Στην κόψη του ξυραφιού οι ΗΠΑ

Οι Ρεπουμπλικανοί χρειάζονται τον Ντόναλντ Τραμπ για να κρατήσουν ζωντανή την εκλογική τους βάση, την ώρα που η δημοτικότητά του υποχωρεί και η δυσαρέσκεια για την οικονομία και τον πόλεμο με το Ιράν απειλεί να μετατραπεί σε εκλογική τιμωρία. Η περιοδεία του Προέδρου ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών της 3ης Νοεμβρίου αποκαλύπτει μια δύσκολη ισορροπία: ο άνθρωπος που εξακολουθεί να κινητοποιεί τους πιο πιστούς οπαδούς του είναι ταυτόχρονα ένα πολιτικό βάρος για τους υποψηφίους που χρειάζονται ψήφους πέρα από τον στενό πυρήνα του κινήματός του.

Το διακύβευμα είναι μεγαλύτερο από την ανανέωση της σύνθεσης του Κογκρέσου. Οι εκλογές θα κρίνουν πόσο ελεύθερο πεδίο θα έχει ο Τραμπ για να εφαρμόσει την ατζέντα του κατά τα δύο τελευταία χρόνια της θητείας του, αλλά και εάν οι Δημοκρατικοί μπορούν να μετατρέψουν τη δυσαρέσκεια απέναντι στον Πρόεδρο σε σταθερή κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Η προεκλογική κινητικότητα του Λευκού Οίκου μαρτυρά ότι το επιτελείο του αντιλαμβάνεται τον κίνδυνο. Δεν σημαίνει, όμως, ότι διαθέτει και τα μέσα για να τον αποτρέψει.

Μια περιοδεία αποκαλύπτει την αδυναμία των Ρεπουμπλικανών

Όπως καταγράφει εκτενές ρεπορτάζ της «Washington Post», το πρόγραμμα των μετακινήσεων του Τραμπ σχεδιάζεται με προσεκτικούς πολιτικούς υπολογισμούς. Το επιτελείο του επιλέγει περιοχές όπου η παρουσία του μπορεί να αυξήσει τη συμμετοχή των συντηρητικών ψηφοφόρων, αποφεύγοντας ταυτόχρονα περιφέρειες στις οποίες η χαμηλή δημοτικότητά του ενδέχεται να λειτουργήσει εις βάρος των Ρεπουμπλικανών υποψηφίων.

Η επιλογή αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για ένα κόμμα που ελέγχει σήμερα και τα δύο σώματα του Κογκρέσου, αλλά δεν διαθέτει την πολυτέλεια να χάσει πολλές έδρες. Στη Βουλή των Αντιπροσώπων οι Ρεπουμπλικανοί έχουν οριακή πλειοψηφία, με 218 έδρες, ενώ μία ανεξάρτητη βουλευτής ψηφίζει μαζί τους. Στη Γερουσία διατηρούν ισχυρότερο προβάδισμα, με 53 από τις 100 έδρες.

Η διαφορά μεταξύ των δύο σωμάτων εξηγεί και τη διαφορετική στρατηγική του Προέδρου. Στις εκλογές για τη Γερουσία, η αναμέτρηση διεξάγεται σε επίπεδο πολιτείας και η προσέλευση των συντηρητικών ψηφοφόρων μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική. Στις εκλογές για τη Βουλή, αντίθετα, ορισμένες περιφέρειες κρίνονται από πολύ μικρές διαφορές, ενώ η εικόνα του Προέδρου μπορεί να απομακρύνει ανεξάρτητους και μετριοπαθείς ψηφοφόρους.

Έτσι η παρουσία του Τραμπ δεν αποτελεί αυτονόητο πλεονέκτημα. Για τους υποψηφίους που απευθύνονται σε ένα ευρύτερο εκλογικό ακροατήριο, η ταύτιση μαζί του μπορεί να αποδειχθεί εξίσου επικίνδυνη με την απουσία του. Το επιτελείο του καλείται να αποφασίσει πού η προσωπική του επιρροή λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής ψήφων και πού μετατρέπεται σε πρόσθετο πρόβλημα.

