Συζήτηση Πιερρακάκη-Giuliano da Empoli στην εκδήλωση του ΕΛΙΑΜΕΠ για το μέλλον της Ευρώπης

Σε έναν κόσμο όπου η επιθετικότητα ανταμείβεται, η τεχνολογία εξελίσσεται ταχύτερα από τους θεσμούς και η ωμή ισχύς καθορίζει ολοένα περισσότερο τις διεθνείς σχέσεις, η Ευρώπη καλείται να επαναπροσδιορίσει τον ρόλο της. Η άνοδος του εθνικισμού, η αποδυνάμωση των παραδοσιακών κομμάτων, ο ανταγωνισμός Ηνωμένων Πολιτειών και Κίνας και η αυξανόμενη επιρροή των τεχνολογικών κολοσσών συνθέτουν μια πραγματικότητα στην οποία οι πολιτικές αποφάσεις πρέπει να λαμβάνονται με ολοένα μεγαλύτερη ταχύτητα.

Αυτά τα ζητήματα βρέθηκαν στην καρδιά της χθεσινής συζήτησης του υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και προέδρου του Eurogroup, Κυριάκου Πιερρακάκη, με τον Ελβετοϊταλό συγγραφέα Τζουλιάνο ντα Έμπολι, στην εκδήλωση του ΕΛΙΑΜΕΠ με τίτλο «Η Ευρώπη στην εποχή της ισχύος. Ποιος θα διαμορφώσει το μέλλον της;», στο Κέντρο Πολιτισμού «Ελληνικός Κόσμος». Τη συζήτηση συντόνισε ο πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του ΕΛΙΑΜΕΠ, Λουκάς Τσούκαλης.

«Η επιθετικότητα ανταμείβεται»

Ο ντα Έμπολι επέλεξε να ξεκινήσει από την Ιταλία του 16ου αιώνα, όταν οι μικρές δημοκρατίες της Αναγέννησης βρέθηκαν αντιμέτωπες με ξένες εισβολές και μια νέα πολεμική τεχνολογία, το βαρύ πυροβολικό. Μέχρι τότε, τα τείχη προσέφεραν σημαντικό πλεονέκτημα στους αμυνόμενους.

Η νέα τεχνολογία, όμως, άλλαξε τις ισορροπίες υπέρ των επιτιθέμενων. «Κάθε φορά στην ιστορία της τεχνολογίας που οι επιθετικές δυνατότητες αναπτύσσονται ταχύτερα από τις αμυντικές, διανύουμε μια περίοδο έντονης επιθετικότητας και χάους», ανέφερε.

Κατά τον συγγραφέα, κάτι αντίστοιχο συμβαίνει σήμερα, όταν ένα ρομπότ αξίας 200 δολαρίων ή μια κυβερνοεπίθεση μπορούν να προκαλέσουν τεράστιες ζημιές.

Η αλλαγή, ωστόσο, είναι εξίσου σημαντική στην πολιτική, καθώς η δημόσια συζήτηση μεταφέρεται σε ένα ψηφιακό περιβάλλον όπου γίνεται ολοένα δυσκολότερο να προστατευθεί κανείς.

Ο Πιερρακάκης συνέδεσε την ιστορική αυτή αναλογία με τη διάχυση της ισχύος στο εσωτερικό των κρατών και τη μεταβολή της έννοιας της κυριαρχίας από το 1648 μέχρι σήμερα. Στάθηκε ιδιαίτερα στην επιτάχυνση του χρόνου, επικαλούμενος τη γνωστή φράση ότι υπάρχουν δεκαετίες στις οποίες δεν συμβαίνει τίποτα και εβδομάδες στις οποίες συμβαίνουν γεγονότα δεκαετιών. «Δεν διαθέτουμε αρκετό χρόνο για να αφομοιώσουμε αυτές τις αλλαγές», παρατήρησε, εξηγώντας ότι θεσμοί με καταβολές στον 19ο αιώνα καλούνται να διαχειριστούν την τεχνολογική επανάσταση, τις γεωπολιτικές μετατοπίσεις, την κλιματική αλλαγή και τη γεωοικονομία.

