Εάν οι αυλικοί της Αικατερίνης της Μεγάλης, ζούσαν για να παρακολουθούν τις εξελίξεις, σίγουρα θα έτριβαν τα χέρια τους. Ο στόχος τους τότε, ήταν ο ίδιος: Η Ουκρανία και η Κριμαία.

Σήμερα, καθώς η διεθνής προσοχή στρέφεται στη νέα ανάφλεξη γύρω από το Ιράν, μια λιγότερο ορατή αλλά εξίσου καθοριστική εξέλιξη διαμορφώνεται στο παρασκήνιο.

Η Ρωσία, χωρίς να εμπλέκεται άμεσα στη σύγκρουση, αξιοποιεί τη γεωπολιτική ρευστότητα για να ενισχύσει τη θέση της σε πολλαπλά επίπεδα — και κυρίως στο μέτωπο της Ουκρανίας. Και μάλιστα όχι μόνο αυτό: Μετρά 150 εκατομμύρια ευρώ την ημέρα (!) από την μερική άρση των κυρώσεων στις εξαγωγές πετρελαίου και αερίου, στην οποία προχώρησαν κάποιες χώρες.

Σε μια εποχή πολυεπίπεδων κρίσεων, η ισχύς δεν ασκείται μόνο με στρατιωτικά μέσα (όπως στην τσαρική περίοδο), αλλά και με τη διαχείριση του χρόνου, της προσοχής και των ισορροπιών. Και κυρίως ανατρέπει την πολιτική της «διπλής Ανάσχεσης» που εφάρμοζε η Ουάσιγκτον στη Μέση Ανατολή πριν μερικές δεκαετίες. Τα αποτελέσματα, δείχνουν να δικαιώνουν τη ρωσική τακτική παρά το ότι είναι ένας πραγματικός επιτιθέμενος στην Ουκρανία…

Η σημερινή κρίση στη Μέση Ανατολή δεν αποτελεί μια ακόμη περιφερειακή σύγκρουση. Αντίθετα, λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής γεωπολιτικών εξελίξεων, επηρεάζοντας άμεσα την ισορροπία δυνάμεων μεταξύ Δύσης και ανταγωνιστικών πόλων. Σε αυτό το περιβάλλον, η Μόσχα δεν εμφανίζεται ως άμεσος παίκτης στο πεδίο της μάχης, αλλά ως ένας στρατηγικός διαμορφωτής του πλαισίου μέσα στο οποίο εξελίσσονται τα γεγονότα.

Η ισορροπία του Πούτιν

Ο Βλαντιμίρ Πούτιν έχει επιλέξει μια προσέγγιση που συνδυάζει προσεκτική απόσταση από την άμεση σύγκρουση με ενεργή διπλωματική και επιχειρησιακή παρουσία στο παρασκήνιο. Η Ρωσία διατηρεί ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας με την Τεχεράνη, παρέχοντας υποστήριξη σε επίπεδο πληροφοριών και πολιτικής κάλυψης, ενώ ταυτόχρονα αποφεύγει οποιαδήποτε ενέργεια που θα μπορούσε να οδηγήσει σε άμεση αντιπαράθεση με τις ΗΠΑ ή το Ισραήλ.

Η ισορροπία αυτή δεν είναι τυχαία· αποτελεί συνειδητή επιλογή που επιτρέπει στη Μόσχα να ενισχύει την επιρροή της χωρίς να αναλαμβάνει το κόστος ενός νέου πολεμικού μετώπου. Και κατά συνέπεια επωφελείται από το γεγονός ότι σήμερα η διεθνής κοινή γνώμη δεν ασχολείται ιδιαίτερα με την προέλαση της στην Ουκρανία.

Παράλληλα, η Ρωσία επιχειρεί να καλλιεργήσει την εικόνα του «σταθεροποιητικού παράγοντα» στη διεθνή σκηνή. Σε συνεργασία με την Κίνα, προωθεί μια ρητορική αποκλιμάκωσης και σεβασμού της κρατικής κυριαρχίας (του Ιράν, και όχι βέβαια της Ουκρανίας), ασκώντας κριτική στις δυτικές παρεμβάσεις. Αυτή η διπλωματική στάση της επιτρέπει να απευθύνεται όχι μόνο στους άμεσους συμμάχους της, αλλά και σε ένα ευρύτερο ακροατήριο χωρών που επιδιώκουν μια πιο πολυπολική διεθνή τάξη.