Η περιοδεία του περιλαμβάνει επισκέψεις σε περιοχές όπως η Νεμπράσκα, το Τέξας, η Νέα Υόρκη, το Τενεσί και η Οκλαχόμα, ενώ το πρόγραμμα προβλέπει επίσης στάσεις στο Οχάιο, στην Αλάσκα, στην Αριζόνα και στη Μοντάνα. Πρόκειται κυρίως για περιοχές με ισχυρή συντηρητική παρουσία, όπου ο Πρόεδρος μπορεί να εξασφαλίσει ένα φιλικό ακροατήριο και να στείλει μηνύματα συσπείρωσης.

Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του Μπούλχεντ Σίτι στην Αριζόνα. Η συγκεκριμένη περιοχή βρίσκεται κοντά στα σύνορα με τη Νεβάδα, γεγονός που προσδίδει στην επίσκεψη πιθανή χρησιμότητα και για την κινητοποίηση Ρεπουμπλικανών ψηφοφόρων στη γειτονική πολιτεία. Όπως εξηγεί ο Ρεπουμπλικανός στρατηγικός σύμβουλος Μπάρετ Μάρσον, η κομητεία Μοχάβε αποτελεί ένα από τα ασφαλέστερα πολιτικά περιβάλλοντα για τον Τραμπ στην Αριζόνα.

Η επιλογή τέτοιων προορισμών εξυπηρετεί έναν διπλό σκοπό: διατηρεί ενεργό τον πυρήνα του κινήματος MAGA και προσφέρει τηλεοπτική προβολή σε εθνικό επίπεδο. Τώρα το κατά πόσο αυτή η στρατηγική μπορεί να επηρεάσει τις κρίσιμες αναμετρήσεις ή απλώς μας επιβεβαιώνει ότι το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα αναζητά ασφαλείς χώρους σε μια εκλογική συγκυρία που γίνεται ολοένα πιο απαιτητική, μένει να φανεί.

Βασικό όπλο η συμμετοχή των ψηφοφόρων

Η επιδίωξη του Λευκού Οίκου είναι να μετατρέψει τον ενθουσιασμό των συγκεντρώσεων σε πραγματικές ψήφους. Οι ενδιάμεσες εκλογές έχουν μια ιδιαιτερότητα: ο Πρόεδρος δεν βρίσκεται ο ίδιος στο ψηφοδέλτιο, ενώ η συμμετοχή των πολιτών είναι συχνά χαμηλότερη σε σχέση με τις προεδρικές εκλογές. Αυτό σημαίνει ότι η κινητοποίηση συγκεκριμένων εκλογικών ομάδων μπορεί να κάνει τη διαφορά, ιδιαίτερα σε ανταγωνιστικές πολιτείες.

Όσοι δηλώνουν συμμετοχή στις συγκεντρώσεις του Τραμπ αφήνουν τα στοιχεία επικοινωνίας τους στην πολιτική του οργάνωση, η οποία στη συνέχεια επιχειρεί να τους κρατήσει ενεργούς με μηνύματα και υπενθυμίσεις για την εκλογική διαδικασία. Το επιτελείο του θεωρεί ότι ένα μέρος των υποστηρικτών του δεν συμμετέχει συστηματικά στις ενδιάμεσες εκλογές και χρειάζεται πρόσθετη κινητοποίηση.

Ωστόσο, τα δεδομένα για τον εκλογικό ενθουσιασμό προκαλούν ανησυχία στους Ρεπουμπλικανούς. Σε έρευνα του Pew Research Center, που δημοσιεύθηκε τον Οκτώβριο του 2026, οι Δημοκρατικοί προηγούνται με 59% έναντι 35% μεταξύ των ψηφοφόρων που δηλώνουν ότι είναι εξαιρετικά αποφασισμένοι να ψηφίσουν. Η διαφορά αποκτά μεγαλύτερη σημασία αν συγκριθεί με τις ενδιάμεσες εκλογές του 2022, όταν οι δύο παρατάξεις ήταν ισοδύναμες σε αυτήν την κατηγορία ψηφοφόρων.