Η δημοκρατία απέναντι στην ταχύτητα

Για τον ντα Έμπολι, η αντίφαση βρίσκεται στην ίδια τη λειτουργία της δημοκρατίας. «Η δημοκρατία είναι από τη φύση της σχεδιασμένη να επιβραδύνει τον χρόνο», υποστήριξε, εξηγώντας ότι οι συγκρουόμενες απόψεις μετατρέπονται σε αποφάσεις μέσα από διαδικασίες, θεσμικά φίλτρα και διαβουλεύσεις.

Η ταχύτητα της τεχνολογικής ανάπτυξης, όμως, δοκιμάζει αυτή τη λειτουργία. Σε αυτό το περιβάλλον, νέοι πολιτικοί πρωταγωνιστές υπόσχονται άμεση δράση, αμφισβητώντας τις καθιερωμένες διαδικασίες. «Δεν με ενδιαφέρουν οι διαδικασίες. Δεν με ενδιαφέρουν οι περιορισμοί. Θέλω απλώς να πάρω μια απόφαση», είναι, όπως περιέγραψε, η λογική τους. Πρόκειται για μια ιδιαίτερα ελκυστική υπόσχεση σε κοινωνίες όπου πολλοί πολίτες αισθάνονται ότι, ανεξάρτητα από τις εκλογικές τους επιλογές, τα προβλήματα παραμένουν.

Ο Πιερρακάκης προσέγγισε το ζήτημα μέσα από την εμπειρία της δημόσιας διοίκησης. «Δεν έχουμε κατανοήσει ακόμη ούτε την τρίτη βιομηχανική επανάσταση, πόσο μάλλον την τέταρτη», είπε, επισημαίνοντας ότι οι τεχνολογικές καινοτομίες δεν ενσωματώνονται επαρκώς στον σχεδιασμό πολιτικών.

Ως παράδειγμα ανέφερε το πρόγραμμα εμβολιασμών κατά της COVID 19 στην Ελλάδα. Το απλό SMS που ενημέρωνε τον πολίτη για το ραντεβού και την επόμενη δόση αποτέλεσε, σύμφωνα με τον ίδιο, μεγάλη αλλαγή σε σχέση με τις γραφειοκρατικές διαδικασίες του παρελθόντος.

«Δεν μιλούσαμε για μηχανική μάθηση ή για κάποιον πολύπλοκο αλγόριθμο», παρατήρησε. «Όταν σχεδιάζουμε δημόσιες πολιτικές, δεν αρκεί να έχουμε στην αίθουσα μόνο νομικούς και οικονομολόγους. Χρειαζόμαστε και ανθρώπους που κατανοούν την τεχνολογία», τόνισε.

«Η εποχή της γεωπολιτικής αθωότητας έχει τελειώσει»

Ο πρόεδρος του Eurogroup υποστήριξε ότι η Ευρώπη καλείται πλέον να λειτουργήσει σε συνθήκες διαφορετικές από εκείνες των προηγούμενων δεκαετιών. «Η εποχή της γεωπολιτικής αθωότητας για την Ευρώπη έχει τελειώσει», ανέφερε, παραπέμποντας στη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, στις πολεμικές συγκρούσεις και στις μεταβαλλόμενες διεθνείς ισορροπίες.

Παρά τις δυσκολίες, επισήμανε ότι υπάρχουν σημαντικές δυνατότητες ανάπτυξης που παραμένουν αναξιοποίητες. Συνέκρινε την ευρωπαϊκή κατάσταση με την ελληνική εμπειρία, υποστηρίζοντας ότι μεταρρυθμίσεις οι οποίες συζητούνται επί δεκαετίες μπορούν να αποδώσουν μεγάλα οφέλη όταν υλοποιηθούν.

