Μπορεί στην Ολλανδία ο Ρομπ Γέτεν να είχε απασχολήσει αρκετά το πολιτικό σκηνικό της χώρας το τελευταίο διάστημα, σε εμάς όμως και στην υπόλοιπη Ευρώπη δεν ήταν ιδιαιτέρως γνωστός.

Στα χνάρια του Ομπάμα

Πρώτο μήνυμα: η φιλελεύθερη, φιλοευρωπαϊκή πολιτική δεν είναι καταδικασμένη να παίζει μόνο άμυνα απέναντι στην ακροδεξιά. Το σημαντικότερο ιδεολογικό μήνυμα του Γέτεν είναι η αποδόμηση του μονοπωλίου της ακροδεξιάς του Βίλντερς στην έννοια του πατριωτισμού και της ασφάλειας.

Το κεντρικό σύνθημα της προεκλογικής εκστρατείας του ήταν η φράση «Het kan wel» («Ναι, είναι εφικτό. Ναι, μπορούμε»), μια άμεση αναφορά στην αισιοδοξία που απέπνεε άλλοτε το «Yes, we can» του Μπαράκ Ομπάμα. Σε ένα πολιτικό τοπίο βαθιά τραυματισμένο από τον κυνισμό, τη ρητορική μίσους και την ατέρμονη διχόνοια των προηγούμενων ετών, ο Γέτεν παρουσίασε εαυτόν ως τον αρχιτέκτονα της ελπίδας και της θεσμικής σταθερότητας. Η ιδεολογική καινοτομία της εκστρατείας του έγκειται στην σύλληψη αυτού που ο πολιτικός επιστήμονας Simon van Teutem ονόμασε «Προοδευτικό Πατριωτισμό».

Ο Γέτεν αντιλήφθηκε ότι το κόμμα του δεν μπορούσε να επιβιώσει εστιάζοντας αποκλειστικά στα κλασικά φιλελεύθερα θέματα των ελίτ όπως η κλιματική αλλαγή και η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Διείσδυσε στρατηγικά στα κυρίαρχα θέματα της άκρας δεξιάς. Απενοχοποίησε τα εθνικά σύμβολα, προσδίδοντας στην ολλανδική σημαία ένα θετικό, συμπεριληπτικό και κοινωνικά συνεκτικό νόημα, αφαιρώντας το μονοπώλιο του πατριωτισμού από την ακροδεξιά.

Για τη μετανάστευση

Ρεαλισμός αντί για Δογματισμό: Αντί να καταφύγει στην παραδοσιακή «ηθική υπεροχή» ο Γέτεν μίλησε τη γλώσσα της αλήθειας. Η παραδοχή ότι η ανεξέλεγκτη μετανάστευση πιέζει αντικειμενικά τις εργατικές γειτονιές και το σύστημα στέγασης έσπασε ένα τεράστιο πολιτικό ταμπού. Πρότεινε αυστηρές αλλά δίκαιες λύσεις, έλεγχους εκτός ΕΕ, άμεσες απελάσεις παραβατών δίχως να αλλοιώσει τον δημοκρατικό πυρήνα του κόμματός του. Ο Γέτεν δεν νίκησε επειδή «εξαφανίστηκε» η ακροδεξιά ριζοσπαστικοποίηση. Νίκησε επειδή κατάφερε να πείσει ένα κρίσιμο κομμάτι ψηφοφόρων ότι υπάρχει εναλλακτική μορφή σταθερότητας και ότι η αντιλαϊκιστική στρατηγική δεν αρκεί να είναι καταγγελτική πρέπει να είναι και πειστική στο πεδίο της καθημερινότητας. Το σημαντικό είναι ότι κέρδισε πολιτικά σε μια περίοδο που ο ευρωπαϊκός δημόσιος λόγος κυριαρχείται από φόβο, κατακερματισμό και πίεση από τα άκρα δεξιά.

