«Οι επιθυμίες σας είναι η πραγματικότητα»

Το απόσπασμα που ακολουθεί προέρχεται από τον τόμο «Μάης ’68» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πολύτροπον

Στις 15 Μαρτίου 1968, το κύριο άρθρο της εφημερίδας «Le Monde» περνά στην ιστορία…

«Αυτό που πραγματικά χαρακτηρίζει το δημόσιο βίο μας είναι η πλήξη. Οι Γάλλοι πλήττουν. Δεν συμμετέχουν ούτε εκ του σύνεγγυς ούτε εκ του μακρόθεν στις μεγάλες αναταράξεις που συγκλονίζουν τον κόσμο. Ο πόλεμος του Βιετνάμ σαφώς τους συγκινεί, όμως δεν τους αγγίζει ουσιαστικά. Εκλήθησαν να συγκεντρώσουν “ένα δισεκατομμύριο φράγκα για το Βιετνάμ”, δίνοντας 20 φράγκα έκαστος, 33 οι ενήλικες.

Το απόσπασμα που ακολουθεί προέρχεται από τον τόμο «Μάης ’68» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πολύτροπον

Στις 15 Μαρτίου 1968, το κύριο άρθρο της εφημερίδας «Le Monde» περνά στην ιστορία…

«Αυτό που πραγματικά χαρακτηρίζει το δημόσιο βίο μας είναι η πλήξη. Οι Γάλλοι πλήττουν. Δεν συμμετέχουν ούτε εκ του σύνεγγυς ούτε εκ του μακρόθεν στις μεγάλες αναταράξεις που συγκλονίζουν τον κόσμο. Ο πόλεμος του Βιετνάμ σαφώς τους συγκινεί, όμως δεν τους αγγίζει ουσιαστικά. Εκλήθησαν να συγκεντρώσουν “ένα δισεκατομμύριο φράγκα για το Βιετνάμ”, δίνοντας 20 φράγκα έκαστος, 33 οι ενήλικες. Ωστόσο, αν και πέρασε πάνω από ένας χρόνος, απέχουν πολύ απ’ το επιθυμητό ποσό. Εξάλλου, με εξαίρεση ορισμένους που δραστηριοποιούνται στη μία ή την άλλη πλευρά, όλοι, από τον πρώτο μέχρι τον τελευταίο, βλέπουν αυτό τον πόλεμο με το ίδιο ή με παρόμοιο βλέμμα. Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή προκάλεσε ένα μικρό πυρετό στην αρχή του περασμένου καλοκαιριού: Η ηρωική προέλαση οδήγησε σε βαθιές αντιδράσεις, συναισθήματα και απόψεις. Όμως σε έξι μόλις ημέρες, ο πυρετός είχε σταματήσει. Οι αντάρτες στη Λατινική Αμερική και η έξαψη στην Κούβα επίσης έγιναν της μόδας για λίγο. Πλέον όμως, αποτελούν απλώς το αντικείμενο μελέτης στα μαθήματα των κοινωνιολόγων της αριστεράς και το αντικείμενο εισηγήσεων από τους διανοούμενους. Πεντακόσιες χιλιάδες νεκροί στην Ινδονησία, 50.000 δολοφονημένοι στη Μπιάφρα, πραξικόπημα στην Ελλάδα, απελάσεις στην Κένυα, Απαρτχάιντ στη Νότια Αφρική, εντάσεις στην Ινδία: Όλα αυτά δεν αποτελούν παρά τα ψιλά γράμματα της καθημερινής ενημέρωσης. Η κρίση των κομουνιστικών κομμάτων και η κινέζικη Πολιτιστική Επανάσταση μοιάζουν να αντισταθμίζουν τη φυλετική κρίση στις ΗΠΑ και τις βρετανικές δυσχέρειες.