Ως παράδειγμα ανέφερε τη μακρόχρονη συζήτηση για τα μη κρατικά πανεπιστήμια. Όπως είπε, συνομιλητές του από άλλες χώρες ζητούν συχνά «μαθήματα» από την ελληνική οικονομική εμπειρία. «Η λέξη ύβρις είναι ελληνική. Απεχθάνομαι τα μαθήματα στην πολιτική. Αυτό που αναζητούμε είναι η έμπνευση», σχολίασε.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ανέδειξε την Ένωση Κεφαλαιαγορών, την Τραπεζική Ένωση, την Ενεργειακή Ένωση και την κοινή άμυνα. Υποστήριξε ότι η αξιοποίηση των ευρωπαϊκών αποταμιεύσεων, οι οποίες συχνά χρηματοδοτούν την ανάπτυξη των Ηνωμένων Πολιτειών, θα μπορούσε να ενισχύσει σημαντικά την ευρωπαϊκή οικονομία.

Περισσότερες διασυνοριακές τραπεζικές συγχωνεύσεις θα επέτρεπαν μεγαλύτερες τεχνολογικές επενδύσεις και περισσότερα δάνεια στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Αντίστοιχα, κοινές αμυντικές προμήθειες θα μπορούσαν να δημιουργήσουν σημαντικά οικονομικά οφέλη, ενώ περισσότερες ενεργειακές διασυνδέσεις, υποδομές αποθήκευσης και επενδύσεις στα ηλεκτρικά δίκτυα θα περιόριζαν το κόστος για επιχειρήσεις και νοικοκυριά.

Η ελληνική κρίση και το κόστος του χαμένου χρόνου

Στην ελληνική οικονομική κρίση επέστρεψε ο Πιερρακάκης, επισημαίνοντας ότι η Ευρώπη διαθέτει σήμερα ισχυρότερους θεσμούς σε σχέση με το 2010. Τότε, όπως είπε, δεν υπήρχε το κατάλληλο πλαίσιο για την αντιμετώπιση της κρίσης, ενώ σήμερα λειτουργεί ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας, υπάρχει ευρωπαϊκό δημοσιονομικό πλαίσιο και οι τράπεζες είναι καλύτερα κεφαλαιοποιημένες.

Ο υπουργός επισήμανε ότι οι χώρες που αντιμετώπισαν τις μεγαλύτερες οικονομικές δυσκολίες εμφανίζουν πλέον διαφορετική δημοσιονομική συμπεριφορά. Επικαλέστηκε την Ελλάδα, την Πορτογαλία, την Ιρλανδία και την Κύπρο, μαζί με τη Δανία, αναφερόμενος σε πέντε χώρες με δημοσιονομικά πλεονάσματα.

«Αυτό είναι ένα συλλογικό τραύμα που μετατράπηκε σε πολιτική», σχολίασε. Υπενθύμισε, ωστόσο, ότι η Ελλάδα χρειάστηκε τρία προγράμματα διάσωσης, ενώ οι άλλες τρεις χώρες από ένα. Απέδωσε τη διαφορά τόσο σε προβλήματα του αρχικού σχεδιασμού όσο και στο ελληνικό πολιτικό περιβάλλον.

«Είχαμε ένα εξαιρετικά τοξικό πολιτικό περιβάλλον», είπε, υποστηρίζοντας ότι ταχύτερες συμφωνίες και αποφάσεις θα μπορούσαν να είχαν οδηγήσει σε καλύτερα αποτελέσματα. Για τον ίδιο, «υπάρχει πραγματικό κόστος από την απώλεια χρόνου», κάτι που ισχύει και σήμερα, όπως εξήγησε.

Διαβάστε επίσης:

Τετ α τετ Μητσοτάκη με τον πρίγκιπα διάδοχο του Άμπου Ντάμπι την Πέμπτη

Κάγια Κάλας σε Φιντάν: «Το τουρκολιβυκό μνημόνιο παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών»

Ναυάγιο του ΥΠΕΞ στη Λιβύη: Το καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου περνά και από το τουρκολιβυκό μνημόνιο

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.