ΕΟΚ: Πώς χτίστηκε το «σταλινικό» 77% του Λιόλιου – Η ηλεκτρονική κάλπη, το δίκτυο επιρροής, οι διαιτητες και η «σκιά» της κυβέρνησης

Η ιστορία που κυκλοφορεί στους δικηγορικούς κύκλους είναι ενδεικτική του κλίματος που είχε δημιουργηθεί γύρω από τις τελευταίες εκλογές της Ελληνικής Ομοσπονδίας Καλαθοσφαίρισης.

Μερικούς μήνες μετά τη σαρωτική επανεκλογή του Βαγγέλη Λιόλιου στην προεδρία της ΕΟΚ με ποσοστό περίπου 77%, στο Διοικητικό Συμβούλιο του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών τέθηκε, σύμφωνα με διασταυρωμένες πληροφορίες, η ιδέα να αξιοποιηθεί ηλεκτρονικό σύστημα και στις εκλογές του Συλλόγου. Η πρόταση δεν προχώρησε. Και τότε, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, μέλος του ΔΣ πέταξε την ατάκα που προκάλεσε γέλια, αλλά έκρυβε πολύ περισσότερα από ένα αστείο: «Καλύτερα όχι ηλεκτρονικά, γιατί θα μας βγει κι εδώ ο Λιόλιος…»

Προφανώς μία ατάκα σε ένα Διοικητικό Συμβούλιο δεν αποτελεί στοιχείο αμφισβήτησης ενός εκλογικού αποτελέσματος.

Αποτυπώνει, όμως, κάτι άλλο: τη συζήτηση που είχε ήδη δημιουργηθεί γύρω από τον τρόπο με τον οποίο ο σημερινός πρόεδρος της ΕΟΚ κατάφερε στις εκλογές της 15ης Σεπτεμβρίου 2024 όχι απλώς να νικήσει έναν αντίπαλο με το ειδικό βάρος την ιστορική διαδρομή, γνώση και προσφορά στο μπάσκετ, του Παναγιώτη Φασούλα, αλλά να τον συντρίψει εκλογικά.

Το αποτέλεσμα ήταν 595 ψήφοι για τον Λιόλιο έναντι 172 για τον Φασούλα. Περίπου 77% έναντι 22%. Μια εκλογική παντοδυναμία.

Το ερώτημα, που σήμερα αποκτά εκ νέου ενδιαφέρον καθώς το ελληνικό μπάσκετ συγκλονίζεται από εισαγγελικές έρευνες και βαριές καταγγελίες, είναι πώς οικοδομήθηκε αυτή η, για πολλούς αμφιλεγόμενη πολιτικά, παντοδυναμία.

Η ηλεκτρονική κάλπη που δεν ήθελε ο Φασούλας

Η σύγκρουση είχε αρχίσει πολύ πριν από την ημέρα των εκλογών. Η πλευρά Φασούλα είχε ζητήσει οι αρχαιρεσίες να γίνουν με φυσική παρουσία των εκπροσώπων των σωματείων και κανονική κάλπη.

Και δεν το ζητούσε απλώς ως ζήτημα προτίμησης. Η παράταξη του παλαίμαχου διεθνή άσου είχε δημοσιοποιήσει καταγγελίες και ανησυχίες που της μετέφεραν άνθρωποι σωματείων σχετικά με τη μυστικότητα της ηλεκτρονικής ψήφου και, κυρίως, με το κατά πόσο μπορούσε να δημιουργηθεί στους εκλέκτορες η εντύπωση ότι η ψήφος τους ήταν δυνατόν να ελεγχθεί.

Το σημείο αυτό είναι κρίσιμο. Δεν υπάρχει δημόσιο στοιχείο που να αποδεικνύει ότι το ηλεκτρονικό σύστημα ΖΕΥΣ, μέσω του οποίου πραγματοποιήθηκαν οι εκλογές, αποκάλυπτε την ψήφο των σωματείων. Αντίθετα, πρόκειται για σύστημα σχεδιασμένο για τη διεξαγωγή μυστικών ηλεκτρονικών ψηφοφοριών. Το πολιτικό και εκλογικό ζήτημα, όμως, που έθετε η αντιπολίτευση ήταν διαφορετικό.

