γους σκοπιμότητας σύμφωνο φιλίας με τους Σοβιετικούς, τους σημαντικότερους εχθρούς του. Λέγεται ότι λίγες μέρες πριν από τη σύναψη του συμφώνου φιλίας έκανε στον Ελβετό επίτροπο στην Κοινωνία των Εθνών Καρλ Μπούρκχαρντ την εξής δήλωση: «Όλα όσα κάνω, κατευθύ­νονται εναντίον της Ρωσίας. Αν στη Δύση είναι υπερβολικά βλάκες και υπερβολικά τυφλοί για να το καταλάβουν αυτό, τότε θα αναγκαστώ να έρθω σε συνεννόηση με τους Ρώσους για να νι­κήσω τη Δύση, και τότε, μετά την ήττα της, θα στραφώ με όλες μου τις δυνάμεις κατά της Σοβιετικής Ένωσης».

Το χρονικό αυτής της αντιπαράθεσης ολοκλη­ρώθηκε με την τελευταία μάχη του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου στο Βερολίνο, που διε­ξήχθη μεταξύ της 16ης Απριλίου και 2ας Μαΐου 1945, ανάμεσα στους Γερμανούς και τους Σοβιετικούς, και είχε ως αποτέλεσμα την οριστι­κή ήττα και παράδοση της ναζιστικής Γερμανίας και το τέλος του πολέμου στην Ευρώπη.

[email protected]

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.