»Σε κάθε περίπτωση, είναι δική τους υπόθεση, όχι δική μας. Τίποτε απ’ όλα αυτά δεν μας αγγίζει άμεσα. Άλλωστε, η τηλεόραση μάς επαναλαμβάνει τουλάχιστον τρεις φορές κάθε βράδυ ότι η Γαλλία βρίσκεται εν καιρώ ειρήνης για πρώτη φορά ύστερα από πάνω από 30 χρόνια και ότι ούτε την αφορούν ούτε εμπλέκεται σε όσα συμβαίνουν στον κόσμο.

»Η νεολαία πλήττει. Οι φοιτητές διαδηλώνουν, κινούνται, μάχονται στην Ισπανία, την Ιταλία, το Βέλγιο, την Αλγερία, την Ιαπωνία, την Αμερική, την Αίγυπτο, τη Γερμανία, ακόμα και στην Πολωνία. Πιστεύουν πως πρέπει να κατακτήσουν κάποια πράγματα, να κάνουν να ακουστούν οι διαμαρτυρίες τους ή έστω να αντιτάξουν το αίσθημα του παραλόγου στον παραλογισμό. Οι Γάλλοι φοιτητές ενδιαφέρονται για το αν τα κορίτσια της Ναντέρ ή της Αντονί μπορούν να επισκέπτονται ελεύθερα τα δωμάτια των αγοριών – ένα θέμα που ωστόσο περιορίζεται στα δικαιώματα του ανθρώπου. Όσο για τους νέους εργάτες, εκείνοι ψάχνουν για δουλειά και δεν βρίσκουν. Οι αψιμαχίες, τα κηρύγματα και oι εξαγγελίες των πολιτικών κάθε ιδεολογίας, στην καλύτερη περίπτωση φαίνονται κωμικά σε όλους αυτούς τους νέους, στη χειρότερη περίπτωση τους φαίνονται τελείως άσκοπα και σχεδόν πάντοτε τους φαίνονται ακατανόητα.

»Ευτυχώς, υπάρχει και η τηλεόραση για να στρέψει την προσοχή μας στα πραγματικά προβλήματα: στην κατάσταση του τραπεζικού λογαριασμού του σκιέρ Killy· τη συμφόρηση στους αυτοκινητόδρομους· και στον ιππόδρομο, που έχει προτεραιότητα σε όλους τους δέκτες της Γαλλίας το βράδυ της Κυριακής.

»Ο στρατηγός de Gaulle πλήττει. Είχε ορκιστεί να μην ξαναεγκαινιάσει τα χρυσάνθεμα στην Αγροτική Έκθεση της Λυών, όμως συνεχίζει να πηγαίνει, επισήμως και ανεπίσημα. Τι άλλο να κάνει; Ορισμένες φορές πιέζει τον εαυτό του χωρίς μεγάλη επιτυχία να δραματοποιήσει την καθημερινότητα, υψώνοντας τη φωνή του και υπερβάλλοντας για τους εξωτερικούς και τους εσωτερικούς κινδύνους. Έπειτα, χαμηλώνοντας τη φωνή του, αναστενάζει αποθαρρημένος μπροστά στη “γαϊδουριά” των συμπατριωτών του, οι οποίοι ωστόσο ανέθεσαν σ’ εκείνον τη διαχείριση των υποθέσεών τους. Γεγονός που, άλλωστε, η τηλεόραση δεν παύει να επαναλαμβάνει, λέγοντας ότι η κυβέρνηση είναι σταθερή για πρώτη φορά εδώ κι έναν αιώνα.

»Μόνο μερικές εκατοντάδες χιλιάδες Γάλλοι δεν πλήττουν: Είναι οι άνεργοι, οι νέοι χωρίς απασχόληση, οι μικροκαλλιεργητές που συνθλίβονται από την πρόοδο, θύματα της αναγκαίας συγκέντρωσης και του όλο και πιο σκληρού ανταγωνισμού, οι ηλικιωμένοι, τους οποίους έχουν εγκαταλείψει σχεδόν όλοι. Αυτοί είναι τόσο απορροφημένοι από τις έγνοιες τους που δεν έχουν το χρόνο να βαρεθούν, ούτε άλλωστε το σθένος να διαδηλώσουν και να δραστηριοποιηθούν. Και, κάνουν τους πάντες να πλήττουν. Η τηλεόραση, που κατασκευάστηκε για να διασκεδάζει, δεν μιλά παρά μόνο γι’ αυτούς. Κι έτσι επικρατεί η ηρεμία.

