04.02.2026
18:58
Το διαστημόπλοιο Juno της NASA διαπιστώνει ότι ο Δίας είναι λίγο μικρότερος απ’ ό,τι πιστεύαμε
04.02.2026
18:58
Ο Δίας δεν είναι τελικά τόσο μεγάλος όσο πίστευαν μέχρι τώρα οι επιστήμονες, αν και, χωρίς αμφιβολία, είναι ο μεγαλύτερος πλανήτης του ηλιακού μας συστήματος.
Οι παρατηρήσεις του Juno έδειξαν ότι η ισημερινή διάμετρος του Δία είναι 142.976 χιλιόμετρα, δηλαδή περίπου 8 χιλιόμετρα μικρότερη από τις προηγούμενες εκτιμήσεις. Επίσης, η διάμετρος από τον βόρειο έως τον νότιο πόλο είναι 133.684 χιλιόμετρα, περίπου 24 χιλιόμετρα μικρότερη από ό,τι είχε υπολογιστεί παλαιότερα.
Ο πλανήτης, όπως και η Γη, δεν είναι τέλεια σφαιρικός, αλλά ελαφρώς πεπλατυσμένος και, σύμφωνα με τα νέα δεδομένα, λίγο περισσότερο απ’ όσο ήταν γνωστό μέχρι τώρα. Ο Δίας είναι περίπου 7% μεγαλύτερος στον ισημερινό του απ’ ό,τι στους πόλους. Για σύγκριση, η διάμετρος της Γης στον ισημερινό είναι μόλις 0,33% μεγαλύτερη από εκείνη στους πόλους.
Οι προηγούμενες μετρήσεις του Δία βασίζονταν σε δεδομένα που είχαν συλλέξει τα ρομποτικά διαστημόπλοια Voyager και Pioneer της NASA στα τέλη της δεκαετίας του 1970. Ο Juno, που εκτοξεύθηκε το 2011, βρίσκεται σε τροχιά γύρω από τον Δία από το 2016, μεταδίδοντας ακατέργαστα δεδομένα πίσω στη Γη. Το 2021, η NASA επέκτεινε την αποστολή του Juno, δίνοντας στους επιστήμονες τη δυνατότητα να πραγματοποιήσουν τις παρατηρήσεις που απαιτούνταν για τη λεπτομερέστερη μέτρηση του μεγέθους και του σχήματος του πλανήτη, συμπεριλαμβανομένης της διέλευσής της πίσω από τον Δία από την οπτική γωνία της Γης.
«Όταν ο Juno πέρασε πίσω από τον Δία σε σχέση με τη Γη, το ραδιοσήμα της διέσχισε την ατμόσφαιρα του πλανήτη πριν φτάσει στη Γη», δήλωσε ο πλανητικός επιστήμονας Eli Galanti από το Ινστιτούτο Επιστημών Weizmann στο Ισραήλ, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης που δημοσιεύτηκε αυτή την εβδομάδα στο περιοδικό Nature Astronomy.
«Μετρώντας πώς μεταβλήθηκε το σήμα λόγω της σύστασης, της πυκνότητας και της θερμοκρασίας της ατμόσφαιρας του Δία, μπορέσαμε να διερευνήσουμε την ατμόσφαιρα και να προσδιορίσουμε το μέγεθος και το σχήμα του πλανήτη με μεγάλη ακρίβεια. Είναι ενδιαφέρον ότι αυτή η γεωμετρική διάταξη δεν συνέβη κατά την κύρια φάση της αποστολής του Juno, οπότε τα πειράματα αυτά δεν είχαν αρχικά σχεδιαστεί», πρόσθεσε ο Galanti.
Η Γη, που είναι ο τρίτος πλανήτης από τον Ήλιο ανάμεσα στους οκτώ του ηλιακού συστήματος, είναι ένας σχετικά μικρός, βραχώδης κόσμος.
Ο Δίας, πέμπτος από τον Ήλιο, είναι τόσο τεράστιος που όλοι οι υπόλοιποι πλανήτες θα μπορούσαν να χωρέσουν στο εσωτερικό του, συμπεριλαμβανομένων περισσότερων από 1.300 Γαιών. Αποτελείται κυρίως από υδρογόνο και ήλιο, με ίχνη άλλων αερίων.
Ισχυροί άνεμοι, που εμφανίζονται ως λωρίδες, και μερικές μεγάλες καταιγίδες κυριαρχούν στην πολύχρωμη εξωτερική του όψη.
Ο Juno συλλέγει δεδομένα για την ατμόσφαιρα του Δία, την εσωτερική του δομή, το εσωτερικό μαγνητικό του πεδίο και τη μαγνητόσφαιρα, την περιοχή γύρω από τον πλανήτη που δημιουργείται από τον εσωτερικό του μαγνητισμό.
Οι ακριβείς νέες μετρήσεις του Δία είναι πολύτιμες για τους επιστήμονες, επειδή η ακτίνα του, δηλαδή το μισό της διαμέτρου του, αποτελεί βασικό σημείο αναφοράς στα μοντέλα που περιγράφουν το εσωτερικό του πλανήτη και τη δομή της ατμόσφαιράς του.
«Ο Δίας είναι ο μεγαλύτερος πλανήτης στο ηλιακό σύστημα και περιέχει το μεγαλύτερο μέρος της πλανητικής του μάζας. Έτσι, η κατανόηση της σύστασης και της εσωτερικής του δομής είναι καθοριστική για την κατανόηση του πώς σχηματίστηκε και εξελίχθηκε το ηλιακό σύστημα. Ο Δίας πιθανότατα σχηματίστηκε νωρίς και επηρέασε έντονα την κατανομή της ύλης, την ανάπτυξη των άλλων πλανητών και τη μεταφορά πτητικών ουσιών προς το εσωτερικό ηλιακό σύστημα, συμπεριλαμβανομένης της Γης», δήλωσε ο Galanti.
Οι πτητικές ουσίες είναι υλικά όπως το νερό, το διοξείδιο του άνθρακα και η αμμωνία, τα οποία εξατμίζονται εύκολα. Η μεταφορά τους στο εσωτερικό ηλιακό σύστημα, όπου βρίσκονται οι τέσσερις βραχώδεις πλανήτες, ήταν καθοριστική, καθώς, όπως ανέφερε ο Galanti, «προμήθευσαν τη Γη με νερό και βασικά συστατικά για την ατμόσφαιρα και τη ζωή».
Διαβάστε επίσης:
Μέσα Μάνη: Γιατί είναι μια μοναδική γενετική «νησίδα» στην Ευρώπη
Ανακαλύφθηκαν απολιθώματα μικροσκοπικού δεινόσαυρου στην Ισπανία – Ευρήματα ιδιαίτερης σημασίας
Ο καιρός χάλασε τα σχέδια της NASA: Αναβάλλεται η επιστροφή στη Σελήνη μετά από 50 χρόνια
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