Το στοιχείο αυτό δεν προδικάζει το αποτέλεσμα. Δείχνει, όμως, ότι οι Δημοκρατικοί εμφανίζουν ισχυρότερη κινητοποίηση σε μια εκλογική διαδικασία όπου η συμμετοχή μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική. Οι Ρεπουμπλικανοί διαθέτουν σημαντικούς οικονομικούς πόρους και έναν Πρόεδρο που εξακολουθεί να προκαλεί έντονη συναισθηματική ανταπόκριση στους οπαδούς του. Δεν είναι βέβαιο, ωστόσο, ότι αυτά αρκούν για να αντισταθμίσουν την απώλεια υποστήριξης σε άλλες κοινωνικές ομάδες.

Η οικονομία και ο πόλεμος με το Ιράν αλλάζουν την ατζέντα

Η μεγαλύτερη δυσκολία για τον Τραμπ είναι ότι η προεκλογική του στρατηγική δεν αναπτύσσεται σε πολιτικό κενό. Το κόστος ζωής εξακολουθεί να αποτελεί βασική ανησυχία των Αμερικανών, ενώ η πολεμική σύγκρουση με το Ιράν έχει επιβαρύνει το οικονομικό περιβάλλον, ιδίως μέσω των τιμών των καυσίμων.

Ο Πρόεδρος είχε οικοδομήσει σημαντικό μέρος της προεκλογικής του υπόσχεσης γύρω από τη μείωση του πληθωρισμού και την επιστροφή σε μια πιο προσιτή καθημερινότητα. Η έναρξη του πολέμου με το Ιράν, στα τέλη Φεβρουαρίου, ανέτρεψε μέρος αυτού του σχεδιασμού προκαλώντας αναταράξεις στις ενεργειακές προμήθειες και αυξάνοντας τις τιμές της βενζίνης. Σύμφωνα με δημοσκόπηση που παρουσιάζει το BBC, η δημοτικότητά του είχε ήδη υποχωρήσει πριν από την έναρξη των αεροπορικών επιδρομών, αλλά η πολεμική εμπλοκή επιδείνωσε την εικόνα του.

Με βάση τα στοιχεία που παραθέτει το βρετανικό δίκτυο, η αποδοχή του Προέδρου, η οποία στην αρχή της δεύτερης θητείας του ξεπερνούσε το 50%, κινείται πλέον περίπου στο 37%. Η σύγκριση με προηγούμενες προεδρικές θητείες είναι αποκαλυπτική: τόσο ο ίδιος ο Τραμπ στην πρώτη του θητεία όσο και ο Τζο Μπάιντεν είχαν υψηλότερα ποσοστά αποδοχής στο αντίστοιχο σημείο, χωρίς αυτό να τους προστατεύσει από την απώλεια του ελέγχου της Βουλής στις ενδιάμεσες εκλογές.

Η πολιτική δυσκολία είναι προφανής. Ο Τραμπ είναι γνωστός για τη μεγαλομανία και τη λατρεία του στο να πλασάρεται ως ο ηγέτης που μπορεί να αποκαταστήσει την οικονομική ασφάλεια, αλλά οι πολίτες αξιολογούν τις κυβερνητικές επιλογές με βάση το κόστος που αντιμετωπίζουν στην καθημερινότητά τους. Όταν η βενζίνη, τα τρόφιμα και η στέγαση απορροφούν μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματος, οι προεκλογικές διακηρύξεις αποκτούν μικρότερη βαρύτητα από την εμπειρία του οικογενειακού προϋπολογισμού.

Μεταναστευτική πολιτική: πολιτικό κόστος αντί για προεκλογικό πλεονέκτημα

Η μετανάστευση αποτέλεσε ένα από τα ισχυρότερα όπλα του Τραμπ στην προεκλογική εκστρατεία του 2024. Η υπόσχεση για μαζικές απελάσεις και αυστηρότερη φύλαξη των συνόρων απευθυνόταν σε ψηφοφόρους που θεωρούσαν ότι η προηγούμενη κυβέρνηση είχε χάσει τον έλεγχο της κατάστασης. Δύο χρόνια αργότερα, όμως, η εφαρμογή αυτής της πολιτικής προκαλεί αντιδράσεις που ξεπερνούν το ζήτημα των συνόρων.