»Φυσικά, η απάντηση στα παραπάνω είναι εύκολη: Αυτό επιδιώκουμε για ένα λαό, την ευτυχία. Μήπως θα πρέπει να λυπόμαστε που δεν έχουμε πολέμους, κρίσεις και απεργίες; Μόνον εκείνοι που ονειρεύονται αποκλειστικά σκαμπανεβάσματα κι ανωμαλίες, ταραχές και αταξία, διαμαρτύρονται για την ειρήνη, τη σταθερότητα και την κοινωνική γαλήνη. Αυτό το επιχείρημα είναι ισχυρό. Στις χειρότερες στιγμές του δράματος της Ινδοκίνας και της Αλγερίας, την εποχή των κυβερνήσεων που εναλλάσσονταν όπως οι εικόνες στο καλειδοσκόπιο, την εποχή που η εργατική τάξη έπρεπε να κερδίσει με την απειλή της βίας ακόμα και την παραμικρή υποχώρηση, δεν είχαμε κάτι για το οποίο να είμαστε ιδιαίτερα υπερήφανοι στη Γαλλία. Σίγουρα όμως δεν υπάρχει άλλη επιλογή εκτός από την ακινησία ή την καταιγίδα; Εξάλλου, σε κάθε περίπτωση, τα θετικά συναισθήματα δεν βοηθούν να εξανεμιστεί η πλήξη, αλλά μάλλον να αυξηθεί.

»Αυτή η κατάσταση μελαγχολίας θα έπρεπε λογικά να εξυπηρετεί την αντιπολίτευση. Οι Γάλλοι συχνά έχουν αποδείξει ότι αγαπούν την αλλαγή για την αλλαγή, όποιο κι αν είναι το κόστος της. Μια αριστερή κυβέρνηση θα ήταν άραγε πιο ευχάριστη από το σημερινό καθεστώς; Αναμφίβολα, με το πέρασμα του χρόνου, ο πειρασμός θα είναι όλο και μεγαλύτερος να τη δοκιμάσουμε, απλώς και μόνο για να δούμε, όπως στο πόκερ. Όμως, μόλις περάσει η αναταραχή, κινδυνεύουμε να ξαναζήσουμε την ίδια βαριά, ακόμα και καταπιεστική ατμόσφαιρα. Δεν καταφέρνουμε τίποτα χωρίς ενθουσιασμό. Ο πραγματικός στόχος της πολιτικής δεν είναι να διαχειριστούμε με τον πιο ανώδυνο τρόπο το κοινό καλό, να πραγματοποιήσουμε κάποια πρόοδο ή έστω να μην εμποδίσουμε, ούτε να εκφράσουμε με νόμους και διατάγματα την αναπόφευκτη εξέλιξη.

»Ο πραγματικός στόχος της είναι να καθοδηγήσουμε το λαό, να διευρύνουμε τους ορίζοντές του, να του δώσουμε ορμή – ακόμα κι αν πρέπει να υπάρξει κάποιος αναβρασμός, κάποιες ασύνετες ενέργειες. Σε μια μικρή Γαλλία, που σχεδόν έχει περιοριστεί στα ηπειρωτικά εδάφη της, που δεν είναι πραγματικά δυστυχισμένη ούτε και πραγματικά ακμάζουσα, που έχει ειρήνη με τον κόσμο και όχι μεγάλη επιρροή στις διεθνείς εξελίξεις, το πάθος και η φαντασία είναι εξίσου αναγκαία με την ευμάρεια και την επέκταση.