«Robot Jetten»

Δεύτερο μήνυμα: η πολιτική εικόνα μπορεί να αλλάξει εάν ο πολιτικός αλλάξει πραγματικά τον τρόπο που επικοινωνεί. Ο Γέτεν κουβαλούσε το ειρωνικό παρατσούκλι του «Robot Jetten», δηλαδη την εικόνα του υπερβολικά προβαρισμένου, τεχνοκρατικού πολιτικού. Η μεταστροφή του σε πιο χαλαρό, πιο ανθρώπινο και πιο άμεσο προφίλ, με μεγάλη συμβολή από την τηλεοπτική του παρουσία και τα social media, δεν ήταν απλώς θέμα επικοινωνίας. Ήταν πολιτική στρατηγική.

Έδειξε ότι μπορεί να βγει από το στενό ακροατήριο του «καλού μαθητή»της πολιτικής και να γίνει ηγετική φιγούρα με συναισθηματική απήχηση. Σε μια περίοδο όπου η παραπληροφόρηση και τα αλγοριθμικά deepfakes εργαλειοποιούνται για να σπείρουν τον φόβο, ο Γέτεν επέλεξε το φως. Μέσω της συμμετοχής του στο τηλεπαιχνίδι γνώσεων De Slimste Mens και της χαλαρής του παρουσίας στο TikTok, έκανε την τεχνοκρατική του επάρκεια προσιτή. Για την ελληνική πολιτική σκηνή, αυτό είναι ένα μάθημα πρώτης γραμμής καθώς είναι αποδεκτό ότι πολλές φορές το πρόβλημα σε πολλά κόμματα δεν είναι μόνο το μήνυμα, αλλά ο «φορέας» του μηνύματος.

Ο συμβολισμός για την LGBTQ+ κοινότητα

Τρίτο μήνυμα: Η εκπροσώπηση δεν είναι «δευτερεύον» θέμα είναι σκληρή πολιτική ισχύς. Η Ολλανδία είναι η πρώτη χώρα που νομιμοποίησε τον γάμο ομόφυλων ζευγαριών το 2001, και τώρα μετά από 25 χρόνια αποκτά τον πρώτο ανοιχτά ομοφυλόφιλο πρωθυπουργό της. Δεν είναι απλώς συμβολισμός για την LGBTQ+ κοινότητα. Είναι μήνυμα για το τι είδους κράτος θέλει να προβάλλει διεθνώς. Ανοιχτό, θεσμικά ώριμο, ευρωπαϊκό, χωρίς φοβικά σύνδρομα. Η ανάδειξή του ως επικεφαλής της χώρας έχοντας μάλιστα στο πλευρό του τον σύντροφό του, τον Ολυμπιονίκη Νικολάς Κίναν είναι η απόλυτη απάντηση απέναντι στο παγκόσμιο κύμα νεοσυντηρητισμού. Αποδεικνύει εμπράκτως ότι ο σεξουαλικός προσανατολισμός είναι παντελώς αδιάφορος για την αξιολόγηση των ηγετικών ικανοτήτων ενός ανθρώπου.

Σε μια εποχή όπου μεγάλα τμήματα της Ευρώπης ξαναγυρίζουν σε πολιτικές ταυτότητας πιο κλειστού τύπου και επηρεάζονται από την πολιτική ρητορική Τραμπ, το ολλανδικό παράδειγμα λειτουργεί σαν αντίβαρο.

Κεντρώα διακυβέρνηση

Τέταρτο μήνυμα. Η κεντρώα διακυβέρνηση του 2026 δεν είναι «ρομαντισμός», είναι συμβιβασμός με υψηλό κόστος. Η κυβέρνηση Γέτεν δεν ξεκινά με θριαμβευτικό έδαφος. Είναι κυβέρνηση μειοψηφίας, χωρίς πλειοψηφία ούτε στην Κάτω ούτε στην Άνω Βουλή, άρα θα πρέπει να διαπραγματεύεται κάθε νομοσχέδιο. Επιπλέον, το πρόγραμμα της έχει ήδη προκαλέσει αντιδράσεις για περικοπές σε πρόνοια και υγεία, αύξηση ιδιωτικών επιβαρύνσεων και αυστηρότερη μεταναστευτική γραμμή, ενώ σχεδιάζει και μεγάλη αύξηση αμυντικών δαπανών με αναφορά στον στόχο 3,5% του ΑΕΠ και ειδική φορολογική επιβάρυνση για να χρηματοδοτηθεί. Ο Γέτεν κέρδισε με αισιοδοξία, αλλά θα κυβερνήσει μέσα σε σκληρή δημοσιονομική και κοινωνική τριβή.