Σε δημοσίευμά του στις 12 Οκτωβρίου ο «Guardian» καταγράφει τις οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις των επιχειρήσεων της υπηρεσίας μετανάστευσης ICE, από την εστίαση και τη φιλοξενία μέχρι την αγροτική παραγωγή και την υγειονομική περίθαλψη. Οι επιχειρήσεις σε ορισμένες περιοχές αναφέρουν ότι εργαζόμενοι αποφεύγουν να μετακινηθούν, ενώ πελάτες περιορίζουν τις εξόδους τους λόγω του φόβου ελέγχων και συλλήψεων.

Στον αγροτικό τομέα, κτηνοτρόφοι και παραγωγοί προειδοποιούν ότι η απομάκρυνση εργαζομένων που είναι απαραίτητοι για τη λειτουργία των επιχειρήσεών τους μπορεί να επιβαρύνει την παραγωγή και, τελικά, τις τιμές των τροφίμων. Αντίστοιχα προβλήματα εμφανίζονται στον κλάδο της εστίασης και στις υπηρεσίες φροντίδας ηλικιωμένων, όπου σημαντικό μέρος του εργατικού δυναμικού αποτελείται από μετανάστες.

Παράλληλα, η δημόσια εικόνα των επιχειρήσεων της ICE προκαλεί αντιδράσεις. Σύμφωνα με τη δημοσκόπηση Reuters / Ipsos που δημοσιεύθηκε στις 21 Σεπτεμβρίου, μόλις το 36% των ερωτηθέντων ενέκρινε τον τρόπο με τον οποίο ο Τραμπ χειρίζεται τη μετανάστευση. Έρευνα του Pew Research Center έδειξε επίσης ότι περίπου οι μισοί Αμερικανοί θεωρούν υπερβολικά επιθετικές τις πρακτικές της κυβέρνησης για τις απελάσεις.

Οι αντιδράσεις αυτές δημιουργούν πρόβλημα στους Ρεπουμπλικανούς που διεκδικούν επανεκλογή σε πολιτείες με σύνθετη εκλογική σύνθεση. Στο Τέξας, για παράδειγμα, ο Δημοκρατικός υποψήφιος Τζέιμς Ταλαρίκο επιχειρεί να αξιοποιήσει τη δυσαρέσκεια απέναντι στις επιχειρήσεις της ICE ενάντια στον Ρεπουμπλικανό Κεν Πάξτον. Στη Φλόριντα, η Ρεπουμπλικανή βουλευτής Μαρία Ελβίρα Σαλαζάρ έχει αποστασιοποιηθεί δημόσια από πτυχές της μεταναστευτικής πολιτικής, απευθυνόμενη στους ισπανόφωνους ψηφοφόρους της περιφέρειάς της.

Τα χρήματα και η αβεβαιότητα του αποτελέσματος

Παρά τις δυσκολίες και τους ακριβείς χειρισμούς, οι Ρεπουμπλικανοί διαθέτουν σημαντικά πλεονεκτήματα. Το BBC αναφέρει ότι, στα τέλη Αυγούστου, η Εθνική Επιτροπή των Ρεπουμπλικανών και οι συμμαχικές της οργανώσεις διέθεταν περισσότερα από 600 εκατομμύρια δολάρια σε διαθέσιμα κεφάλαια, ενώ το αντίστοιχο ποσό για τους Δημοκρατικούς ήταν λίγο κάτω από τα 400 εκατομμύρια. Επιπλέον, ο οργανισμός MAGA Inc., που συνδέεται με το πολιτικό κίνημα του Τραμπ, διέθετε πάνω από 400 εκατομμύρια δολάρια.

Η οικονομική υπεροχή επιτρέπει στους Ρεπουμπλικανούς να επενδύσουν σημαντικά ποσά στην πολιτική διαφήμιση και να ενισχύσουν την παρουσία τους στις ανταγωνιστικές εκλογικές περιφέρειες. Τον Σεπτέμβριο, σύμφωνα με την εταιρεία ερευνών AdImpact, οι Ρεπουμπλικανοί δαπάνησαν περίπου 200 εκατομμύρια δολάρια περισσότερα από τους Δημοκρατικούς για διαφημίσεις στο Κογκρέσο.

