Παρά τη μείωση των τεκμηρίων διαβίωσης κατά 30% για το 2025, η ουσία του προβλήματος παραμένει ανέγγιχτη. Για εκατοντάδες χιλιάδες φορολογούμενους – κυρίως χαμηλόμισθους, συνταξιούχους και ελεύθερους επαγγελματίες με περιορισμένα έσοδα – το σύστημα εξακολουθεί να λειτουργεί με βάση υποθέσεις και όχι πραγματικά δεδομένα.

Τα τεκμήρια, που θεσπίστηκαν για να εντοπίζουν αδήλωτα εισοδήματα, καταλήγουν συχνά να παράγουν «εισοδήματα» που δεν υπάρχουν. Ένα μικρό διαμέρισμα, ένα παλιό αυτοκίνητο ή ακόμη και βασικές ανάγκες διαβίωσης μετατρέπονται σε τεκμαρτή οικονομική άνεση. Το αποτέλεσμα είναι να δημιουργείται ένα φορολογητέο εισόδημα που δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα.

Η μείωση των τεκμηρίων δεν αλλάζει τη λογική του μηχανισμού. Απλώς περιορίζει οριακά το ύψος του τεχνητού εισοδήματος. Έτσι, πολλοί φορολογούμενοι εξακολουθούν να βρίσκονται αντιμέτωποι με πρόσθετο φόρο επειδή το κράτος εκτιμά ότι ζουν καλύτερα από ό,τι δηλώνουν.

Στην πράξη, το σύστημα μεταθέτει την ευθύνη στους ίδιους τους πολίτες. Αντί να περιορίζεται η χρήση τεκμαρτών κριτηρίων, οι φορολογούμενοι καλούνται να αποδείξουν ότι δεν διαθέτουν εισοδήματα που δεν έχουν. Και για να το πετύχουν, πρέπει να αξιοποιήσουν μια σειρά από «εργαλεία» που προβλέπει η φορολογική διαδικασία.

Ανάμεσά τους περιλαμβάνονται τα πραγματικά εισοδήματα του 2025, εφόσον δεν έχουν ήδη αποτυπωθεί πλήρως στο σύστημα. Επιπλέον, μπορούν να δηλωθούν χρηματικά ποσά που δεν θεωρούνται εισόδημα, όπως εφάπαξ παροχές ή προνοιακές ενισχύσεις.

Έσοδα από πώληση περιουσιακών στοιχείων μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν για την κάλυψη της διαφοράς. Ωστόσο, αυτό σημαίνει ότι ακόμη και αναγκαστικές ρευστοποιήσεις περιουσίας μετατρέπονται σε φορολογικό εργαλείο.

Σημαντική διέξοδο αποτελεί και η ανάλωση κεφαλαίου προηγούμενων ετών – δηλαδή χρήματα που είχαν αποκτηθεί και φορολογηθεί στο παρελθόν αλλά δεν είχαν δαπανηθεί τότε.

Παράλληλα, ποσά που εισήχθησαν από το εξωτερικό μπορούν να ληφθούν υπόψη, εφόσον τεκμηριώνεται η προέλευσή τους. Το ίδιο ισχύει για δάνεια, ακόμη και από συγγενείς ή φίλους, τα οποία πρακτικά λειτουργούν ως «φορολογική άμυνα».

Δωρεές και γονικές παροχές αποτελούν επίσης λύση, όπως και τα κέρδη από τυχερά παιχνίδια, με εξαίρεση τα καζίνο.

Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι ένα φορολογικό σύστημα που δεν περιορίζει την υπερφορολόγηση, αλλά προσφέρει τρόπους αποφυγής της – υπό την προϋπόθεση ότι ο φορολογούμενος μπορεί να αποδείξει πως είχε πρόσβαση σε εναλλακτικές πηγές χρηματοδότησης.

Αντί δηλαδή να αναθεωρείται η βασική φιλοσοφία των τεκμηρίων, διατηρείται ένα πλαίσιο που αντιμετωπίζει τη χαμηλή εισοδηματική πραγματικότητα με καχυποψία.

Σε μια περίοδο αυξημένου κόστους ζωής, όπου τα εισοδήματα πιέζονται και οι αποταμιεύσεις εξαντλούνται, η ανάγκη να αποδεικνύει κανείς ότι δεν διαθέτει χρήματα που δεν έχει, αναδεικνύει τις δομικές αδυναμίες του συστήματος.

Η μείωση των τεκμηρίων αποτελεί μια μερική προσαρμογή. Δεν αναιρεί, όμως, τη βασική πραγματικότητα: οι φορολογούμενοι εξακολουθούν να καλούνται να «προσαρμοστούν» σε ένα σύστημα που δεν αντανακλά πάντα την πραγματική οικονομική τους κατάσταση, μετατρέποντας τη φορολογική δήλωση σε άσκηση άμυνας αντί για αποτύπωση της πραγματικότητας.

Διαβάστε επίσης:

e-ΕΦΚΑ: Eκτός λειτουργίας μέχρι και την Κυριακή (1/3) οι ηλεκτρονικές υπηρεσίες – Ποιες συναλλαγές επηρεάζονται

Ρεκόρ τουριστών για την Ελλάδα το 2025: Πάνω από 23 δισ. ευρώ τα έσοδα, γράφει το γερμανικό RND

Φοροελαφρύνσεις με το σταγονόμετρο για επαγγελματίες ενώ το τεκμαρτό σύστημα παραμένει σχεδόν άθικτο συνολικά