13/12/2018 22:05:50
18.6.2018 / ΞΕΝΟΦΩΝ Α. ΜΠΡΟΥΝΤΖAΚΗΣ
Δημοσιεύτηκε στο ΠΟΝΤΙΚΙ, τεύχος 2025 στις 14-6-2018

Βιβλία που σε βάζουν σε σκέψεις!

Βιβλία που σε βάζουν σε σκέψεις! - Media

 

Ελληνικά και μεταφρασμένα βιβλία σκέψης και προβληματισμού πάνω σε σύγχρονα προβλήματα και αδιέξοδα.

Μάκης Καραγιάννης

Μικρό και αλαζονικό έθνος -

Δοκιμές ελληνικής αυτογνωσίας

Εκδόσεις: Επίκεντρο

Σελ.: 364

Τι κάνει αυτό το «μικρό και αλαζονικό έθνος», όπως το ονόμαζε ο Νίτσε, να ξεχωρίζει θετικά ή αρνητικά; Γιατί άραγε η Ελλάδα, ενώ ήταν από τα πρώτα έθνη που, κατά τον 19ο αιώνα, υιοθέτησε τους πιο προχωρημένους ευρωπαϊκούς θεσμούς, ανακυκλώνει την ατελέσφορη πάλη της νεωτερικότητας με την παράδοση; Γιατί η συγκρότηση του νεωτερικού υποκειμένου που σμιλεύτηκε στη Δύση παρέμεινε στην Ελλάδα ημιτελής; Γιατί ο Λόγος παραμένει υπόσχεση χωρίς αντίκρισμα, δεν εκταμιεύεται ως ατομική ευθύνη, δεν γονιμοποιείται σε συλλογική Πράξη;
Η απόπειρα να ψηλαφήσουμε την κρίση σκοντάφτει στην επανάληψη των καταγωγικών ερωτημάτων με τα οποία γράφεται ιστορικά το ελληνικό δράμα. Το ανά χείρας δοκίμιο επιχειρεί να ανιχνεύσει διαχρονικά την ελληνική ιδιαιτερότητα με άξονες τις έννοιες της ατομικής ευθύνης, της συγκρότησης του υποκειμένου, του εμφυλίου πάθους, της ελληνικότητας, του έθνους, του λαού, του λαϊκισμού, αλλά και να την κατανοήσει θέτοντας την ελληνική σκέψη στον καθρέφτη της ευρωπαϊκής: Αθήνα ή Ιερουσαλήμ; Ευκλείδης ή Νεύτων; Αντιγόνη ή Αντιγόνες; Φάουστ ή Ζορμπάς;

Συλλογικό

Η Ελλάδα και ο Ψυχρός Πόλεμος

Επεκτείνοντας τις ερμηνείες

Εκδόσεις: Επίκεντρο

Σελ.: 332

Το βιβλίο αυτό παρουσιάζει νέες θεματολογίες της έρευνας για την Ελλάδα και τον Ψυχρό Πόλεμο, οι οποίες παρακολουθούν και τις αντίστοιχες τάσεις της διεθνούς βιβλιογραφίας. Οι σύγχρονες ερμηνείες του Ψυχρού Πολέμου επιμένουν ότι αυτός δεν ήταν μόνον ένα «στρατηγικό δίλημμα», αλλά ταυτόχρονα μια γιγάντια διαμάχη που αφορούσε την ιδεολογία, την εξέλιξη των κοινωνιών και την κρίση νομιμοποίησης της εξουσίας. Το ανά χείρας βιβλίο καλύπτει και τις δύο διαστάσεις, τη στρατηγική και την ιδεολογική. Ένας πρόσθετος θεματικός άξονας είναι ο «ψυχροπολεμικός φακός» (Cold War lens): ο όρος αναφέρεται πρωτίστως στα ιδιαίτερα συμφέροντα των υπερδυνάμεων, τα οποία τις οδηγούσαν να αντιλαμβάνονται τα προβλήματα του αναπτυσσόμενου κόσμου μέσω των δικών τους αναγκών. Ωστόσο, τέτοιοι «φακοί» υπήρχαν και στις προσλήψεις των μικρότερων μελών του διεθνούς συστήματος – στην περίπτωση της Ελλάδας το Κυπριακό είναι ένα εμφανές παράδειγμα. Επιπλέον, η μελέτη του «πολιτιστικού Ψυχρού Πολέμου» έχει ραγδαία αναπτυχθεί τα τελευταία χρόνια, και το παρόν βιβλίο περιέχει σημαντικές παρεμβάσεις για την ελληνική διάσταση του θέματος. Τέλος, σε μια εποχή κατά την οποία η σύγχρονη βιβλιογραφία κινείται με ταχείς ρυθμούς στη μελέτη των δεκαετιών 1960-1980, ο τόμος δίνει έμφαση σε αυτή την ύστερη φάση του Ψυχρού Πολέμου, επεκτείνοντας και χρονικά τα όρια της μελέτης.

Umberto Eco

Από το δέντρο στον λαβύρινθο

Μετάφραση: Έφη Καλλιφατίδη

Εκδόσεις: Ελληνικά Γράμματα

Σελ.: 490

Με αφετηρία τον Κρατύλο και τον Αριστοτέλη, περνώντας από τον Αυγουστίνο και τον Pierce και φθάνοντας στον Wilkins και τον Beck, ο Έκο συντάσσει τα δοκίμια περί ιστορικών μελετών του σημείου και της ερμηνείας. Με πρότυπα το δέντρο και τον λαβύρινθο καταγράφει, μελετά και παρακολουθεί την ιστορία της μεταφοράς από τον Αριστοτέλη στον Μεσαίωνα. Ο Έκο προτείνει ένα βιβλίο για τους μελετητές, το οποίο όμως παράλληλα μπορεί να προσκαλέσει και να προκαλέσει τον ενήμερο αναγνώστη σε μερικές εξερευνήσεις των περιφερειακών μαιάνδρων της ιστορίας, της φιλοσοφίας και της σημειωτικής.