»Σίγουρα δεν είναι εύκολο. Επιβάλλεται, όμως, εξίσου για την αντιπολίτευση όσο και για την κυβέρνηση. Αν δεν συμβεί, η αναισθησία κινδυνεύει να προκαλέσει μαρασμό. Κι άλλωστε, όπως φαίνεται, μια χώρα μπορεί να αφανιστεί επίσης από πλήξη».

PIERRE VIANSSON – PONTE

LE MONDE, 15 ΜΑΡΤΙΟΥ 1968

Είναι πια τόσο μακριά, αυτή η χλευαστική άνοιξη!

Κι όμως, συνεχίζει να ερεθίζει, να ενοχλεί, να εκνευρίζει, να προκαλεί αγανάκτηση, να κουράζει, να σκοτίζει, να εξάπτει… να υπάρχει με λίγα λόγια. Γιατί;

Το γεγονός ότι ένας υποψήφιος για το ύπατο αξίωμα ονειρεύεται να εξαλείψει τη μνήμη της αγαπημένης μας εξέγερσης δεν είναι καθαυτό ανησυχητικό. Η μόνιμη υπερδιέγερσή του μπορεί να φαίνεται ότι επιτυγχάνει πολλά, όμως αυτό δεν θα το επιτύχει. Κάθε κοινωνία τα βρίσκει με την ιστορία της, ανεξάρτητα από τις πράξεις των εκάστοτε Προέδρων.

Εξάλλου, είναι καιρός να σας εξομολογηθώ ένα «μυστικό». Ο Μάης του ’68 τελείωσε! Θάφτηκε για πάντα κάτω από τους τόνους πλάκες από τα ιστορικά λιθόστρωτα, που μεταμόρφωσαν ριζικά και σημάδεψαν τις κοινωνίες μας… Το ’68 ήταν μια εξέγερση στο σημείο που το παλιό συναντά το καινούργιο, τους μύθους, τις παλαιότερες επαναστάσεις και τα απελευθερωτικά κινήματα της εποχής του, αλλά και τις εξαιρετικές διεκδικήσεις για ατομική και συλλογική χειραφέτηση, καθώς και την επιθυμία αυτονομίας και απελευθέρωσης, η οποία προδιαγράφει το τέλος όλων των αναμενόμενων και αδιανόητων ολοκληρωτισμών, της αριστεράς ή της δεξιάς, των επάνω ή των κάτω, του κοσμικού ή του θρησκευτικού, του φυσιολογικού ή του διεστραμμένου.

Τέλος, ήταν η ύστατη κοινωνική αναταραχή που ακόμα αγνοούσε την υποβάθμιση του περιβάλλοντος, τη μαζική αποψίλωση των δασών, το τοξικό διοξείδιο του άνθρακα, την υπερθέρμανση του πλανήτη κ.ο.κ. – με λίγα λόγια, την πολιτική οικολογία. Άραγε αυτό αρκεί για να τοποθετήσουμε απλώς το «Μάη του ’68» στο χρονοντούλαπο της ιστορίας; Ή να καταντήσουμε σαν εκείνες τις παραστάσεις κινεζικών πολεμικών τεχνών, που έχουν παλιούς ηθοποιούς με αμφίεση του προηγούμενου αιώνα, οι οποίες προκαλούν συγκαταβατική και μίζερη ιλαρότητα στα παιδιά μας; Αν και επαναστάτες, μοιάζετε πιο πολύ με καλοαναθρεμμένα παιδάκια του θρησκευτικού κολεγίου, παρά με υπερρεαλιστές επαναστάτες που ανοίγουν βαθιές τομές στην ηθική και ιδεολογική πανοπλία των βιομηχανικών κοινωνιών!

