Οι Patriot των άλλων δεν είναι πια αρκετοί

Επί σχεδόν τεσσεράμισι χρόνια πολέμου η Ουκρανία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη στρατιωτική βοήθεια των δυτικών συμμάχων της. Από άρματα μάχης και πυρομαχικά μέχρι συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας, η επιβίωση της χώρας στηρίχθηκε στην ταχύτητα με την οποία οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ευρώπη μπορούσαν να καλύψουν τις ανάγκες της. Σήμερα όμως, καθώς τα αποθέματα μειώνονται και οι γεωπολιτικές ισορροπίες αλλάζουν, το Κίεβο επιδιώκει κάτι πολύ πιο φιλόδοξο: να κατασκευάζει μόνο του τα πιο αποτελεσματικά όπλα του.

Η ανακοίνωση του αμερικανού Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ ότι οι ΗΠΑ θα επιτρέψουν στην Ουκρανία να αποκτήσει άδεια παραγωγής πυραύλων Patriot αποτέλεσε μία από τις σημαντικότερες εξελίξεις στον τομέα της αεράμυνας από την έναρξη της ρωσικής εισβολής. Ο Τραμπ δήλωσε κατά τη σύνοδο του ΝΑΤΟ ότι η Ουκρανία θα μπορεί να παράγει τους αναχαιτιστικούς πυραύλους με αμερικανική άδεια, προσθέτοντας ότι η παραγωγή θα μπορούσε να ξεκινήσει γρήγορα μόλις ολοκληρωθούν οι τεχνικές διαδικασίες.

«Θα σας δώσουμε άδεια να κατασκευάζετε Patriot» είπε ο Τραμπ στον Βολοντίμιρ Ζελένσκι. «Πιστεύω ότι μπορούν να τους παράγουν πολύ γρήγορα μόλις τους το εξηγήσουμε». Φυσικά η ανακοίνωση είναι προσχηματική καθώς η Ουκρανία έχει ήδη λάβει τις ευλογίες των Αμερικανών και μάλιστα έχει ήδη αρχίσει να δημιουργεί τη δική της αμυντική βιομηχανία και ουκρανικές εταιρείες επιχειρούν να αναπτύξουν συστήματα που θα μπορούν στο μέλλον να αντικαταστήσουν, τουλάχιστον εν μέρει, τους πανάκριβους αμερικανικούς πυραύλους Patriot.

Η εταιρεία που φιλοδοξεί να προστατεύσει την Ευρώπη

Στο επίκεντρο αυτής της προσπάθειας βρίσκεται η ουκρανική εταιρεία Fire Point, η οποία μέσα σε μόλις τρία χρόνια εξελίχθηκε από μια μικρή νεοσύστατη επιχείρηση σε έναν από τους μεγαλύτερους κατασκευαστές οπλικών συστημάτων της χώρας. Σύμφωνα με τους «New York Times», η εταιρεία παράγει ήδη πυραύλους Cruise και μη επανδρωμένα αεροσκάφη που χρησιμοποιούνται σε επιθέσεις βαθιά μέσα στο ρωσικό έδαφος. Ο επόμενος στόχος της είναι ακόμη πιο φιλόδοξος: η ανάπτυξη ενός αναχαιτιστικού πυραύλου ικανού να καταρρίπτει βαλλιστικούς πυραύλους, δηλαδή το είδος των επιθέσεων που προκαλεί σήμερα τις μεγαλύτερες απώλειες στις ουκρανικές πόλεις.

Ο Ντένις Στίλερμαν, επικεφαλής σχεδιαστής της Fire Point, δήλωσε στην αμερικανική εφημερίδα ότι η φιλοδοξία της εταιρείας δεν περιορίζεται στην άμυνα της Ουκρανίας. Όπως είπε, ο αναχαιτιστής που αναπτύσσουν θα μπορούσε στο μέλλον να αποτελέσει τη βάση μιας πανευρωπαϊκής αντιβαλλιστικής ασπίδας.

