Τα ληξιπρόθεσμα χρέη του Δημοσίου προς ιδιώτες, που έχουν πλέον ξεπεράσει τα 3 δισ. ευρώ, αποτελούν ένα από τα πιο επίμονα και αποκαλυπτικά προβλήματα της ελληνικής οικονομίας. Παρά τις αλλεπάλληλες δεσμεύσεις που έχουν αναληφθεί από τα χρόνια των μνημονίων για τη δραστική μείωσή τους, η πραγματικότητα δείχνει ότι το πρόβλημα όχι μόνο δεν λύθηκε, αλλά επανέρχεται με μεγαλύτερη ένταση, στερώντας πολύτιμη ρευστότητα από την αγορά.

Με εγκύκλιο για την εκτέλεση του προϋπολογισμού του 2026, το υπουργείο Οικονομικών επιχειρεί εκ νέου να θέσει φραγμό στη διόγκωση των οφειλών, καλώντας νοσοκομεία, ΟΤΑ και οργανισμούς κοινωνικής ασφάλισης να επιταχύνουν τις πληρωμές τους προς προμηθευτές. Παράλληλα, προαναγγέλλεται αυστηρότερη εποπτεία και τακτική δημοσιοποίηση στοιχείων για τους ασυνεπείς φορείς. Ωστόσο, στην αγορά επικρατεί έντονος σκεπτικισμός, καθώς αντίστοιχες παρεμβάσεις έχουν επαναληφθεί πολλές φορές στο παρελθόν, χωρίς να αποτρέψουν τη συσσώρευση νέων «φεσιών».

Το πρόβλημα, άλλωστε, δεν είναι μόνο λογιστικό ή δημοσιονομικό. Κάθε καθυστέρηση πληρωμής μεταφράζεται σε πραγματική ασφυξία για χιλιάδες επιχειρήσεις, κυρίως μικρομεσαίες, που καλούνται να χρηματοδοτούν το Δημόσιο, ενώ ταυτόχρονα αντιμετωπίζουν αυξημένο κόστος δανεισμού, υψηλή φορολογία και περιορισμένη πρόσβαση σε τραπεζική χρηματοδότηση. Η έλλειψη ρευστότητας στην αγορά εντείνεται, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο καθυστερήσεων, πιέσεων και αβεβαιότητας.

Κατά την περίοδο της αυστηρής μνημονιακής εποπτείας, η μείωση των ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων αποτελούσε βασικό προαπαιτούμενο, με αυστηρά χρονοδιαγράμματα και συνεχή έλεγχο από τους θεσμούς. Το αποτέλεσμα ήταν μια σταδιακή αποκλιμάκωση των χρεών, που την περίοδο 2018-2022 έφτασαν ακόμη και κάτω από τα 2 δισ. ευρώ. Μετά το τέλος των μνημονίων, όμως, η πίεση χαλάρωσε και οι παλιές πρακτικές φαίνεται να επανέρχονται.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η κατάσταση στα δημόσια νοσοκομεία, τα οποία εξακολουθούν να αποτελούν τον «μεγάλο ασθενή» του συστήματος. Με οφειλές που ξεπερνούν τα 1,7 δισ. ευρώ, τα νοσοκομεία συσσωρεύουν χρέη προς προμηθευτές, επηρεάζοντας όχι μόνο τη λειτουργία των επιχειρήσεων αλλά και τη συνολική αλυσίδα εφοδιασμού. Δεν είναι τυχαίο ότι η χώρα έχει ήδη καταδικαστεί από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για τις καθυστερήσεις στις πληρωμές, γεγονός που εκθέτει τη δημόσια διοίκηση σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Η κυβέρνηση επιχειρεί να απαντήσει στο πρόβλημα με τη δημιουργία νέων ψηφιακών εργαλείων, όπως η πλατφόρμα ηλεκτρονικής υποβολής τιμολογίων, και με τη σύσταση ειδικών επιτροπών για την ανάλυση των αιτιών των καθυστερήσεων. Ωστόσο, στην αγορά υπάρχει η αίσθηση ότι τα εργαλεία από μόνα τους δεν αρκούν, όταν δεν συνοδεύονται από σαφείς ευθύνες, ουσιαστικό έλεγχο και πραγματικές κυρώσεις για όσους συστηματικά καθυστερούν τις πληρωμές.

Τα στοιχεία του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους αποτυπώνουν το μέγεθος του προβλήματος: τον Οκτώβριο του 2025 τα ληξιπρόθεσμα χρέη ανήλθαν σε 3,1 δισ. ευρώ, με τα δημόσια νοσοκομεία, τους οργανισμούς κοινωνικής ασφάλισης, τον ΕΟΠΥΥ και τους ΟΤΑ να παραμένουν στις πρώτες θέσεις. Πρόκειται για ποσά που έχουν ήδη καταγραφεί στο δημόσιο χρέος, αλλά παραμένουν απλήρωτα, επιβαρύνοντας την πραγματική οικονομία.

Για τη στήριξη της ταμειακής ρευστότητας, συνεχίζεται η προκαταβολική καταβολή μέρους των επιχορηγήσεων, ενώ ειδικά για τα νοσοκομεία η χρηματοδότηση δίνεται εμπροσθοβαρώς. Παρά ταύτα, τα μέτρα αυτά λειτουργούν περισσότερο ως προσωρινά «μπαλώματα» παρά ως μόνιμη λύση.

Το βασικό ερώτημα παραμένει αν η κυβέρνηση θα προχωρήσει σε ουσιαστικές παρεμβάσεις που θα σπάσουν τον φαύλο κύκλο των καθυστερήσεων ή αν, παρά τις δεσμεύσεις που έχουν αναληφθεί από τα μνημονιακά χρόνια, τα κρατικά φέσια θα συνεχίσουν να αυξάνονται, μετατρέποντας το Δημόσιο σε μόνιμη πηγή ασφυξίας για την αγορά και την επιχειρηματικότητα.

Διαβάστε επίσης

ΟΠΕΚΑ: Πότε θα γίνει η επόμενη πληρωμή του Επιδόματος Παιδιού και του ΚΕΑ

«Πράσινοι Δασμοί»: Η ΕΕ υψώνει τείχος στον άνθρακα – Τι αλλάζει για την ελληνική αγορά

Ακίνητα: Η αγορά φρενάρει στα χαρτιά αλλά οι τιμές συνεχίζουν να ξεφεύγουν από εισοδήματα νοικοκυριών