Τι πιστεύει αυτός που ψηφίζει; Και πόσο ελεύθερος αισθάνεται όταν εκπροσωπεί ένα μικρό αθλητικό σωματείο, το οποίο εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από ένα σύστημα διοργανώσεων, επιχορηγήσεων, διαιτησίας, αναπτυξιακών προγραμμάτων και θεσμικών αποφάσεων;

Η πλευρά Φασούλα είχε μάλιστα υποστηρίξει δημόσια ότι παράγοντες σωματείων εξέφραζαν φόβους για το εάν «κάποιος μπορεί να δει» τι ψηφίζει ο εκπρόσωπός τους.

Κι όμως, παρά τις αντιδράσεις, η διοίκηση Λιόλιου επέλεξε και πάλι την αποκλειστικά ηλεκτρονική διαδικασία. Η Γενική Συνέλευση πραγματοποιήθηκε μέσω Zoom και η ψηφοφορία μέσω ΖΕΥΣ.

Από τα 610 στα 775 σωματεία

Υπάρχει και ένας αριθμός που αξίζει ιδιαίτερη προσοχή. Στις εκλογές του 2021 είχαν ψηφίσει περίπου 610 σωματεία. Τρία χρόνια αργότερα ψήφισαν 775. Δηλαδή περίπου 165 περισσότερα σωματεία συμμετείχαν στην εκλογική διαδικασία.

Η αύξηση αυτή δεν συνιστά από μόνη της τίποτε το μεμπτό. Μπορεί να προκύπτει από την αύξηση των εγγεγραμμένων και νόμιμα αναγνωρισμένων σωματείων με δικαίωμα ψήφου.

Όμως σε μία εκλογή ομοσπονδίας όπου η αντιπολίτευση είχε ήδη καταγγείλει προβλήματα ισονομίας στην πρόσβαση στα στοιχεία του εκλογικού σώματος, ο αριθμός αποκτά αυτονόητο δημοσιογραφικό ενδιαφέρον.

Ποια ήταν αυτά τα επιπλέον σωματεία;

Από ποιες Ενώσεις προέρχονταν;

Πότε απέκτησαν δικαίωμα ψήφου;

Και ποια ήταν η εκλογική συμπεριφορά των περιοχών στις οποίες σημειώθηκε η μεγαλύτερη αύξηση;

Οι απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα θα έδιναν πολύ πληρέστερη εικόνα για τον πραγματικό εκλογικό χάρτη της ΕΟΚ.

Το δίκτυο επιρροής και η «αχλή» της κυβερνητικής στήριξης

Υπήρχε όμως και κάτι πολύ μεγαλύτερο από την ηλεκτρονική κάλπη. Ο Βαγγέλης Λιόλιος πήγε στις εκλογές έχοντας στα τρία προηγούμενα χρόνια δημιουργήσει ένα εκτεταμένο δίκτυο σχέσεων μέσα στο ελληνικό μπάσκετ, με Ενώσεις, σωματεία και παράγοντες.

Και ταυτόχρονα γύρω από την υποψηφιότητά του υπήρχε η εικόνα ενός προέδρου με ισχυρές προσβάσεις και σχέσεις με την κυβέρνηση και την πολιτική ηγεσία του αθλητισμού.

Εδώ βρίσκεται ίσως το ουσιαστικότερο πολιτικό ερώτημα εκείνων των εκλογών. Δεν χρειάζεται κάποιος να πει ευθέως σε ένα σωματείο «ψήφισε αυτόν». Η επιρροή λειτουργεί συχνά πολύ πιο σύνθετα.