Το μήνυμα για την Ελλάδα και ο «δοκιμαστικός σωλήνας»

Αυτό το σημείο έχει ειδική αξία για την Ελλάδα. Γιατί; Επειδή και εδώ το βασικό πολιτικό ερώτημα της επόμενης περιόδου δεν είναι απλώς «ποιος κερδίζει», αλλά ποιος μπορεί να κυβερνήσει σε συνθήκες πολυδιάσπασης, κοινωνικής κόπωσης και διαρκούς πίεσης από πολλαπλές κρίσεις όπως η ακρίβεια, η ασφάλεια, το μεταναστευτικό και η θεσμική εμπιστοσύνη. Ο Γέτεν δείχνει ότι η νέα ευρωπαϊκή ηγεσία δεν θα κρίνεται μόνο από την ιδεολογική καθαρότητα, αλλά από την ικανότητα να κρατάει ταυτόχρονα τρεις μπάλες στον αέρα. Την κοινωνική νομιμοποίηση, την κοινοβουλευτική αριθμητική και την διεθνή αξιοπιστία.

Πέμπτο μήνυμα. Η Ευρώπη επιστρέφει στο τραπέζι ως κεντρικό αφήγημα και όχι ως τεχνοκρατική υποσημείωση. Ο ίδιος έχει δηλώσει ότι θέλει να επαναφέρει την Ολλανδία «στο κέντρο της Ευρώπης» μετά την περίοδο φθοράς από την προηγούμενη κυβέρνηση, ενώ ταυτόχρονα κρατά ανοιχτή τη σχέση με τις ΗΠΑ ως στρατηγικό και εμπορικό εταίρο. Αυτό είναι απολύτως ενδεικτικό του νέου ευρωπαϊκού ρεαλισμού. Ούτε αντιαμερικανισμός, ούτε αφελής εξάρτηση. Και για την Ελλάδα, που επιχειρεί να κινηθεί με ευελιξία και πολλές φορές με ισορροπία αναβάτη σε τεντωμένο σκοινί σε ΕΕ, ΝΑΤΟ, Ανατολική Μεσόγειο και περιφερειακές κρίσεις, αυτή η ισορροπία είναι οικεία και χρήσιμη ως πολιτικό παράδειγμα.

Η άνοδος του Ρομπ Γέτεν είναι κάτι περισσότερο από «μια ενδιαφέρουσα ολλανδική ιστορία». Είναι δοκιμαστικός σωλήνας της νέας ευρωπαϊκής πολιτικής: νέος ηγέτης, φιλελεύθερος αλλά όχι αφελής, προοδευτικός αλλά με σκληρές αποφάσεις μπροστά του, συμβολικά ισχυρός αλλά κοινοβουλευτικά ευάλωτος. Ίσως στην επόμενη φάση της ευρωπαϊκής πολιτικής, δεν θα κερδίζουν όσοι φωνάζουν περισσότερο, αλλά όσοι μπορούν να συνδυάσουν αξιοπιστία, αφήγημα και κυβερνησιμότητα.

Διαβάστε επίσης:

Στα… μαχαίρια χώρες της ΕΕ με την Κομισιόν – Δίνει επιπλέον εξουσίες στο Κοινοβούλιο, απειλούν με προσφυγή στα δικαστήρια

Αυστραλία: Γυναικολόγος κατηγορείται ότι χειρούργησε ασθενείς του χωρίς να υπάρχει βάσιμος λόγος

Ιράν: Συντριβή στρατιωτικού ελικοπτέρου σε υπαίθρια αγορά κοντά στο Ισφαχάν – Τέσσερις νεκροί (videos)