SOS για τον καιρό εκπέμπουν τα Βαλκάνια
Δημοσιεύτηκε στο ΠΟΝΤΙΚΙ
τεύχος 2068
11-4-2019
Μισό τρισ. έχουν κοστίσει οι καταστροφές από ακραία φαινόμενα στην Ευρώπη
Σύμφωνα με έρευνα του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος (EEA), η Γερμανία είχε τις μεγαλύτερες δαπάνες, ξεπερνώντας τα 96 δισ. ευρώ, και ακολουθούν Ιταλία και Γαλλία, των οποίων οι οικονομίες έχουν επιβαρυνθεί με δαπάνες 64,6 δισ. ευρώ και 62 δισ., αντίστοιχα, από καιρικές καταστροφές. Με νωπές ακόμα τις μνήμες από τη Μάνδρα και το Μάτι αλλά και τις πρόσφατες καταστροφές στο νησί της Κρήτης, στην Ελλάδα το κόστος των καταστροφών από ακραία καιρικά φαινόμενα υπολογίζεται στα 7,3 δισ. ευρώ κατά τη διάρκεια των τελευταίων 37 ετών.
Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος εντάσσει στα σοβαρά καιρικά φαινόμενα τους καύσωνες, τις καταιγίδες και τις πλημμύρες. Οι πλημμύρες και οι καταιγίδες προκαλούν τις μεγαλύτερες οικονομικές ζημίες, καθώς αναλογούν στο 31% του προαναφερόμενου κόστους των 453 δισ. ευρώ, ωστόσο η έρευνα τονίζει πως οι καύσωνες είναι πιο θανατηφόροι, προκαλώντας το 68% των θανάτων από ακραία καιρικά φαινόμενα.
Σύμφωνα με την έρευνα, το κόστος των καιρικών καταστροφών έχει αυξηθεί, από τα 7,4 δισ. ευρώ ανά χώρα – μέλος του ΕΟΧ κατά μέσον όρο την περίοδο 1980-89, στα 13,4 δισ. ευρώ το 1990-99 και στα 14 δισ. ευρώ το 2000-09.
Όπως προκύπτει από την έρευνα του ΕΕΑ, η τάση αναμένεται ανοδική, ιδιαίτερα εάν αναλογιστεί κάποιος ότι τα μέτρα για την καταπολέμηση του φαινομένου του θερμοκηπίου θεωρούνται ανεπαρκή σε παγκόσμια κλίμακα. (Υπενθυμίζεται πως στην έρευνα δεν έχει συμπεριληφθεί το προηγούμενο έτος και αυτό σημαίνει ότι δεν έχουν υπολογιστεί οι καταστροφικές πυρκαγιές που έπληξαν την Ιβηρική χερσόνησο το καλοκαίρι του 2018).
Πρωτοβουλία του Πάπα
Απογοητευτικές είναι οι εξελίξεις και στην απέναντι όχθη του Ατλαντικού. Όπως σημειώνεται σε δημοσίευμα της βρετανικής εφημερίδας «Guardian», οι θανατηφόροι καύσωνες και οι βαριές βροχοπτώσεις αποτελούν πια συχνό φαινόμενο στη χώρα του Καναδά, ιδιαίτερα τα τελευταία έτη.
Ενδεικτικό της ανησυχίας που επικρατεί για την υπερθέρμανση του πλανήτη είναι ότι το Βατικανό κάλεσε σε διάσκεψη τους μεγαλύτερους ενεργειακούς ομίλους του κόσμου (τη βρετανική ΒΡ, την ιταλική ΕΝΙ, την ολλανδοβρετανική Royal Dutch Shell και την αμερικανική ExxonMobil) στα μέσα Ιουνίου με κεντρικό θέμα συζήτησης την κλιματική αλλαγή και την υπερθέρμανση.
Όπως είχε αναφέρει πρόσφατα το ειδησεογραφικό πρακτορείο Bloomberg, οι εν λόγω επιχειρήσεις βρίσκονται στο στόχαστρο των περιβαλλοντικών οργανώσεων και όλων όσων ασχολούνται με την αντιμετώπιση της υπερθέρμανσης του πλανήτη.
Βασικός «αντίπαλος» της όλης συζήτησης για την κλιματική αλλαγή, ο Αμερικανός Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, από τις πρώτες κιόλας μέρες της Προεδρίας του έσπευσε να συμπεριλάβει τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής σε ένα συνωμοσιολογικό σενάριο. Ο Τραμπ αρνείται τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής στην οικονομία και στο περιβάλλον. Μάλιστα αποφάσισε να αποσύρει τις ΗΠΑ από τη Συμφωνία του Παρισιού για την κλιματική αλλαγή.