Ωστόσο, αληθεύει ότι είμαστε ένοχοι επειδή σας φοβίσαμε, επειδή ονειρευτήκαμε τη φαντασία στην εξουσία και διεκδικήσαμε έναν κόσμο πιο δίκαιο και αδερφωμένο. Είμαστε ένοχοι, επειδή θελήσαμε να επιβάλουμε μια σπαζοκεφαλιά, την οποία δεν μπορέσατε μέχρι σήμερα να λύσετε: «Απαγορεύονται οι απαγορεύσεις». Μια διαλεκτική που παραμένει απόλυτα εξωγήινη για εσάς, η οποία ξαναστήνει στα πόδια τους το μαρξισμό και τον εγελιανισμό, ξεπερνώντας τους, ταυτόχρονα, με μια λογική απόλυτα φροϋδική. Απαγορεύω τις απαγορεύσεις, κατανοώντας απόλυτα την αδυναμία να απαγορευτούν όλες οι απαγορεύσεις· γνωρίζοντας απόλυτα ότι στο βάθος κάθε ατόμου, το μυστήριο της απαγόρευσης έγκειται στην επιθυμία μας να αποκρυπτογραφήσουμε αργά, αλλά και με πάθος και μέχρι τρέλας, τις πιο απόκρυφες επιθυμίες μας. Η έκρηξη της επιθυμίας και της ειρωνείας στον πολιτικό στίβο ίσως ήταν το πιο επαναστατικό γεγονός εκείνης της εποχής.

Ήταν μια υπερρεαλιστική στιγμή, όπου έγινε δεκτό κάθε είδος τρέλας, το οποίο ξεγλίστρησε μέσα στο χάσμα που δημιουργήθηκε από την αρχαϊκή αντιπαράθεση ανάμεσα σε μια εξουσία ξεπερασμένη για πάντα και σε μια εξέγερση που ήταν και η ίδια ξεπερασμένη από τον εκρηκτικό δυναμισμό της, ο οποίος δυναμίτιζε κάθε συντηρητική σκέψη. Αυτές οι εικόνες και οι φωτογραφίες της εξέγερσής μας είναι απολύτως κατάλληλες για μια συλλογική εκ νέου ανάγνωσή της. Στο Μέγαρο των Ηλυσίων, μπορούμε κάλλιστα να φανταστούμε τον Πρόεδρο, περιτριγυρισμένο από αντιφρονούντες και πρώην αντιφρονούντες, από παλιούς και νέους φιλοσόφους, μαοϊστές και δόκτορες των ανθρωπιστικών σπουδών, άνδρες και γυναίκες παντρεμένους ή χωρισμένους, με σύμφωνο συμβίωσης ή εργένηδες, να σχολιάζουν ο καθένας με τη σειρά του αυτό το κεφάλαιο που έχει κλείσει, για να εξορκίσουν αυτή την ιστορική στιγμή που τους είχε φέρει αντιμέτωπους μεταξύ τους πριν από 40 χρόνια. Αλλά και σε κάποιο χωριό της Γαλλίας, μπορούμε να φανταστούμε αγρότες, κυνηγούς και επικριτές της παγκοσμιοποίησης να διηγούνται τα όνειρα της παιδικής τους ηλικίας και να καπνίζουν την πίπα της ειρήνης.

Κι εγώ; Αγάπησα τόσο πολύ αυτή την επανάσταση, ώστε οι μνήμες που μου ξύπνησαν οι φωτογραφίες αυτού του βιβλίου ήρθαν να ενισχύσουν την αυτοπεποίθησή μου. Τρέλες, χαρές και ευτυχία. Μια εξέγερση παιχνιδιάρα και ξέφρενη. Μπροστά μου έχω ένα σισύφειο έργο: Πώς να διηγηθώ, να περιγράψω και να εξηγήσω στο γιο μου αυτή την παρελθούσα στιγμή της ιστορίας μου; Ίσως ξεφυλλίζοντας μαζί του αυτό το εξαιρετικό λεύκωμα και αφήνοντας να με παρασύρουν οι εικόνες του…

DANIEL COHN – BENDIT

IAΝΟΥΑΡΙΟΣ 2008

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.