Η Ευρώπη φλέγεται: Κοινωνίες σε αδιέξοδο, αλλά τα χρήματα πάνε στα όπλα – Χάος σε Γαλλία, Ιταλία, Βέλγιο, Πορτογαλία, Ισπανία, Αλβανία

Κάτι βαθύτερο συμβαίνει στην Ευρώπη και πλέον δύσκολα μπορεί να αντιμετωπιστεί ως μια σειρά άσχετων μεταξύ τους κοινωνικών εκρήξεων. Γαλλία, Ιταλία, Βέλγιο, Πορτογαλία, Αλβανία, ενώ στην Ισπανία είχε προηγηθεί ένα ισχυρό κύμα κινητοποιήσεων για τη στέγη. Διαφορετικές κυβερνήσεις, διαφορετικές οικονομίες, διαφορετικές πολιτικές αφορμές και ασφαλώς όχι ένα ενιαίο κίνημα. Πίσω από τις διαδηλώσεις, όμως, εμφανίζονται ξανά και ξανά οι ίδιες λέξεις: ακρίβεια, στέγη, συμπίεση των εισοδημάτων, υποχώρηση των δημόσιων υπηρεσιών, ανασφάλεια για το μέλλον και δυσπιστία των νέων απέναντι σε ένα σύστημα που μοιάζει να μην μπορεί πλέον να εγγυηθεί ότι η επόμενη γενιά θα ζήσει καλύτερα από την προηγούμενη.

Και η αντίφαση γίνεται εντονότερη όταν, απέναντι σε αυτή την κοινωνική πίεση, η Ευρώπη εμφανίζεται πολύ πιο αποφασιστική όταν πρέπει να βρει δημοσιονομικό χώρο και εκατοντάδες δισεκατομμύρια για την άμυνα και τους εξοπλισμούς.

Η παραπλανητική ερμηνεία της ευρωπαϊκής δεξιάς, περί εξεγέρσεων από… αριστερούς και ισλαμιστές κρύβει απλά τη μεγάλη αλήθεια: Ότι οι ανίκανες ηγεσίες της Ευρώπης, έχουν προκαλέσει ένα τεράστιο κύμα κοινωνικής κοινωνικής οργής ακολουθώντας νεοφιλελεύθερες πολιτικές, με τον πλούτο να συγκεντρώνεται σε όλο και λιγότερους, αφήνοντας τεράστια τμήματα στο περιθώριο, στα όρια της φτώχειας, της αστεγίας και της στέρησης κοινωνικών αγαθών.

Από τη Γαλλία μέχρι την Αλβανία: Οι δρόμοι γεμίζουν

Στη Γαλλία η έκρηξη είναι η μεγαλύτερη. Από 550.000 έως 800.000 άνθρωποι, σύμφωνα με διαφορετικές εκτιμήσεις, συμμετείχαν σε περίπου 110 πορείες σε ολόκληρη τη χώρα, διαμαρτυρόμενοι για το κόστος ζωής, τις τιμές των καυσίμων, την αγοραστική δύναμη και την κατάσταση των δημόσιων υπηρεσιών. Στους δρόμους βρέθηκαν φοιτητές, συνδικάτα και «Κίτρινα Γιλέκα», ενώ σε Παρίσι, Μασσαλία, Λυών και άλλες πόλεις σημειώθηκαν σφοδρές συγκρούσεις, φωτιές και λεηλασίες. Οι συλλήψεις ξεπέρασαν τις 400, ενώ στη Μασσαλία διαδηλωτές εισέβαλαν στο δημαρχείο.

Στην Ιταλία η εικόνα ήταν επίσης εκρηκτική. Η κινητοποίηση «Italia in Piazza» έβγαλε νέους και μαθητές στους δρόμους του Μιλάνου, του Τορίνο, της Μπολόνια και άλλων πόλεων, με επεισόδια, αστυνομικές εφόδους, πετροπόλεμο και προσαγωγές. Τα αιτήματα είναι αποκαλυπτικά: ακρίβεια, λογαριασμοί και καύσιμα, ανεπαρκείς μισθοί, προβλήματα στα σχολεία και στη δημόσια Υγεία. Ακόμη πιο χαρακτηριστικό είναι ένα από τα συνθήματα των κινητοποιήσεων: «Περισσότερα χρήματα στις οικογένειες, λιγότερα στους πολέμους».

Στο Βέλγιο πρωταγωνιστεί η νέα γενιά. Στις Βρυξέλλες εκατοντάδες κυρίως νέοι συγκρούστηκαν με την αστυνομία, η οποία χρησιμοποίησε δακρυγόνα και αύρες, ενώ επεισόδια και κινητοποιήσεις σημειώθηκαν και στη Λιέγη. Στον πυρήνα της διαμαρτυρίας βρίσκονται το αυξανόμενο κόστος της εκπαίδευσης και μεταρρυθμίσεις που, σύμφωνα με φοιτητικές οργανώσεις, απειλούν να κάνουν την πρόσβαση στην ανώτατη εκπαίδευση δυσκολότερη. Η βελγική αναταραχή συνδέεται έτσι με μια ευρύτερη νεανική ανησυχία για εκπαίδευση, δημόσιες δαπάνες, ανισότητες και επίπεδο ζωής.