Παρ’ όλα αυτά, η Υπηρεσία Ωκεανών και Ατμόσφαιρας των ΗΠΑ (ΝΟΑΑ) προειδοποίησε πως οι φυσικές καταστροφές στη χώρα – από τυφώνες μέχρι πυρκαγιές – κόστισαν 91 δισ. δολάρια το 2018. Πέρυσι, μάλιστα, οι ΗΠΑ υπέστησαν 14 φυσικές καταστροφές, σύμφωνα με τη ΝΟΑΑ.
Ευάλωτη η Γηραιά Ήπειρος
Σε πρόσφατη έκθεσή της η Παγκόσμια Τράπεζα υπογραμμίζει πως η περιοχή των Δυτικών Βαλκανίων είναι ιδιαίτερα ευάλωτη στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, όπως η ξηρασία και οι πλημμύρες, τις οποίες χαρακτηρίζει ως τις πιο συχνές φυσικές καταστροφές.
«Η Ευρώπη και η Κεντρική Ασία είναι ευάλωτες και αντιμετωπίζουν αρκετές μακροχρόνιες προκλήσεις, μεταξύ των οποίων η γήρανση του πληθυσμού, η μείωση της παραγωγικότητας, η αποδυνάμωση των επενδύσεων και η κλιματική αλλαγή. Τα καλά νέα είναι ότι υπάρχουν μια σειρά διαθέσιμες επιλογές πολιτικής για την τόνωση της ανάπτυξης και την άμβλυνση αυτών των προκλήσεων» δήλωσε ο Κιρίλ Μίλερ, αντιπρόεδρος της Παγκόσμιας Τράπεζας, αρμόδιος για την Ευρώπη και την Κεντρική Ασία.
Έως 710 δισ. το κόστος για την Ελλάδα έως το 2100
Η παραγωγή ενέργειας ευθύνεται για το 60% του διοξειδίου του άνθρακα.
«Με ετήσιες μειώσεις 2% του ελληνικού ΑΕΠ έως το 2050 και ποσοστιαία υποχώρηση κατά 3% – 6% για την περίοδο έως και το 2100 ‘‘απειλεί’’ η κλιματική αλλαγή τη χώρα μας, ενώ σωρευτικά η επιβράδυνση του ρυθμού ανάπτυξης στην Ελλάδα μπορεί να οδηγήσει σε απώλειες ύψους 701 δισ. ευρώ μέχρι το 2100». Τάδε έφη ο καθηγητής Οικονομικών Περιβάλλοντος Ευτύχιος Σαρτζετάκης, διευθυντής του Εργαστηρίου Οικονομικών και Διαχείρισης της Βιώσιμης Ανάπτυξης στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, σε συνέντευξή του στο Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων.
Αναφορικά με τον άνθρακα, μια πραγματική εκτίμηση του κόστους χρήσης του μας προσφέρει η τιμή των αδειών εκπομπής διοξειδίου του άνθρακα που διαμορφώνεται στο πλαίσιο του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών.
«Η τιμή των αδειών παρέμεινε γύρω στα 7 ευρώ ανά τόνο μέχρι το τέλος της δεύτερης φάσης, ενώ μετά το τέλος του 2017 αυξήθηκε απότομα φτάνοντας τα 20 ευρώ ανά τόνο προς τα τέλη του 2018» σημειώνει ο καθηγητής, προσθέτοντας ότι «η αύξηση αυτή οφείλεται στην οικονομική δραστηριότητα, αλλά κυρίως στις προσαρμογές που γίνονται εν αναμονή της μείωσης του αριθμού των αδειών, που θα προκληθεί από το Market Stability Reserve κατά την περίοδο 2019-2023».
Η πλειονότητα των αναλυτών ωστόσο εκτιμά ότι η αύξηση των τιμών θα συνεχιστεί, με σημαντικές επιπτώσεις στην τιμή της ενέργειας για όλες τις χώρες της Ε.Ε., αλλά κυρίως σε χώρες όπως η Ελλάδα, όπου η παραγωγή ηλεκτρικής και θερμικής ενέργειας, που αντιπροσωπεύει σχεδόν το 60% των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα στη χώρα μας, έχει πολύ υψηλή ένταση εκπομπών (σχεδόν τριπλάσια από τη μέση της Ε.Ε. των 28 κρατών – μελών).