Γιατί οι Patriot θεωρούνται τόσο πολύτιμοι

Οι Patriot παραμένουν σήμερα το μοναδικό δυτικό σύστημα που έχει αποδείξει επανειλημμένα ότι μπορεί να αναχαιτίζει ρωσικούς βαλλιστικούς πυραύλους. Σε αντίθεση με τα drones ή τους πυραύλους Cruise, οι βαλλιστικοί πύραυλοι κινούνται με πολύ μεγαλύτερες ταχύτητες και ακολουθούν απότομη τροχιά καθόδου, γεγονός που αφήνει ελάχιστο χρόνο αντίδρασης στα συστήματα αεράμυνας.

Σύμφωνα με το BBC, η Ρωσία έχει αυξήσει σημαντικά τους τελευταίους μήνες τις επιθέσεις με βαλλιστικούς πυραύλους, καθώς γνωρίζει ότι η Ουκρανία αντιμετωπίζει σοβαρές ελλείψεις σε αναχαιτιστικούς πυραύλους. Η ουκρανική πολεμική αεροπορία παραδέχθηκε πρόσφατα ότι, εξαιτίας αυτής της έλλειψης, δεν κατάφερε να αναχαιτίσει κανέναν από τους 23 βαλλιστικούς πυραύλους που εκτοξεύθηκαν σε μία μόνο νύχτα, με αποτέλεσμα δεκάδες θύματα.

Το πρόβλημα είναι ότι κάθε βολή Patriot κοστίζει εκατομμύρια δολάρια, ενώ η παγκόσμια παραγωγή παραμένει εξαιρετικά περιορισμένη. Στις Ηνωμένες Πολιτείες παράγονται περίπου 600 αναχαιτιστικοί πύραυλοι τον χρόνο, αριθμός που δεν επαρκεί για να καλύψει τη ζήτηση τόσο της Ουκρανίας όσο και των ίδιων των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων στις συγκρούσεις του Κόλπου.

Επιφυλάξεις από ειδικούς

Δεν είναι όμως τόσο απλό. Παρότι η ανακοίνωση Τραμπ δημιούργησε αισιοδοξία στο Κίεβο, αρκετοί ειδικοί εμφανίζονται επιφυλακτικοί. Ο Φάμπιαν Χόφμαν, ερευνητής του Norwegian Institute for Defence Studies, δήλωσε στους «New York Times» ότι η ανάπτυξη ενός αξιόπιστου συστήματος αντιβαλλιστικής άμυνας αποτελεί ίσως τη δυσκολότερη πρόκληση στην κατασκευή πυραυλικών συστημάτων.

«Η αντιπυραυλική άμυνα είναι το Champions League της πυραυλικής τεχνολογίας» σχολίασε χαρακτηριστικά εξηγώντας ότι ακόμη και το παραμικρό σφάλμα στους αισθητήρες, στο λογισμικό ή στον υπολογισμό της τροχιάς μπορεί να οδηγήσει σε αποτυχία της αναχαίτισης.

Παρόμοια επιφυλακτικός εμφανίστηκε και ο Ουκρανός στρατιωτικός αναλυτής Ιβάν Στουπάκ, ο οποίος δήλωσε στο BBC ότι η παραγωγή τέτοιων συστημάτων πιθανότατα δεν θα πραγματοποιηθεί εξ ολοκλήρου στην Ουκρανία, καθώς οι συνεχείς ρωσικοί βομβαρδισμοί δεν επιτρέπουν την ασφαλή λειτουργία τόσο σύνθετων βιομηχανικών εγκαταστάσεων. Εκτίμησε μάλιστα ότι μεγάλο μέρος της παραγωγής θα μπορούσε να μεταφερθεί σε ευρωπαϊκές χώρες υπό δυτική επίβλεψη.