Ωστόσο, το πραγματικό στρατηγικό όφελος για τη Μόσχα δεν βρίσκεται τόσο στη Μέση Ανατολή όσο στο ευρύτερο γεωπολιτικό αποτέλεσμα που προκαλεί η κρίση. Η εμπλοκή της Δύσης σε πολλαπλά μέτωπα δημιουργεί μια κατάσταση διασποράς πόρων και προσοχής. Οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι σύμμαχοί τους καλούνται να διαχειριστούν ταυτόχρονα την κρίση στον Περσικό Κόλπο και τον συνεχιζόμενο πόλεμο στην Ουκρανία. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τη σταδιακή μείωση της έντασης και της συγκέντρωσης που μπορούσαν να αφιερώσουν στο ουκρανικό μέτωπο.

Για τη Ρωσία, αυτή η εξέλιξη είναι κρίσιμη. Ακόμη και χωρίς θεαματικές στρατιωτικές επιτυχίες, η μείωση της πίεσης που ασκείται από τη Δύση της επιτρέπει να σταθεροποιήσει τις θέσεις της και να κερδίσει χρόνο. Σε έναν πόλεμο φθοράς όπως αυτός στην Ουκρανία, ο χρόνος αποτελεί στρατηγικό πόρο. Η δυνατότητα της Μόσχας να παρατείνει τη σύγκρουση χωρίς να καταρρεύσει οικονομικά ή πολιτικά ενισχύει τη διαπραγματευτική της θέση σε κάθε μελλοντική διευθέτηση.

Ανακατεύθυνση των ενεργειακών εξαγωγών

Η οικονομική διάσταση αυτής της στρατηγικής είναι εξίσου σημαντική. Παρά τις εκτεταμένες κυρώσεις, η Ρωσία έχει καταφέρει να προσαρμοστεί, ανακατευθύνοντας τις ενεργειακές της εξαγωγές προς την Ασία και ενισχύοντας τις σχέσεις της με χώρες εκτός δυτικού μπλοκ. Η αστάθεια στη Μέση Ανατολή τείνει να διατηρεί τις τιμές της ενέργειας σε επίπεδα που ευνοούν τους εξαγωγείς, προσφέροντας στη Μόσχα πρόσθετα έσοδα και ενισχύοντας την ανθεκτικότητα της οικονομίας της.

Την ίδια στιγμή, η ενίσχυση των σχέσεων μεταξύ Ρωσίας και Ιράν αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Οι δύο χώρες έχουν αναπτύξει στενότερη συνεργασία τα τελευταία χρόνια, τόσο σε διπλωματικό όσο και σε επιχειρησιακό επίπεδο. Η συνεργασία αυτή δεν περιορίζεται στη Μέση Ανατολή, αλλά επεκτείνεται και στο ουκρανικό μέτωπο, όπου η Δύση έχει κατηγορήσει το Ιράν για παροχή τεχνολογίας και εξοπλισμού. Παρότι οι δυτικές κυρώσεις επιχειρούν να περιορίσουν αυτή τη συνεργασία, η πλήρης ανακοπή της δεν έχει επιτευχθεί.

Ένα ακόμη κρίσιμο στοιχείο της ρωσικής στρατηγικής είναι η προσπάθεια ανάδειξής της ως εν δυνάμει διαμεσολαβητή. Σε περίπτωση που η κρίση οδηγηθεί σε κάποια μορφή διπλωματικής λύσης ή κατάπαυσης του πυρός, η Μόσχα θα επιδιώξει να παρουσιάσει τον εαυτό της ως βασικό παράγοντα αποκλιμάκωσης. Μια τέτοια εξέλιξη θα ενίσχυε σημαντικά τη διεθνή της εικόνα και θα της προσέδιδε πρόσθετο κύρος σε μια περίοδο κατά την οποία επιδιώκει να αμφισβητήσει την ηγεμονία της Δύσης.

Η επίδραση αυτών των εξελίξεων γίνεται ιδιαίτερα αισθητή στην Ευρώπη και στο NATO. Η ανάγκη διαχείρισης πολλαπλών κρίσεων αναδεικνύει διαφορές στις στρατηγικές προσεγγίσεις μεταξύ των ΗΠΑ και της Ε.Ε. Η Ευρώπη, αντιμετωπίζοντας ενεργειακές και οικονομικές προκλήσεις, εμφανίζεται πιο επιφυλακτική απέναντι σε νέες στρατιωτικές εμπλοκές, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες καλούνται να ισορροπήσουν μεταξύ διαφορετικών γεωπολιτικών προτεραιοτήτων. Το αποτέλεσμα είναι μια πιο σύνθετη και λιγότερο συνεκτική εικόνα της δυτικής συμμαχίας.

