Η είδηση της εβδομάδας που τελείωσε δεν είναι απλώς ότι η Μαρία Καρυστιανού δηλώνει πως «θα κάνει κόμμα».

Η είδηση είναι ότι, μέσα σε λίγα 24ωρα, το ενδεχόμενο ενός νέου φορέα που ξεκινά από το τραύμα των Τεμπών αναγκάζει κυβέρνηση και αντιπολίτευση να αναπροσαρμόσουν αντανακλαστικά, επιχειρήματα και -κυρίως- δημοσκοπικούς φόβους.

Το πολιτικό σύστημα, που έχει εκπαιδευτεί να διαχειρίζεται φθορά και όχι ένα “ηθικό σοκ”, τώρα καλείται να απαντήσει σε ένα «αντισυστημικό» πρόταγμα με πρόσωπο που δεν προέρχεται από τον ομματικό σωλήνα. Και αυτό αλλάζει τους όρους του παιχνιδιού.

Η ίδια η κ. Καρυστιανού, από τη Νίκαια, περιέγραψε έναν υπό διαμόρφωση φορέα «κατά της διαφθοράς και της διαπλοκής», με πρόγραμμα και πρόσωπα που ακόμη αναζητούνται, χωρίς ημερομηνία και χωρίς όνομα—προς το παρόν. Η φράση-κλειδί είναι ότι το «κίνημα» θα βγει όταν έχει “πρόγραμμα έτοιμο και άτομα”. Δηλαδή: πρώτα οργάνωση, μετά ανακοίνωση.

Από το κίνημα στην κάλπη: το δύσκολο πέρασμα

Το πέρασμα όμως από τον ακτιβισμό στην κομματική συγκρότηση είναι το σημείο όπου στην Ελλάδα «σπάνε» πολλά εγχειρήματα. Διότι από τη στιγμή που μπαίνεις στην αρένα, δεν κρίνεσαι πια ως σύμβολο, αλλά ως πολιτικός παίκτης: με θέσεις, αντιφάσεις, συμμάχους, χρηματοδότηση και στελέχωση. Αυτό αποτυπώνεται καθαρά και στη δημόσια συζήτηση των ημερών: η Καρυστιανού «μπαίνει στα βαθιά» και πλέον «θα κρίνεται πολιτικά», ενώ παράλληλα αντιμετωπίζει αντιδράσεις κομμάτων αλλά και εντάσεις στον χώρο των συγγενών.

Στο ίδιο κάδρο μπαίνει και το θεσμικό και πολιτειακό αφήγημα που επιχειρεί να χτίσει: με ανάρτηση-καταγγελία για «θεσμική εκτροπή», αίτημα κατάργησης του άρθρου 86 και σκληρές πολιτικές αιχμές (μεταξύ άλλων για Mercosur και για νομοσχέδιο Δένδια). Αυτό δεν είναι «ουδέτερο» πολιτικό στίγμα· είναι επιλογή σύγκρουσης με τον πυρήνα της θεσμικής δυσπιστίας που διατρέχει την κοινωνία.

Οι δημοσκοπήσεις λένε το προφανές: απειλεί την “αγορά διαμαρτυρίας”

Το πρώτο ουσιαστικό μήνυμα των μετρήσεων είναι ότι το πιθανό ακροατήριο δεν βρίσκεται πρωτίστως στη ΝΔ. Βρίσκεται στο τόξο των κομμάτων διαμαρτυρίας και της «αντισυστημικής» δεξαμενής—δηλαδή εκεί όπου ήδη γίνεται συνωστισμός.

Σε έρευνα της GPO στο σύνολο του εκλογικού σώματος το 29,6% δηλώνει από «λίγο» έως «πολύ» πιθανό να ψήφιζε κόμμα με πρωτοβουλία Καρυστιανού, ενώ τα υψηλότερα ποσοστά πιθανών διαρροών καταγράφονται σε Νίκη (63,4%), Πλεύση Ελευθερίας (52,8%) και Ελληνική Λύση (36,7%). Ακολουθούν ΣΥΡΙΖΑ, ΚΚΕ και Φωνή Λογικής, ενώ σαφώς χαμηλότερες εμφανίζονται οι απώλειες για ΠΑΣΟΚ και ΝΔ.

Με απλά ελληνικά: αν η Καρυστιανού κατέβει οργανωμένα, δεν «τρυπά» πρώτα το κυβερνών κόμμα· αναδιανέμει την αντιπολιτευτική και διαμαρτυρόμενη ψήφο. Και αυτό είναι από μόνο του πολιτικός σεισμός, γιατί αλλάζει το ποιος θα είναι δεύτερος, ποιος θα επιβιώσει, και ποιος θα μπει σε καθοδική δίνη.