Όταν απέναντι σε έναν παράγοντα βρίσκεται ένας πρόεδρος Ομοσπονδίας ο οποίος εμφανίζεται πανίσχυρος θεσμικά, διαθέτει ένα εκτεταμένο δίκτυο μέσα στο άθλημα και περιβάλλεται ταυτόχρονα από την αχλή καλών σχέσεων με την κυβερνητική εξουσία, πόσο εύκολο είναι για ένα μικρό σωματείο να σηκώσει το χέρι και να πει «εγώ είμαι απέναντι»;

Και κυρίως, πόσο εύκολο είναι όταν η ψήφος δεν ρίχνεται σε ένα παραβάν, μέσα σε μία αίθουσα με εκατοντάδες άλλους εκλέκτορες, αλλά ηλεκτρονικά και εξ αποστάσεως, μέσα σε ένα κλίμα όπου ήδη είχαν καταγραφεί φόβοι για το κατά πόσο η επιλογή μπορούσε να γίνει γνωστή;

Ακόμα κι αυτό δεν οδηγεί σε νοθεία, τουλάχιστον αποτυπώνει ένα περιβάλλον ισχύος.

Και στην πολιτική, όπως και στον αθλητισμό, η ισχύς δεν χρειάζεται πάντοτε να εκδηλώνεται με μία ρητή εντολή. Μπορεί να λειτουργήσει ως προσδοκία ανταμοιβής, ως φόβος απομόνωσης, ως ανάγκη διατήρησης καλών σχέσεων ή απλώς ως η αίσθηση ότι «με αυτόν θα πρέπει να συνυπάρχω και την επόμενη ημέρα».

Αυτό ακριβώς είναι που καθιστά απαραίτητη σε τέτοιες εκλογές όχι απλώς την τυπική μυστικότητα της ψήφου, αλλά και την απόλυτη πεποίθηση του ψηφοφόρου ότι κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει τι επέλεξε.

Ο Φασούλας είχε προειδοποιήσει τον Βρούτση

Δεν ήταν όλα αυτά εκ των υστέρων παράπονα του ηττημένου. Πριν από τις εκλογές, ο Παναγιώτης Φασούλας είχε απευθυνθεί δημοσίως στον αναπληρωτή υπουργό Αθλητισμού Γιάννη Βρούτση, ζητώντας να διασφαλιστεί η ισονομία.

Η παράταξή του κατήγγειλε ότι είχε ζητήσει από την ΕΟΚ στοιχεία σχετικά με τα σωματεία και τους εκπροσώπους που είχαν δικαίωμα ψήφου και ότι δεν είχε την πρόσβαση που θεωρούσε απαραίτητη για να διεξαγάγει επί ίσοις όροις την προεκλογική της εκστρατεία.

Η ΕΟΚ από την πλευρά της επικαλούνταν ζητήματα προστασίας προσωπικών δεδομένων και απέρριπτε τις αιτιάσεις.

Όμως το πολιτικό ερώτημα παρέμενε:

Μπορούσαν πραγματικά οι δύο παρατάξεις να απευθυνθούν με τους ίδιους όρους στο ίδιο εκλογικό σώμα;

Και εάν όχι, ποιος είχε το πλεονέκτημα;

Η απάντηση που έδωσε η κάλπη ήταν συντριπτική.

595-172: Μια νίκη που εξαφάνισε την αντιπολίτευση

Ο Λιόλιος δεν κέρδισε απλώς. Σάρωσε. Πήρε 595 ψήφους έναντι 172 του Φασούλα και κυριάρχησε και στην εκλογή του Διοικητικού Συμβουλίου.

Ο ίδιος ο Φασούλας δεν κατάφερε καν να εκλεγεί στο νέο ΔΣ, καθώς το ποσοστό του δεν ήταν αρκετό για να εξασφαλίσει θέση μέσω της σχετικής πρόβλεψης για τον ηττημένο υποψήφιο πρόεδρο. Φαίνεται ότι αυτό το σημείο ήταν και κεντρικός στόχος της παράταξης Λιόλιου- να μην έχουν στο ΔΣ τον Φασούλα. 