Η Ευρώπη αναζητά αμυντική αυτονομία

Η ουκρανική προσπάθεια συμπίπτει με μια ευρύτερη αλλαγή στρατηγικής στην Ευρώπη. Τα τελευταία χρόνια πολλές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αντιλαμβάνονται ότι δεν μπορούν να εξαρτώνται αποκλειστικά από τις Ηνωμένες Πολιτείες για την προμήθεια κρίσιμων αμυντικών συστημάτων. Οι καθυστερήσεις στην παραγωγή Patriot, οι περιορισμένες αμερικανικές δυνατότητες και η μεταβαλλόμενη πολιτική της Ουάσιγκτον έχουν ενισχύσει τις φωνές που ζητούν μεγαλύτερη ευρωπαϊκή αμυντική αυτάρκεια.

Δεν είναι τυχαίο ότι παράλληλα με την ουκρανική Fire Point, νέες εταιρείες στην Εσθονία, τη Γερμανία και άλλες χώρες επενδύουν στην ανάπτυξη εναλλακτικών συστημάτων αντιπυραυλικής άμυνας. Η Ευρώπη φαίνεται να προετοιμάζεται για μια εποχή όπου η παραγωγή προηγμένων οπλικών συστημάτων θα αποτελεί ζήτημα στρατηγικής ανεξαρτησίας και όχι απλώς εμπορικής συνεργασίας.

Ο πόλεμος αλλάζει και τη βιομηχανία

Η ουκρανική αμυντική βιομηχανία αποτελεί ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς ένας πόλεμος μπορεί να επιταχύνει την τεχνολογική εξέλιξη. Η Fire Point ξεκίνησε τη λειτουργία της το 2023 με μόλις 18 εργαζόμενους. Σήμερα απασχολεί περίπου 7.000 άτομα και οι πωλήσεις της ξεπέρασαν το 1 δισ. δολάρια μέσα στο 2025.

Η φιλοσοφία της βασίζεται στην ταχύτητα και στη χαμηλότερη δυνατή παραγωγική δαπάνη. Οι μηχανικοί της αναζητούν εμπορικά υλικά που μπορούν να αντικαταστήσουν ακριβότερα στρατιωτικά εξαρτήματα, επιτρέποντας τη μαζική παραγωγή όπλων σε σημαντικά χαμηλότερο κόστος. Αυτό το μοντέλο έχει ήδη αποδειχθεί αποτελεσματικό στα drones και στους πυραύλους cruise. Το μεγάλο ερώτημα είναι αν μπορεί να εφαρμοστεί και στα εξαιρετικά πολύπλοκα συστήματα αντιβαλλιστικής άμυνας.

Το μεγάλο στοίχημα

Η άδεια παραγωγής Patriot δεν σημαίνει ότι η Ουκρανία θα αποκτήσει άμεσα αυτάρκεια στην αεράμυνα. Αντίθετα, σηματοδοτεί την αρχή μιας μακράς διαδικασίας τεχνολογικής μεταφοράς, συνεργασίας με δυτικές εταιρείες και δημιουργίας νέας βιομηχανικής υποδομής.

Το πραγματικό διακύβευμα δεν αφορά μόνο τον σημερινό πόλεμο. Αφορά το ποιος θα κατασκευάζει τα πιο κρίσιμα αμυντικά συστήματα της Ευρώπης τις επόμενες δεκαετίες. Αν η Ουκρανία καταφέρει να αναπτύξει αξιόπιστη αντιπυραυλική τεχνολογία, δεν θα αλλάξει μόνο την άμυνά της απέναντι στη Ρωσία αλλά θα μετατραπεί σε έναν από τους σημαντικότερους παίκτες της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας σε μια εποχή όπου η ασφάλεια έχει επιστρέψει στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής πολιτικής.

Διαβάστε επίσης:

Νέα επίθεση Βανς σε Ισραήλ για την προσπάθεια να σαμποτάρει τις ειρηνευτικές συνομιλίες με το Ιράν

WSJ: Στην επέκταση των πολεμικών επιχειρήσεων στο Ιράν τείνει ο Τραμπ – Το ρίσκο σε Χαργκ και Pickaxe

Γαλλία: Σε εξέλιξη η δίκη της «εταιρείας δολοφόνων» από τη μασονική στοά Athanor – Η υπόθεση και οι εμπλεκόμενοι

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.