Από την εποχή του Πτολεμαίου αναφέρονται τα στενά του Ορμούζ. Η περσική ονομασία των στενών, παρότι αποδίδεται σε περσική θεότητα, μάλλον διευκόλυνε τους Έλληνες ναυτικούς της αρχαιότητας να απομνημονεύουν το σημείο επειδή η λεκτική συγγένεια της ελληνικής λέξης «όρμος» (δασυνόμενη λέξη) συνδέεται γλωσσολογικά με το περσικό Hormuz (με το λατινικό H αποδίδεται η δασεία της αρχαίας ελληνικής γλώσσας).

Φαίνεται ότι το ιστορικό στενό και το νησάκι μάλλον από την αρχαιότητα δημιουργούσαν ιστορικούς, γλωσσολογικούς και γεωπολιτικούς προβληματισμούς.

Στην εποχή μας το στενό εξελίχθηκε στον σημαντικότατο διάδρομο μεταφοράς ενέργειας, που τόσο πολύ έχουν ανάγκη η διεθνής οικονομία και οι οικονομίες των χωρών μας, κυρίως στην Ε.Ε. Το Ιράν, παραβιάζοντας το Διεθνές Δίκαιο, θεωρεί ότι μπορεί να παρεμποδίζει τη ναυτιλία και να σπέρνει νάρκες κατά βούληση, επειδή δέχεται την επίθεση των ΗΠΑ και του Ισραήλ.

Καμία παράνομη συμπεριφορά δεν μπορεί να έχει την ανοχή της διεθνούς κοινότητας, κυρίως όταν αυταρχικές κυβερνήσεις επιλέγουν τακτικές που ασκούνται από ομάδες ενταγμένες στον ολοκληρωτισμό και στη διεθνή τρομοκρατία.

Η ελληνική κινητοποίηση

Η Ελλάδα από την πρώτη στιγμή της κρίσης δραστηριοποιήθηκε και κινητοποίησε τις ευρωπαϊκές και νατοϊκές δυνάμεις για να εξασφαλιστούν από τις ιρανικές επιθέσεις κράτη – μέλη της Ε.Ε. και σύμμαχοι του ΝΑΤΟ.

Στην κρίση του Κόλπου, υποχρεώνεται, ως ηγέτιδα δύναμη στην εμπορική και ποντοπόρο ναυτιλία, να ανασυντάξει όλες τις ναυτικές δυνάμεις και τον εφοπλιστικό κόσμο προκειμένου το Ιράν να δεσμευτεί ότι δεν ναρκοθετεί τον Κόλπο, δεν παρεμποδίζει την ελευθεροπλοΐα, ώστε να μη χρειάζονται συνοδευτικές δυνάμεις νηοπομπών.

Μόνο με τον διεθνή συντονισμό αποτροπής του κλεισίματος του Ορμούζ αφαιρείται κάθε επιχείρημα των ασφαλιστικών εταιρειών που αύξησαν υπέρμετρα τα ασφάλιστρα, με συνέπεια να δέσουν αρόδου τα καράβια. Οι ναυτικές δυνάμεις που μπορούν και μεταφέρουν ακόμη ενέργεια στα δύσκολα νερά του Κόλπου, συνομιλώντας με τις κυβερνήσεις, μάλλον γνωρίζουν τρόπους που διευκολύνουν τη συζήτηση οικονομικής ομαλοποίησης, ώστε να διαφανούν νεότερες προοπτικές πολιτικής και διπλωματικής αντιμετώπισης ενός εξαιρετικά δύσκολου θέματος.

Η πρωτοβουλία του Προέδρου Μακρόν και η επικοινωνία του με τον Πρόεδρο του Ιράν διανοίγει εμβρυακό διάλογο σε θέματα ενέργειας, προβάλλοντας επίσης τις προσπάθειες που αναλαμβάνουν εμφανώς, αλλά και με απόρρητη διπλωματία, οι χώρες του Κόλπου και η Αίγυπτος.

Κυρίως το Ομάν, η Σαουδική Αραβία, η οποία διά της κινεζικής μεσολάβησης στο πρόσφατο παρελθόν ήλθε πλησιέστερα στην Τεχεράνη, αλλά και το Κουβέιτ, με το σοβαρό δημοσίευμα της εφημερίδος «Al Jarida» για την κατάσταση υγείας του Ιρανού θρησκευτικού ηγέτη, επιβεβαιώνουν ότι γνωρίζουν τι πραγματικά εξελίσσεται στο Ιράν.