Στην Πορτογαλία, το μεγάλο μέτωπο είναι η στέγη. Δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι πλημμύρισαν το κέντρο της Λισαβόνας, ενώ κινητοποιήσεις οργανώθηκαν επίσης σε Πόρτο και Κοΐμπρα, ζητώντας υψηλότερους μισθούς και συντάξεις, καλύτερες δημόσιες υπηρεσίες και προσιτή κατοικία. Τα στοιχεία εξηγούν την οργή: οι τιμές των κατοικιών έχουν υπερδιπλασιαστεί από το 2017, ενώ τα ενοίκια των νέων μισθώσεων έχουν σχεδόν διπλασιαστεί. Χαμηλοί μισθοί και πανάκριβη στέγη δημιουργούν έναν συνδυασμό που πιέζει ιδιαίτερα τους νέους.

Στην Αλβανία το κοινωνικό αδιέξοδο συναντά πλέον ανοιχτά την πολιτική κρίση και τη διαφθορά. Χιλιάδες νέοι διαδήλωσαν στα Τίρανα ζητώντας την παραίτηση του Έντι Ράμα, με τις κινητοποιήσεις να εξαπλώνονται και εκτός πρωτεύουσας. Οι συγκρούσεις είναι εξαιρετικά βίαιες: περίπου 500 άνθρωποι έχουν προσαχθεί ή συλληφθεί, ενώ έχουν καταγραφεί 120 τραυματίες αστυνομικοί και τουλάχιστον 45 διαδηλωτές. Η έλλειψη θέσεων εργασίας και η διαφθορά συναντούν την οργή που είχε ήδη προκαλέσει το σχέδιο για πολυτελή τουριστική ανάπτυξη στη νότια ακτή με επενδυτές στους οποίους περιλαμβάνεται ο Τζάρεντ Κούσνερ και καταγγελίες κατοίκων για τη γη τους.

Και στην Ισπανία είχε προηγηθεί η εξέγερση για τη στέγη. Μεγάλες κινητοποιήσεις για τα υψηλά ενοίκια και την έλλειψη προσιτής κατοικίας έδειξαν ότι το στεγαστικό εξελίσσεται σε ένα από τα σημαντικότερα κοινωνικά και πολιτικά ζητήματα της ευρωπαϊκής ηπείρου.

Δεν πρόκειται λοιπόν για ένα ενιαίο ευρωπαϊκό κίνημα. Υπάρχει όμως ένα ολοένα καθαρότερο κοινό ευρωπαϊκό υπόστρωμα.

Η νέα γενιά δεν πιστεύει πια στην υπόσχεση της Ευρώπης

Η Ευρώπη μπορεί να έχει αφήσει πίσω της τις διψήφιες αυξήσεις του πληθωρισμού της ενεργειακής κρίσης. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι οι τιμές επέστρεψαν εκεί όπου βρίσκονταν. Για το νοικοκυριό, η υποχώρηση του πληθωρισμού από το 10% στο 2% ή στο 3% σημαίνει απλώς ότι οι ήδη αυξημένες τιμές ανεβαίνουν πλέον πιο αργά.

Και όταν σε αυτό προστίθεται η στεγαστική κρίση, το μείγμα γίνεται εκρηκτικό. Ενοίκια που απορροφούν μεγάλο μέρος του μισθού, νέοι που αδυνατούν να φύγουν από το πατρικό σπίτι, τουριστικοποίηση ολόκληρων περιοχών και κατοικίες που μετατρέπονται σε επενδυτικά προϊόντα δημιουργούν μια πραγματικότητα πολύ διαφορετική από εκείνη πάνω στην οποία οικοδομήθηκε μεταπολεμικά το ευρωπαϊκό κοινωνικό μοντέλο.

Το βαθύτερο πρόβλημα είναι επομένως κρίση προσδοκιών και εμπιστοσύνης. Οι προηγούμενες γενιές μπορούσαν να θεωρούν περίπου δεδομένο ότι τα παιδιά τους θα ζήσουν καλύτερα. Σήμερα εκατομμύρια νέοι Ευρωπαίοι δυσκολεύονται να πιστέψουν ακόμη και ότι θα μπορέσουν να αποκτήσουν οικονομική ανεξαρτησία και αξιοπρεπή κατοικία.

Γι’ αυτό θα ήταν τεράστιο λάθος να διαβαστούν όσα συμβαίνουν ως πρόβλημα δημόσιας τάξης. Πίσω από τις συγκρούσεις υπάρχει κοινωνικό υπόστρωμα και πίσω από αυτό υπάρχει κρίση εμπιστοσύνης.

