Σκληρό πόκερ, με μεγάλα πονταρίσματα, πολλές μπλόφες, αλλά και συνεχείς ανατροπές θυμίζουν οι εξελίξεις στον το­μέα του φυσικού αερίου και των διαδρόμων που θα ακολουθήσει μέσω της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, για να καταλήξει στις δυτικές αγορές…

Μαζί με όλες τις άλλες παραμέ­τρους, που επιδρούν στη συνεχή αλ­λαγή συσχετισμών, προστέθηκε και η οικονομική κρίση στην Ελλάδα, που οδηγεί στο ευρύ πρόγραμμα αποκρα­τικοποιήσεων. Και σε αυτό το πρό­γραμμα κορυφαίες θέσεις καταλαμ­βάνουν οι ενεργειακές επιχειρήσεις, με προεξάρχουσες τη ΔΕΠΑ, τον ΔΕ-ΣΦΑ και τα Ελληνικά Πετρέλαια. Προσθέστε επίσης και τη ΔΕΗ, που απο­τελεί τον μεγαλύτερο καταναλωτή αερίου στη χώρα, χρησιμοποιώντας το ως καύσιμο στις μονάδες ηλεκτροπαραγωγής.

Εξελίξεις

Όλες δηλαδή οι επιχειρήσεις που έχουν καθοριστικό ρόλο στη διαμόρ­φωση της εθνικής πολιτικής στον ευ­ρύτερο ενεργειακό τομέα και ειδικό­τερα στον κλάδο του φυσικού αερίου.

Το πόσο σημαντικές είναι οι διαφαι­νόμενες εξελίξεις καταδεικνύεται και από την έντονη κινητικότητα που πα­ρατηρείται τις τελευταίες εβδομάδες γύρω από τις εγχώριες εταιρείες.

Σε επίσημο επίπεδο, πριν από περί­που δύο εβδομάδες, η πολιτική ηγε­σία του ΥΠΕΚΑ συναντήθηκε με τον Alasdair Cook, ανώτατο στέλεχος της πολυεθνικής BP κι αρμόδιο για το κοί­τασμα φυσικού αερίου Shah Deniz II, στην αζερική πλευρά της Κασπίας.

Όπως είναι γνωστό, η BP είναι η δι­αχειρίστρια της κοινοπραξίας που θα παράγει αέριο από το συγκεκριμένο μεγάλο κοίτασμα αερίου και οι δικοί μας ήθελαν να μάθουν εάν και κατά πόσο θα υπάρξουν διαθέσιμες ποσό­τητες, ώστε να «γεμίσουν» οι αγωγοί που σχεδιάζονται να κατασκευαστούν στην περιοχή μας.

Σύμφωνα με πληροφορίες, ο αντι­πρόεδρος της BP δεν έδωσε σαφείς απαντήσεις στις ερωτήσεις που του απηύθυναν η Τίνα Μπιρμπίλη και ο Γιάννης Μανιάτης, αλλά άφησε την εντύπωση πως ο όμιλος δεν θα τηρήσει αδιάφορη στάση στην περίπτωση πώλησης της ΔΕΠΑ και κυρίως του ΔΕΣΦΑ!

Σύμφωνα με παράγοντες της αγο­ράς που γνωρίζουν πολύ καλά τους συσχετισμούς δυνάμεων, αυτή η στά­ση της BP δεν σημαίνει πως θα συμμετάσχει κατά τη διαδικασία αποκρα­τικοποίησης, αλλά είναι σίγουρο πως θα υποστηρίζει οποιονδήποτε σύμμα­χό της…

Περίπου την ίδια εντύπωση, αλλά με πολύ μεγαλύτερο ενδιαφέρον και με πιο ενεργή υποστήριξη στους δι­κούς τους «συμμάχους», αφήνουν και οι Αμερικανοί, όπως προέκυψε από τη συνάντηση της προηγούμενης Παρασκευής.

Γεωπολιτική επιλογή

Στην Αθήνα βρέθηκε ο Ρίτσαρντ Μόρνινγκσταρ, ένας δι­πλωμάτης με τεράστια εμπειρία και πολύ σημαντική θητεία σε μεγάλα ευρω­παϊκά κέντρα αποφάσεων (Βρυξέλλες, στην έδρα της Ε.Ε. κ.λπ.). Εδώ και τρία χρόνια ο Μπαράκ Ομπάμα του έχει αναθέσει τα καθήκοντα του ειδικού απεσταλμένου του Στέιτ Ντι­πάρτμεντ για ενεργειακά θέματα στην περιοχή της Ευρασίας (Νοτιοανατολι­κή Ευρώπη και Κεντρική Ασία).