Στρατολόγηση τρομοκρατών

Επί 47 χρόνια το Ιράν απειλεί άμεσα το Ισραήλ, υποστηρίζοντας δημόσια ότι «θα το εξαφανίσει». Για την εκπλήρωση του υπέρτατου σκοπού της η Τεχεράνη στρατολογεί πληρεξουσίους, τους οποίους όμως στρέφει και κατά των δυναστειών στην περιοχή του Κόλπου, στη Μέση Ανατολή και στη Βόρεια Αφρική. Κινητοποιούνται στο όνομα της Ισλαμικής Δημοκρατίας, χωρίς περιστολή, ομάδες τρομοκρατών σε χώρες που θεωρούνται από τους Φρουρούς της Επανάστασης εχθρικές.

Κατά μαρτυρίες πρέσβεων ισλαμικών χωρών δημιουργούνται σιιτικοί πυρήνες πιστών σε κοινωνίες μουσουλμανικών κρατών στις οποίες ουδέποτε καταγράφηκε προηγούμενη σιιτική παρουσία. Η θεοκρατική αντίληψη για τη σύσταση του κράτους εύκολα συνδέεται με πολιτική και κοινωνική κινητοποίηση, σοσιαλιστικής ή μαρξιστικής προσέγγισης, προβάλλοντας την πολιτική φιλανθρωπική φροντίδα που υποχρεώνεται να επιδείξει κάθε πιστός μουσουλμάνος.

Ο κόσμος όλος προκαλείται από τη συμπεριφορά και τις ακραίες επιλογές ενός καθεστώτος που κυβερνά το Ιράν, με εμφανή όμως την κοινωνική αποδοχή. Ο θρησκευτικός ηγέτης, οι συνεργάτες του και οι πιστοί φρουροί τους, όμως, δεν δικαιούνται να κινούνται επεκτατικά για να επιβάλουν στους μουσουλμάνους τις θρησκευτικές δογματικές απόψεις του σιιτισμού και σε όλο τον κόσμο την ηγεμονία τους, που θα καθορίζει την τύχη του Ισραήλ, της Ιορδανίας, του Μαρόκου, της Τουρκίας, αλλά και τους όρους ισλαμικής κανονικότητας ροής ενέργειας στη βάση του παράλογου δόγματος «τρομοκρατώ και ορίζω».

«Παραζαλισμένη» η Ε.Ε.

Η Ε.Ε. εξάντλησε όλες τις δυνατότητες συνομιλιών. Υποστήριξε δυναμικά τη συμφωνία JCPOA για τα πυρηνικά του Ιράν που ακύρωσε στην πρώτη θητεία του ο Πρόεδρος Τραμπ καταστρέφοντας μεγάλα συμβόλαια ευρωπαϊκών εταιρειών στους τομείς της ενέργειας, της αυτοκινητοβιομηχανίας, της αεροπορικής βιομηχανίας.

Τότε, παρά τη ζημία που είχαν υποστεί, οι Ευρωπαίοι ταυτίστηκαν με τις αποφάσεις των ΗΠΑ. Τώρα, πάλι με αποφάσεις των ΗΠΑ (;), θίγεται η ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια και, πάλι, η Ε.Ε. αδυνατεί να προβάλει ολοκληρωμένες προτάσεις και να συγκαλέσει συναντήσεις διευκόλυνσης της ομαλοποίησης στην περιοχή.

Ο Πρόεδρος Μακρόν, αξιοποιώντας την εμπειρία από το παρελθόν των καλών σχέσεων Total – Κίνας – Ιράν στα θέματα ενέργειας, της Peugeot για συμπαραγωγή αυτοκινήτων στο Ιράν και της Airbus για πώληση στην Τεχεράνη με ξεπαγωμένες ιρανικές τραπεζικές καταθέσεις 180 επιβατικών αεροσκαφών, επικοινώνησε με τον Ιρανό Πρόεδρο αναζητώντας δρόμους αξιοπρεπούς διαφυγής από την καταστροφή που μας απειλεί όλους.