Για τα όπλα υπάρχει δημοσιονομικός χώρος

Η μεγάλη ευρωπαϊκή αντίφαση είναι ότι την ίδια ώρα που οι κοινωνίες είναι σε αδιέξοδο, οι ηγεσίες προκαλούν αίσθημα ανασφάλειας, πουλώντας.. δήθεν ασφάλεια. Με πρόσχημα τον πόλεμο στην Ουκρανία και χωρίς να έχουν αντιληφθεί καν τους ελιγμούς της Ουάσιγκτον στο τρίγωνο με το Κίεβο και τη Μόσχα έχουν μπει σε μία αδιέξοδη και καταστροφική λογική εξοπλισμών. Αναγορεύουν σε μέγιστο κίνδυνο επιβίωσης την αντιμετώπιση της (όποιας) απειλής από τη Ρωσία, όταν το πρόβλημα είναι η οικονομική και κοινωνική κρίση που οι ίδιες δημιουργούν κατευθύνοντας κρίσιμα κονδύλια στα όπλα και όχι στις κοινωνικές πολιτικές.

Στο ερώτημα εάν μπορεί να οικοδομηθεί στρατιωτική ασφάλεια πάνω σε κοινωνίες που αισθάνονται ολοένα μεγαλύτερη οικονομική ανασφάλεια το απαντούν στους δρόμους της Ευρώπης εκατομμύρια διαδηλωτές και εξοργισμένοι πολίτες: Δεν μπορεί!

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει χαράξει μέσω του Readiness 2030 έναν δρόμο που μπορεί να κινητοποιήσει έως 800 δισ. ευρώ για την άμυνα, κυρίως μέσω αύξησης των εθνικών αμυντικών δαπανών και ειδικής δημοσιονομικής ευελιξίας. Παράλληλα, το SAFE διαθέτει δυνατότητα δανείων 150 δισ. ευρώ για αμυντικές επενδύσεις. Και εδώ βρίσκεται το πολιτικό παράδοξο.

Για τις αμυντικές δαπάνες η Ευρώπη κατάφερε να δημιουργήσει δημοσιονομικές εξαιρέσεις και νέα εργαλεία χρηματοδότησης. Όταν όμως το πρόβλημα είναι η ακρίβεια, η ενέργεια, η κατοικία ή οι δημόσιες υπηρεσίες, η συζήτηση επιστρέφει γρήγορα στους περιορισμούς, στις «στοχευμένες παρεμβάσεις» και στον διαθέσιμο δημοσιονομικό χώρο.

Ακριβώς αυτό έδειξε και η τελευταία Σύνοδος Κορυφής για την ενέργεια: το πρόβλημα αναγνωρίστηκε, αλλά οι αποφάσεις για πρόσθετα μέτρα παραπέμφθηκαν στην Κομισιόν.

Και παράλληλα, η νέα αρχιτεκτονική του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού προκαλεί ήδη μεγάλες συζητήσεις για τους πόρους της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, της Συνοχής και άλλων παραδοσιακών ευρωπαϊκών πολιτικών, την ώρα που η άμυνα αναβαθμίζεται θεαματικά στις κοινοτικές προτεραιότητες.

Ο μεγαλύτερος κίνδυνος μπορεί να βρίσκεται εντός των τειχών

Το κενό που αφήνει η κοινωνική απογοήτευση δεν μένει ποτέ πολιτικά κενό. Το διεκδικούν η Ακροδεξιά, ο εθνικισμός, ο αντιευρωπαϊσμός και κάθε πολιτική δύναμη που μπορεί να πείσει τον θυμωμένο πολίτη ότι ένα απομακρυσμένο «σύστημα» ενδιαφέρεται περισσότερο για τους αριθμούς και τις γεωπολιτικές στρατηγικές παρά για τη ζωή του. Η ευρωπαϊκή ηγεσία δείχνει να έχει αντιληφθεί τον γεωπολιτικό κίνδυνο έξω από τα σύνορά της.Το ερώτημα είναι εάν αντιλαμβάνεται με την ίδια ένταση τον κοινωνικό κίνδυνο που μεγαλώνει στο εσωτερικό τους.

Γιατί μια Ευρώπη μπορεί να αποκτήσει περισσότερα όπλα, μεγαλύτερη αμυντική βιομηχανία και ισχυρότερη στρατηγική αυτονομία. Αν όμως ένα ολοένα μεγαλύτερο κομμάτι των κοινωνιών της αισθάνεται ότι δεν μπορεί να πληρώσει το νοίκι, να αντιμετωπίσει την ακρίβεια ή να εξασφαλίσει στα παιδιά του ένα καλύτερο αύριο, τότε θα εξακολουθεί να έχει ένα τεράστιο κενό ασφαλείας. Μόνο που αυτό δεν καλύπτεται με εξοπλισμούς.

Διαβάστε επίσης:

Αγία Πετρούπολη: Φωτιά σε πετρελαϊκό τερματικό σταθμό μετά από μαζική επίθεση ουκρανικών drones (Videos)

Τραγωδία στον Καναδά: Νεκροί και τραυματίες από μεγάλη πυρκαγιά στη στρατιωτική βάση του Γουέινραϊτ

ΗΠΑ: Δύο νεκροί και περισσότεροι από 10 τραυματίες κατά την εισβολή αυτοκινήτου σε γήπεδο ποδοσφαίρου

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.