Και βέβαια οι δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ, περί ενδεχομένου αποχώρησης των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ, δεν βοηθούν. Αντίθετα τις τελευταίες ημέρες οδήγησαν διάφορά ευρωπαϊκά κέντρα αποφάσεων να αξιολογήσουν μια Ευρώπη της επόμενης ημέρας, με τη Ρωσία ως ενεργειακό πάροχο. Για όσο το χρειαστούν…

Φυσικά και δεν μπορεί να υποστηριχθεί ότι η Ρωσία επιτυγχάνει μια νίκη. Η κατάσταση παραμένει ρευστή και γεμάτη κινδύνους. Ωστόσο, είναι σαφές ότι η Μόσχα έχει καταφέρει να μετατρέψει μια περιφερειακή κρίση και μια διεθνή κατακραυγή, σε εργαλείο στρατηγικής ενίσχυσης. Χωρίς να ανοίξει νέο μέτωπο, χωρίς να αναλάβει το κόστος μιας άμεσης σύγκρουσης, αξιοποιεί την αστάθεια για να αναδιαμορφώσει τους όρους του παιχνιδιού.

Η σχέση Ρωσίας – Ιράν

Μέσα σε αυτή τη σύνθετη γεωπολιτική εξίσωση, η σημερινή συγκυρία φέρνει αναπόφευκτα στον νου μια παλαιότερη στρατηγική των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή: τη λεγόμενη Dual Containment, ή όπως μεταφράστηκε στα ελληνικά, τη Διπλή Ανάσχεση. Τη δεκαετία του 1990, η Ουάσιγκτον επιδίωκε να περιορίσει ταυτόχρονα το Ιράν και το Ιράκ, διατηρώντας την ισορροπία ισχύος στον Περσικό Κόλπο μέσα από έναν ελεγχόμενο στρατηγικό σχεδιασμό.

Σήμερα, ωστόσο, η εικόνα μοιάζει σχεδόν ανεστραμμένη. Η Δύση δεν εφαρμόζει μια συνειδητή πολιτική διπλής ανάσχεσης, αλλά βρίσκεται αντιμέτωπη με μια de facto κατάσταση πολλαπλών μετώπων. Από τη μία πλευρά, η σύγκρουση στην Ουκρανία, από την άλλη, η αυξανόμενη ένταση στη Μέση Ανατολή. Δύο κρίσεις που απαιτούν πόρους, πολιτική βούληση και στρατηγική συγκέντρωση. Και για την ίδια έναν στόχο που δεν είναι εμφανής.

Την ίδια στιγμή, η Ρωσία και το Ιράν δεν λειτουργούν ως ανταγωνιστικοί πόλοι, όπως συνέβαινε με το Ιράκ και το Ιράν στο παρελθόν, αλλά ως συγκλίνοντες εταίροι σε έναν ευρύτερο γεωπολιτικό ανταγωνισμό με τη Δύση. Αυτή η σύγκλιση, έστω και χωρίς επίσημη στρατιωτική συμμαχία, δημιουργεί μια νέα πραγματικότητα που δυσκολεύει τη δυτική στρατηγική.

Το αποτέλεσμα είναι ένα γεωπολιτικό παράδοξο: εκεί όπου κάποτε η Δύση επιδίωκε να περιορίσει δύο αντιπάλους ταυτόχρονα, σήμερα φαίνεται να καλείται να διαχειριστεί δύο παράλληλες κρίσεις που διαχέουν την ισχύ και την προσοχή της. Σε αυτό το περιβάλλον, η Ρωσία απλά εκμεταλλεύεται τη διασπορά της δυτικής στρατηγικής εστίασης, για να εξασφαλίσει όσα οφέλη προκύψουν για την ίδια.

Διαβάστε επίσης:

Δικαστικό μπλόκο στον Τραμπ για αίθουσα δεξιώσεων στον Λευκό Οίκο – «Δεν είναι ιδιοκτήτης, δεν έχει τις εξουσίες που νομίζει ότι έχει»

Σάλος στις ΗΠΑ: Στη δημοσιότητα φωτογραφίες του συζύγου της Κρίστι Νοέμ με γυναικεία ρούχα και ψεύτικο στήθος

Βίντεο «γροθιά» στο στομάχι: Παιδιά στη Γάζα αναπαριστούν κηδεία 

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.