Μία από τις μεγαλύτερες προσωπικότητες στην ιστορία του ελληνικού μπάσκετ βρέθηκε έτσι εκτός της διοίκησης της Ομοσπονδίας.

Και ο Λιόλιος απέκτησε κάτι πολύ περισσότερο από μία δεύτερη θητεία: απέκτησε σχεδόν απόλυτο θεσμικό έλεγχο.

Και ύστερα ήρθαν οι εισαγγελείς

Γι’ αυτό οι εκλογές του 2024 αποκτούν σήμερα διαφορετικό ενδιαφέρον.

Όχι επειδή η σημερινή εισαγγελική έρευνα αποδεικνύει οτιδήποτε για εκείνη την εκλογική διαδικασία. Δεν το αποδεικνύει και θα ήταν αυθαίρετο – ακόμα- να ταυτίσει κανείς τις δύο υποθέσεις.

Αλλά επειδή όσα έρχονται πλέον στο φως για τον τρόπο λειτουργίας τμημάτων του ελληνικού μπάσκετ καθιστούν αναπόφευκτη την επιστροφή σε ερωτήματα που είχαν τεθεί και τότε.

Πόσο συγκεντρωμένη είχε γίνει η εξουσία στην ΕΟΚ;

Πώς λειτουργούσαν οι σχέσεις Ομοσπονδίας, Ενώσεων και σωματείων;

Γιατί η διοίκηση επέμεινε στην ηλεκτρονική ψηφοφορία όταν ο βασικός αντίπαλός της ζητούσε φυσική κάλπη;

Γιατί υπήρχε τέτοια ανησυχία από την αντιπολίτευση για την ελευθερία των εκλεκτόρων;

Στην οικοδόμηση σχέσεων εξάρτησης της ηγεσίας Λιόλιου με σωματεία, έπαιξαν ρόλο και διαιτητές και ποιοι; 

Και τελικά πώς δημιουργήθηκε ένα εκλογικό σύστημα στο οποίο ένας πρόεδρος έφτασε να ελέγχει σχεδόν τέσσερις στις πέντε ψήφους;

Και η ισχύς, ειδικά όταν συναντά δίκτυα εξάρτησης, πολιτικές προσβάσεις και έναν χώρο στον οποίο ο ισχυρός της σημερινής ημέρας θα αποφασίζει και αύριο για ζητήματα που αφορούν τους ψηφοφόρους του, χρειάζεται περισσότερους θεσμικούς ελέγχους και όχι λιγότερους.

Γι’ αυτό ίσως η ατάκα εκείνου του μέλους του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών ήταν πολύ λιγότερο αστεία απ’ όσο ακούστηκε:

«Καλύτερα όχι ηλεκτρονικά, γιατί θα μας βγει κι εδώ ο Λιόλιος…»

Σήμερα, μετά τις αποκαλύψεις που συγκλονίζουν το ελληνικό μπάσκετ, εκείνη η ατάκα ακούγεται διαφορετικά.

Και μαζί της επιστρέφει ένα ερώτημα που οι 595 ψήφοι μπορεί να έκλεισαν εκλογικά, αλλά δεν εξαφάνισαν πολιτικά:

Πώς ακριβώς χτίστηκε η παντοδυναμία Λιόλιου στην ΕΟΚ; Και πόσο άνετα νιώθουν οι κυβερνητικοί που τον βοήθησαν όλα αυτά τα χρόνια; 

Διαβάστε επίσης:

Δημητρακόπουλος: «Το Μαρούσι δεν έχει καταθέσει, μέχρι στιγμής, δήλωση προς υποστήριξη της κατηγορίας»

Σκάνδαλο μπάσκετ: «Βόμβα» από τον πρόεδρο της ΚΟΚ για τον αγώνα των 52 βολών – «Άλλαξαν τελευταία στιγμή τους Κύπριους διαιτητές, υπήρχε σκοπιμότητα»

Το ερώτημα του Γιαννακόπουλου για το Baskegate: «Τα χρήματα που βρέθηκαν ψηλά στη ντουλάπα ποιανού είναι;»

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.