Και πάλι, παρά τη γαλλική πρωτοβουλία, η Ε.Ε. «παραζαλισμένη» από την ταχύτητα και τη βία των γεγονότων αναζητά τον βηματισμό της. Η Ελλάδα και σε αυτή την περίπτωση, ως η ισχυρότερη ευρωπαϊκή ναυτιλιακή δύναμη, προσέρχεται συμπαραστεκόμενη στη Γαλλία, όταν Βρετανοί και Γερμανοί έχουν χάσει ακόμη μια φορά «τον μπούσουλα και τον πολικό τους αστέρα».

Ακρότατες προκλήσεις

Αντιμέτωπη με τις ακρότατες προκλήσεις η διεθνής κοινότητα, εξαιτίας προδιαγραφόμενης σοβαρότατης ενεργειακής κρίσης, αναζητά με αγωνία δυνάμεις που θα μπορούσαν να προσθέσουν, ακόμη και στη δυσκολότερη φάση του δράματος, διεξόδους στην αγωνία πολλών αναπτυσσόμενων κυρίως χωρών, αλλά και ανεπτυγμένων.

Από την ενημέρωση που περιέρχεται σε δημόσια γνώση δεν διαφαίνονται νεότερες επικοινωνίες με πετρελαιοπαραγωγούς και παραγωγούς φυσικού αερίου στη βόρεια Αφρική, στην υπόλοιπη Αφρική, στη Λατινική Αμερική, αλλά και σε άλλες περιοχές του κόσμου που θα μπορούσαν να προσθέσουν ποσότητες αερίου και πετρελαίου στα αποδεσμευμένα αποθέματα ενεργειακής ασφαλείας αξιοποιώντας και τις παγωμένες ποσότητες ενέργειας σε ρωσικά πλοία, για τις οποίες ο Πρόεδρος Τραμπ αίρει τις κυρώσεις, για περιορισμένο χρόνο, ώστε να αλλάξουν οι πιεστικοί κανόνες του πολεμικού σεναρίου.

Η Ε.Ε., χωρίς εναλλακτικές προτάσεις, απουσιάζει από τον μελλοντικό δύσκολο προγραμματισμό, αναφέροντας ότι «ο πόλεμος δεν είναι δικός της», αλλά οι συνέπειες κάθε ακραίας ιρανικής, αμερικανικής ή ισραηλινής επιλογής πέφτουν βαριές στην οικονομία και την κοινωνική σταθερότητά μας.

Οι εξελίξεις οδηγούν σε ακρότατες επιλογές και η Ε.Ε. δεν αποφασίζει αν θίγεται από την ιρανική τρομοκρατία ή την αυθαιρεσία των ΗΠΑ και του Ισραήλ, που ξεκίνησαν έναν πόλεμο χωρίς να διαβουλευτούν με συμμάχους και εταίρους. Η θιγμένη ευρωπαϊκή αξιοπρέπεια, αν δεν βρει πραγματική διέξοδο, θα συνεχίσει να εκτρέφει, μεταξύ όλων των προβλημάτων, και τις ακροδεξιές πολιτικές τάσεις μέσα στους κόλπους της Ευρώπης.

Η Αθήνα εντάσσεται διεθνώς μεταξύ των σταθερών και αξιόπιστων συνομιλητών για τα κράτη – μέλη, τους θεσμούς της Ε.Ε., το ΝΑΤΟ, τις ΗΠΑ, τις χώρες του Κόλπου και πολλές μουσουλμανικές χώρες. Εισηγείται λύσεις που γίνονται αποδεκτές, έστω και με χαρακτηριστική ευρωπαϊκή καθυστέρηση και υστεροβουλία.

Η Ελλάδα κατορθώνει ακόμη και σε πολύ δύσκολες διεθνείς συνθήκες να συνομιλεί με την Τουρκία σε ίση βάση και να διαμηνύει προς κάθε κατεύθυνση, κάθε ενδιαφερόμενο, κάθε θιγμένο ότι μόνο αποφάσεις που χαρακτηρίζονται από συνέπεια και συνέχεια θα διευκολύνουν να ξεπεραστούν οι μεγάλες διεθνείς κρίσεις, συμβάλλοντας στη διεθνή σταθερότητα και την αποκλιμάκωση των θερμών κρίσεων.