Όπως αναφέρεται στη σχετική ανα­κοίνωση του υπουργείου, «ο κ. Μόρνινγκσταρ επιβεβαίωσε το ιδιαίτερο ενδιαφέρον των ΗΠΑ για το ζήτημα της ενεργειακής ασφάλειας της Ευ­ρώπης και τον προεξέχοντα ρόλο που έχει η Ελλάδα». Κι όπου «ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης», οι Αμερικα­νοί εννοούν τους αγωγούς που τελικά θα επιλεγούν για να μεταφέρουν αέ­ριο στις δυτικοευρωπαϊκές αγορές.

Από τις δύο αυτές συζητήσεις ανα­δεικνύεται η προτεραιότητα που δίνει η Αθήνα στον αγωγό ITGI (Τουρκία – Ελ­λάδα – Ιταλία), έναντι των άλλων προτάσεων, όπως ο TAP (Trans Adriati c Pipeline) και ο Nabucco.

Ο αμερικανικός παράγοντας φαίνε­ται πως υποστηρίζει όλα τα σχέδια που εμφανίζονται ως ανταγωνιστικά της ρωσικής πρότασης, που είναι ο South Stream. Για τον τελευταίο, η ελληνική πλευρά φαίνεται πως κινείται ελάχιστα    και μόνο σε επίπεδο δηλώσεων, όπως η δήλωση της Τίνας Μπιρμπίλη,     αμέσως μετά τη συνάντηση με τον διευθύ­νοντα   σύμβου­λο του South Stream Μαρσέλ Κράμερ, πριν από δύο εβδομάδες.

Σύμφωνα με την υπουργό, «η ελ­ληνική κυβέρνηση θεωρεί τον South Stream ως ένα από τα ενεργειακά έρ­γα προτεραιότητας», δηλαδή δεν εί­ναι το πρώτο έργο προτεραιότητας, αλλά ένα από αυτά που θεωρεί η Αθή­να ως ιδιαίτερης σημασίας.

Όλες αυτές οι εξελίξεις δείχνουν πως υπάρχει έντονη κινητικότητα για τους αγωγούς στην περιοχή μας. Κι αυτή η κινητικότητα ενισχύεται από τις πιέσεις των δανειστών μας μέσω της τρόικας για την αποκρατικοποίη­ση των επιχειρήσεων που έχουν άμε­ση ή έμμεση σχέση με το νέο σκηνικό που πάει να διαμορφωθεί.

Ο ΔΕΣΦΑ έχει υπό την ιδιοκτησία του τη Ρεβυθούσα, μία μονάδα υποδοχής υγροποιημένου αερίου, που δεν αφή­νει κανέναν (ούτε τις πολύ μεγάλες πολυεθνικές) ασυγκίνητο. Επίσης, έχει υπό τον έλεγχό του το βασικό δίκτυο της χώρας, ενώ συμμετέχει και στην κατασκευή των νέων υποδομών.

Πλεονέκτημα

Η ΔΕΠΑ συμμετέχει στις κοινοπραξί­ες που θα κατασκευάσουν αγωγούς, με ισχυρό πλεονέκτημα την αποκλειστική χρήση (μαζί με την ιταλική Edison) του υποθαλάσσιου αγωγού «Ποσειδών», ο οποίος θα συνδέσει τη χώρα μας με την Ιταλία. Επίσης, ένα πάγιο που όλοι θέλουν να αποκτήσουν.

Τα Ελληνικά Πετρέλαια κατέχουν το 35% της ΔΕΠΑ κι όπως είναι φυσικό θα έχουν σημαντικό λόγο στην επιλογή του μελλοντικού συνεταίρου τους, στην εταιρεία αερίου.

Όλα αυτά δείχνουν πως στις διαγωνιστικές διαδικασίες για την πώληση των ενεργειακών εταιρειών αναμέ­νεται να εμφανιστούν τα πιο μεγάλα ονόματα της ευρωπαϊκής και της διε­θνούς αγοράς. Ονόματα ακούγονται πολλά. Όμως οι «νικητές» θα πρέπει να έχουν κάτι επιπλέον από χρήματα. Θα πρέπει να έχουν και «γερές πλά­τες» για να επικρατήσουν στη μάχη, που δεν αφορά μόνο τη χώρα μας, αλλά μία ολόκληρη περιοχή, ιδιαίτε­ρα κρίσιμη για τους «διαδρόμους της ενέργειας».

Αμερικανοί, Ευρωπαίοι και Ρώσοι έχουν φροντίσει ήδη να αναπτύξουν τις συμμαχίες τους. Τελευταία εξέ­λιξη στο… ανατολικό μέτωπο είναι η δήλωση του Βιτάλι Μπεγκλιαρμπέκοφ, αντιπροέδρου της κρατικής ενεργειακής εταιρείας του Αζερμπα­ϊτζάν, σύμφωνα με τον οποίο η Socar δεν θα λειτουργήσει ανταγωνιστικά ως προς τη ρωσική Gazprom στις ευ­ρωπαϊκές αγορές.

Ένα πεδίο για να αποδείξει το Μπακούτα… αισθήματά του προς τη Μό­σχα είναι και η Αθήνα…