Η διαφορά αυτή μπορεί να επηρεάσει την ένταση της προεκλογικής επικοινωνίας, δεν σημαίνει όμως ότι εξασφαλίζει το αποτέλεσμα. Τα χρήματα μπορούν να αυξήσουν την προβολή ενός υποψηφίου, να ενισχύσουν τα μηνύματά του και να οργανώσουν αποτελεσματικότερα την κινητοποίηση των ψηφοφόρων. Δεν μπορούν να εξαλείψουν αυτομάτως τη δυσαρέσκεια για τις κυβερνητικές επιλογές.

Το στοίχημα της 3ης Νοεμβρίου

Η περιοδεία του Τραμπ είναι, τελικά, μια προσπάθεια περιορισμού των απωλειών. Οι Ρεπουμπλικανοί χρειάζονται την εκλογική του βάση, αλλά δεν μπορούν να αγνοήσουν το ενδεχόμενο η παρουσία του να απομακρύνει άλλους ψηφοφόρους. Χρειάζονται τη χρηματοδοτική υπεροχή τους, αλλά δεν μπορούν να θεωρήσουν ότι οι διαφημίσεις θα υπερισχύσουν της οικονομικής δυσαρέσκειας. Και θέλουν να υπερασπιστούν τη μεταναστευτική πολιτική που τους έφερε ψήφους, ενώ οι επιπτώσεις της προκαλούν πλέον αντιδράσεις σε επιχειρήσεις και τοπικές κοινωνίες.

Αν οι Δημοκρατικοί καταφέρουν να ανακτήσουν τον έλεγχο της Βουλής ή της Γερουσίας, ο Τραμπ θα βρεθεί αντιμέτωπος με έναν πιο περιοριστικό πολιτικό συσχετισμό. Μια αλλαγή πλειοψηφίας δεν θα ακυρώσει αυτομάτως τις εξουσίες του Προέδρου, θα δυσκολέψει όμως τη νομοθετική του ατζέντα, την προώθηση νέων πρωτοβουλιών και τη διατήρηση της πολιτικής πρωτοβουλίας στον Λευκό Οίκο.

Αντίθετα, μια καλύτερη από την αναμενόμενη επίδοση των Ρεπουμπλικανών θα μπορούσε να δώσει στον Πρόεδρο περιθώριο να υποστηρίξει ότι η εκλογική του βάση παραμένει ισχυρή, παρά τις χαμηλές δημοσκοπικές επιδόσεις του. Αυτός είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους η κινητοποίηση των πιστών υποστηρικτών του αποκτά τόσο μεγάλη σημασία.

Η ουσία, ωστόσο, βρίσκεται πέρα από τις εικόνες των συγκεντρώσεων και τις αριθμητικές προβλέψεις. Οι ενδιάμεσες εκλογές θα δοκιμάσουν κατά πόσο ο Τραμπ μπορεί να διατηρήσει την εκλογική συμμαχία που τον επανέφερε στον Λευκό Οίκο, σε μια περίοδο κατά την οποία οι κυβερνητικές του επιλογές προκαλούν αντιδράσεις ακόμη και σε πεδία όπου οι Ρεπουμπλικανοί είχαν μέχρι πρόσφατα σαφές πλεονέκτημα.

Η προσωπική του παρουσία εξακολουθεί να έχει πολιτική αξία. Το ερώτημα είναι εάν αυτή η αξία αρκεί για να αντισταθμίσει τη φθορά της προεδρίας του. Γιατί ο Τραμπ μπορεί να γεμίζει αίθουσες με ανθρώπους που τον στηρίζουν, αλλά οι κάλπες θα κρίνουν κάτι πολύ διαφορετικό: πόσοι Αμερικανοί εξακολουθούν να θεωρούν ότι η πολιτική του προσφέρει λύσεις στα προβλήματα που αντιμετωπίζουν καθημερινά.

Διαβάστε επίσης:

Τι σημαίνει το όριο 25% που βάζει ο Μητσοτάκης

Τσίπρας: Γιατί επενδύει στις δεύτερες κάλπες – Ο προβληματισμός για την κόντρα με το ΠΑΣΟΚ

ΣΥΡΙΖΑ: Επίθεση στους ανεξάρτητους με βίντεο και καταγγελίες περί «συναλλαγών» που εκκρεμούν

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.