Σαφής ο Μητσοτάκης

Οι ΗΠΑ προφανώς έλπιζαν σε συστράτευση των συμμάχων στη σύγκρουση με το Ιράν, έστω και αν την ολοκληρωτική σύγκρουση αποζητούσε μονομερώς το Ισραήλ, το οποίο θεωρεί ότι μοναδική επιδίωξη της Ισλαμικής Δημοκρατίας παραμένει η καταστροφή του Ισραήλ.

Ο Πρόεδρος Τραμπ επείσθη να προσέλθει αλληλέγγυος σε έναν σημαντικό σύμμαχο, που απειλείται στον υπέρτατο βαθμό. Ζητήθηκε η προσέλευση και των υπολοίπων συμμάχων στην κοινή προσπάθεια που επέβαλαν οι ΗΠΑ και αποζητούσε το Ισραήλ, επειδή ξεχωριστά οι σύμμαχοι εμφανίζονται αδύναμοι, δεν διαθέτουν τρόπο και μέσα που εξασφαλίζουν τη ζωή, την ελευθερία και την ηρεμία σε κάθε ισραηλινό πολίτη, στην περιοχή, καθώς επίσης και στη διεθνή οικονομία.

Αρκετά από τα μέλη της Ε.Ε. και το Ηνωμένο Βασίλειο διαφοροποιούνται από τις ΗΠΑ, αλλά, αδυνατώντας να εξασφαλίσουν την ελεύθερη διέλευση στα στενά του Ορμούζ, προσβλέπουν στη ναυτική κάλυψη των ΗΠΑ.

Η σαφής δήλωση Μητσοτάκη ότι συμμετέχουμε μόνο σε αμυντικές δραστηριότητες που ενδιαφέρουν συνολικά την Ε.Ε. και το ΝΑΤΟ απέχοντας από τις πολεμικές επιχειρήσεις δεν μειώνει καθόλου τη σημασία της Ελλάδος, η οποία ως ναυτιλιακή δύναμη συγκαταλέγεται μεταξύ των μεγαλύτερων ναυτιλιακών δυνάμεων και πρωταγωνιστεί προκειμένου να εξασφαλίζεται η ελευθεροπλοϊα, όπως χαρακτηριστικά υπογράμμισε με δημόσια δήλωσή του ο υπουργός Εξωτερικών Γ. Γεραπετρίτης.

Στην κλιμάκωση των εχθροπραξιών όλοι θα πρέπει να στραφούμε κυρίως προς τους διεθνείς οργανισμούς και ειδικότερα στον ΟΗΕ, στον ΙΜΟ, στην Ε.Ε., επειδή τα κράτη σε αυτά τα φόρα διαθέτουν τα μέσα, την εμπειρία, τις δυνατότητες ενός δημιουργικού διαλόγου μεταξύ κυβερνήσεων με στόχο τον τερματισμό των εχθροπραξιών.

Προφανώς την πορεία προς τις διεθνείς συνομιλίες θα λειάνουν πρωτοβουλίες κυβερνήσεων που διατηρούν ακόμη αξιοπιστία και πρόσβαση στην Τεχεράνη, αξιοποιώντας σχέσεις που οικοδομήθηκαν στο παρελθόν στη βάση της αμοιβαίας κατανόησης, του πολιτισμικού παρελθόντος, αλλά και σύγχρονων γεωστρατηγικών προτεραιοτήτων.

Παραμένει κοινή υπέρτατη διεθνής απαίτηση η αποτροπή και απομάκρυνση από κάθε ακρότητα, κυρίως όμως από την αλαζονεία πολιτικών ηγεσιών που ισχυρίζονται ότι μπορούν να επιβάλουν στις διεθνείς σχέσεις τρομοκρατία και ανασφάλεια.

* Ο Θεόδωρος Ι. Θεοδώρου είναι πρέσβης ε.τ.

Διαβάστε επίσης:

Η απειλή των ιρανικών βαλλιστικών πυραύλων

Κουτσούμπας: Σε κρίση οι δύο πόλοι του συστήματος, ο λαός να φτιάξει δικό του εναλλακτικό μέτωπο

Ο «Πολιτισμός» πηγή δυστυχίας – Μέρος πρώτο

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.