Louis Althusser

Το υπόγειο ρεύμα του υλισμού της συνάντησης

Μετάφραση: Τάσος Μπέτζελος

Εκδόσεις: Εκτός Γραμμής

Σελ.: 158

Πώς δημιουργούνται νέες δομές, νέοι «κόσμοι»; Αποτελεί η δημιουργία τους ομαλή μετεξέλιξη κάποιων προηγούμενων ή το αστάθμητο αποτέλεσμα της συνάντησης διαφορετικών στοιχείων με ανεξάρτητη μεταξύ τους ιστορία; Ποιες συνέπειες έχει για τον μαρξισμό και τη φιλοσοφία η αποδοχή της μίας ή της άλλης θέσης; Μπορούμε να κάνουμε λόγο για ενιαία μαρξική φιλοσοφία ή οφείλουμε να αναζητήσουμε μια νέα πρακτική της φιλοσοφίας για τον μαρξισμό;
Ο Αλτουσέρ, μετά την ήττα του θεωρητικού και πολιτικού του αγώνα ενάντια στην απαλοιφή της έννοιας της δικτατορίας του προλεταριάτου από το πρόγραμμα του ΓΚΚ κι έπειτα από την προσωπική του τραγωδία, επιχειρεί να βρει καταφύγιο στην αγκαλιά των μεγάλων φιλοσόφων. Εκεί, σε στιγμές από το έργο του Επίκουρου, του Λουκρήτιου, του Μακιαβέλλι, του Σπινόζα, του Χομπς, του Ρουσσώ και κυρίως του Μαρξ, θα επιχειρήσει να ανασυνθέσει το «υπόγειο ρεύμα» ενός υλισμού της συνάντησης, του αστάθμητου και της ενδεχομενικότητας, σε οριστική ρήξη με κάθε ιδεαλισμό της τελεολογίας.

Herman Hesse

Η επιστροφή του Ζαρατούστρα

και άλλα αντιπολεμικά κείμενα

Μετάφραση: Νάσος Ταρκαζίκης

Εκδόσεις: Παπαδόπουλος

Σελ.: 86

 

Από τον Σεπτέμβριο του 1914, ο Έρμαν Έσσε, ένθερμος πασιφιστής και διεθνιστής, άρχισε να γράφει τα αντιπολεμικά του κείμενα, με κορυφαία στιγμή τη δημοσίευση, το 1919, την ίδια χρονιά που κυκλοφόρησε το εμβληματικό του μυθιστόρημα «Ντέμιαν», του δοκιμίου του «Η επιστροφή του Ζαρατούστρα». Σ’ αυτό, ο συγγραφέας, αψηφώντας τις φωνές των επικριτών του, οι οποίοι τον χαρακτήριζαν «προδότη» και «οχιά», προτρέπει τη γερμανική νεολαία να απομακρυνθεί από τους κίβδηλους θεούς του εθνικισμού και του μιλιταρισμού που οδήγησαν τη χώρα τους στην άβυσσο.

Η έκδοση συμπληρώνεται με δύο ακόμη αντιπολεμικά κείμενα του Έσσε, που δίνουν το μέτρο της τόλμης και της πνευματικής ανεξαρτησίας του.

Πατρίσια Ρόμπερτς - Μίλερ

Δημαγωγία και δημοκρατία

Μετάφραση: Σέβυ Σπυριδογιαννάκη

Εκδόσεις: Ψυχογιός

Σελ.: 144

Τι είναι δημαγωγία; Είναι εύκολο να εντοπίσουμε κάποιους δημαγωγούς. Είναι χαρισματικοί και ανεβαίνουν στην εξουσία υποθάλποντας ευτελή ήθη, εκμεταλλευόμενοι παράλληλα καταστάσεις. Όπως, όμως, εξηγεί η Πατρίσια Ρόμπερτς - Μίλερ, δημαγωγός είναι οποιοσδήποτε ανάγει όλα τα θέματα στο «εμείς εναντίον εκείνων».

Γιατί είναι επικίνδυνη; Η δημαγωγία αποτελεί τη μεγαλύτερη απειλή της δημοκρατίας. Φθείρει την ορθολογική δημόσια συζήτηση, με αποτέλεσμα να υπονομεύεται η χάραξη οποιαδήποτε πολιτικής, ενώ η άποψη ότι εμείς ποτέ δεν υποκύπτουμε και ότι εκείνοι φταίνε για τα πάντα είναι εξίσου επικίνδυνη.

Πώς μπορούμε να τη σταματήσουμε; Οι δημαγωγοί ακολουθούν προβλέψιμα βήματα σε ό,τι λένε και κάνουν για να πάρουν την εξουσία. Το κλειδί αντιμετώπισης της δημαγωγίας είναι να την αναγνωρίζουμε όταν ερχόμαστε αντιμέτωποι με αυτήν και να ξέρουμε πού οδηγεί.

ΣΧΟΛΙΑ

Το "Π" σέβεται όλες τις απόψεις, αλλά διατηρεί το δικαίωμά του να μην αναρτά υβριστικά σχόλια και διαφημίσεις. Τα σχόλια απηχούν αποκλειστικά τις απόψεις των αναγνωστών.