Ποιοι χάνουν, ποιοι κερδίζουν

1. Πλεύση Ελευθερίας και “αντισυστημικό ρεύμα”: Η Καρυστιανού απειλεί το ίδιο κοινό που γιγάντωσε την Πλεύση. Τα δυο κόμματα θα λειτουργούν ως «συγκοινωνούντα δοχεία» και η Κωνσταντοπούλου ήδη νιώθει την «ανάσα» της.
2. ΣΥΡΙΖΑ: Το κόμμα βρίσκεται σε κατάσταση εσωτερικής αβεβαιότητας και πιέζεται από πολλαπλές κατευθύνσεις. Η υπόθεση Φαραντούρη—που συνδέθηκε ευθέως με τα σενάρια και τις ζυμώσεις γύρω από την Καρυστιανού λειτουργεί ως πρόγευση: το νέο εγχείρημα παράγει γεγονότα πριν καν γεννηθεί.
3. ΠΑΣΟΚ: Ενδιαφέρον είναι ότι στο παρασκήνιο εμφανίζεται πιο ψύχραιμο -με εκτίμηση πως δεν είναι ο «πρώτος» στόχος του νέου σχήματος. Αυτό μπορεί να αποδειχθεί σωστό βραχυπρόθεσμα, αλλά έχει παγίδα: αν η αντιπολίτευση πολυδιασπαστεί, το ΠΑΣΟΚ μπορεί να μείνει χωρίς καθαρό ρόλο «εναλλακτικής διακυβέρνησης», ακόμη κι αν δεν αιμορραγήσει πολύ.
4. ΝΔ: Άμεση εκλογική αφαίμαξη ίσως περιορισμένη, αλλά ο πραγματικός κίνδυνος είναι άλλος: η αύξηση συμμετοχής και η επιστροφή της αποχής αλλά και η δυσκολότερη αυτοδυναμία, αν η κάλπη γίνει πιο κατακερματισμένη.

Ο παράγοντας “πρώτη κάλπη”: η «προσωρινή ψήφος» ως καύσιμο

Σε σενάριο διπλών εκλογών, η «προσωρινή ψήφος» -το χαλαρό, «στέλνω μήνυμα» της πρώτης αναμέτρησης- είναι το «οξυγόνο» νέων σχημάτων. Αν οι ψηφοφόροι προεξοφλήσουν δεύτερη κάλπη, ψηφίζουν πιο «απελευθερωμένα» την πρώτη φορά, διασπείροντας ψήφους και δίνοντας χώρο σε νέους παίκτες.

Το πολιτικό νόημα: «κάθαρση» ως νέο κεντρικό αφήγημα

Εδώ είναι η ουσία. Το πολιτικό σύστημα “φοβάται” την Καρυστιανού όχι επειδή έχει έτοιμο πρόγραμμα, αλλά επειδή έχει ηθικό κεφάλαιο και ένα μονοθεματικό, αλλά ισχυρό, αφήγημα: «δικαιοσύνη, λογοδοσία, κάθαρση». Αν είναι γέννημα της εποχής η δημιούργημα «μηχανισμών» είναι ένα ερώτημα που αργεί ακόμα να απαντηθεί.

Το πρόβλημα για όλους τους υπόλοιπους είναι ότι στο πεδίο της «κάθαρσης» έχουν καεί πολλά συνθήματα -κι όμως, το αίτημα επιστρέφει, γιατί η κοινωνική δυσπιστία παραμένει. Μόνο που τώρα αποκτά φορέα με πρόσωπο που δεν έχει κυβερνητικό παρελθόν για να απολογηθεί. Αυτό είναι πλεονέκτημα, αλλά και δοκιμασία: αν το επιτελείο που θα τη στελεχώσει θυμίσει «παλιό έργο», το κοινό θα εξαφανιστεί τόσο γρήγορα όσο εμφανίστηκε.

Η πιθανή δημιουργία κόμματος από τη Μαρία Καρυστιανού είναι τομή, όχι επειδή «έρχεται να ρίξει» κάποιον αύριο το πρωί, αλλά επειδή αναδιατάσσει τρεις κρίσιμες ισορροπίες:

• Την αγορά της διαμαρτυρίας με πρώτους χαμένους τους ήδη υπάρχοντες αντισυστημικούς.
• Τη στρατηγική της αντιπολίτευσης ιδίως του ΣΥΡΙΖΑ και του ΠΑΣΟΚ),
• Τη διακυβερνησιμότητα ως προς τον κατακερματισμό των δυνάμεων, την αύξηση της συμμετοχής των αντισυστημικών ψηφοφόρων και την δυσκολία επίτευξης αυτοδυναμίας.

Διαβάστε επίσης:

Ο Γεωργιάδης πέταξε «καρφί» σε Δένδια: «Να μην δεχόμαστε εύκολα την κριτική από αυτούς που δεν μιλάνε καθόλου» (video)

Στη Μαδρίτη τη Δευτέρα ο Μητσοτάκης – Επαφές με Σάντσεθ και βασιλιά Φίλιππο

Φάμελλος κατά Μητσοτάκη: Δεν είναι αλά καρτ η απαίτηση τήρησης του διεθνούς δικαίου