Από την Κατερίνα Αγγελιδάκη και τον Στέλιο Μίχα

Τα δέκα πρόσωπα που διαχειρίζονται τον πολιτισμό στη χώρα μας, μέσα από την κριτική ματιά του Ποντίκι art. Ποια είναι τα υπέρ και τα κατά της δημόσιας παρουσίας τους σε μια εποχή που ο πολιτισμός δοκιμάζεται σκληρά.

Από την Κατερίνα Αγγελιδάκη και τον Στέλιο Μίχα

Τα δέκα πρόσωπα που διαχειρίζονται τον πολιτισμό στη χώρα μας, μέσα από την κριτική ματιά του Ποντίκι art. Ποια είναι τα υπέρ και τα κατά της δημόσιας παρουσίας τους σε μια εποχή που ο πολιτισμός δοκιμάζεται σκληρά.

ΓΙΩΡΓΟΣ ΛΟΥΚΟΣ: Είναι ο άνθρωπος που επηρέασε άρδην την αισθητική του εγχώριου θεάματος. Παρέλαβε ένα παρηκμασμένο Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου (αλήθεια, θυμάστε τι βλέπαμε μέχρι και το 2005;) και το μεταμόρφωσε σε μια λαμπερή, πρωτοποριακή και φρέσκια διοργάνωση. Για πρώτη φορά η Αθήνα έβλεπε παράλληλα με τις άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες τις σύγχρονες δημιουργίες (κυρίως στον χορό και το θέατρο). Και ανταμείφθηκε: πέρυσι είδε να κόβονται τα περισσότερα – μέχρι σήμερα – εισιτήρια (170.000) σημειώνοντας και κέρδος 411.000. Επιπλέον, αν και ο προϋπολογισμός του ψαλιδίζεται (φέτος έπεσε στα 3,2 εκατ. ευρώ από 4,3 πέρυσι) κατάφερε να μηδενίσει το χρέος των 7,8 εκατ. ευρώ που παρέλαβε το 2006. Όταν, όμως, έξι χρόνια τώρα έχει ο ίδιος ανεβάσει τον πήχη τόσο ψηλά, μοιραία αυξάνονται και οι απαιτήσεις μας. Δείχνουν πια οι επιλογές του αναμενόμενες και κάπως «κουρασμένες». Αρκείται στην ασφάλεια των ονομάτων και των σχημάτων που γνωρίζει καλά και δίνει την εντύπωση ότι δεν ψάχνει να συστήσει στο κοινό το διαφορετικό, το καινούριο. Φταίει άραγε μόνο η οικονομική στενότητα; Αλίμονο, αν αποκτήσει και το φεστιβάλ «μανιέρα»…

ΓΙΑΝΝΗΣ ΧΟΥΒΑΡΔΑΣ: Όταν απεβίωσε ο Νίκος Κούρκουλος ο μόνος που «έπαιξε» με άνεση για τη θέση ήταν ο νυν καλλιτεχνικός διευθυντής του Εθνικού Θεάτρου. Αιτία, η επιτυχημένη του πορεία ως ψυχή και μάνατζερ του επιτυχημένου Θεάτρου του Νότου (Αμόρε). Στα συν του προσμετρήθηκε, επίσης, το ισχυρό φλερτ του με τις νέες ευρωπαϊκές τάσεις και η ανάδειξη μερικών από τους καλύτερους ηθοποιούς της νέας γενιάς. Το λάθος που θα μπορούσε να κρίνει εν πολλοίς τη συνολική θητεία του Γιάννη Χουβαρδά στο Εθνικό είναι η χαρακτηριστική εμμονή του για παραστάσεις πειραματικού ύφους και χαρακτήρα, στις οποίες μπορεί μεν να κινείται ο ίδιος με απαιτήσεις, αλλά συχνά παρασύρουν στον όλεθρο πολλούς άλλους φιλόδοξους (και συχνά ταλαντούχους) σκηνοθέτες. Μια εμμονή, επίσης, με τη «φουρνιά» των ηθοποιών που έβγαλε στο Αμόρε και που ανακυκλώνεται στο Εθνικό δεν είναι ό,τι πιο έξυπνο έχει να επιδείξει ο Γιάννης Χουβαρδάς, ο οποίος, όμως, ξέρει να αποδεικνύει κάθε χρονιά – και με το παραπάνω – ότι είναι άριστος στα οικονομικά, ακόμα και στις αντίξοες σημερινές συνθήκες.

ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΑΠΑΛΙΟΣ: Από τη θέση του προέδρου του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου, που ανέλαβε το 2006, κατάφερε το ακατόρθωτο: να τα «βάλει» με τους συνδικαλιστές και τις διαπλεκόμενες φατρίες χωρίς να υποκύψει σε μια λογική επετηρίδας όσον αφορά στις επιχορηγήσεις νέων σεναρίων. Η μεγαλύτερή του, όμως, αρετή είναι ότι αναζήτησε τα νέα ταλέντα του ελληνικού κινηματογράφου. Επί των ημερών του εγκρίθηκαν τα σενάρια σκηνοθετών που μας έβγαλαν ασπροπρόσωπους στο εξωτερικό, όπως των Γιώργου Λάνθιμου, Πάνου Κούτρα, Αθηνάς Τσαγγάρη, Σύλλα Τζουμέρκα κ.ά. Ενδεχομένως υπήρξε και τυχερός, αφού επί της προεδρίας του ξεπετάχτηκαν όλα τα νέα κινηματογραφικά φυντάνια. Είναι, όμως, αλήθεια ότι αυτός πίστεψε στη νέα γενιά και δεν δίστασε για χάρη της να έρθει σε ρήξη με την καθεστηκυία τάξη του σινεμά. Το στοίχημα, όμως, ξεκινάει τώρα. Τι μέλλον μπορεί να έχει μια μικρή κινηματογραφική παραγωγή, σαν τη δική μας, όταν τα ταμεία είναι… άδεια; Πρόσφατα ο Γιώργος Παπαλιός δεσμευόταν ότι θα αναζητήσει χορηγούς. Αυτό που περιμένουμε εμείς στη δεύτερη θητεία του Γιώργου Παπαλιού είναι να μην αποδειχτεί ότι το νέο ρεύμα του ελληνικού κινηματογράφου ήταν ένα πυροτέχνημα.

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΑΝΤΕΡΜΑΛΗΣ: Υπερασπίστηκε την ανέγερση του νέου Μουσείου της Ακρόπολης σε περισσότερες από 130 δικαστικές αίθουσες. Συκοφαντήθηκε, επικρίθηκε πολλάκις, ακόμη και από συναδέλφους του αρχαιολόγους. Ο 71χρονος καθηγητής Κλασικής Αρχαιολογίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο έκανε έργο ζωής την ολοκλήρωση του Μουσείου και οφείλουμε να το αναγνωρίσουμε, αφού ως πρόεδρος του Οργανισμού Ανέγερσης (ΟΑΝΜΑ) από το 2000 ολοκλήρωσε με ιώβειο υπομονή και πείσμα μέσα σε εννέα χρόνια ένα έργο που ξεκίνησε το 1979! Όμως δύο χρόνια μετά τα λαμπρά εγκαίνιά του, το νέο Μουσείο της Ακρόπολης δεν ανταποκρίνεται στις υποσχέσεις του. Ούτε καν ο κατάλογός του δεν είναι ακόμη έτοιμος. Δεν αναζητά νέους τρόπους να προσελκύσει το κοινό (είναι άλλωστε τυχαία η πτώση της επισκεψιμότητας;) και δεν κατάφερε, επίσης, να δημιουργήσει κίνητρα στον σύγχρονο επισκέπτη (είτε με εκδηλώσεις σύγχρονου πολιτισμού, είτε με περιοδικές εκθέσεις σύγχρονων καλλιτεχνών) να το επισκεφτεί και δεύτερη και τρίτη φορά. Στέκει σαν ένα λαμπερό κόσμημα, που όσο αποστειρωμένο και να το διατηρείς, κάποια στιγμή θα ξεθωριάσει. Δεν επιτρέπεται σε ένα από τα σημαντικότερα μουσεία διεθνώς το μόνο που ανανεώνεται να είναι το μενού του εστιατορίου…

ΜΥΡΩΝ ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ: Ο 42χρονος αρχιμουσικός ανέλαβε το τιμόνι της Εθνική Λυρικής Σκηνής στην πιο δύσκολη στιγμή της ιστορίας της. Ήρθε στην Αθήνα ύστερα από δύο επιτυχημένες θητείες στην Κρατική Ορχήστρα Θεσσαλονίκης, μια τοπική ορχήστρα που την έκανε διεθνή με σταθερή παρουσία στο εξωτερικό. Όμως τα προβλήματα της Λυρικής δεν συγκρίνονται με εκείνα της ΚΟΘ. Μόνο το προσωπικό που παρέλαβε είναι πενταπλάσιο – για να μην μιλήσουμε για το χρέος των 26 εκατ. ευρώ της Λυρικής. Η διαφάνεια στην οικονομική διαχείριση δείχνει να είναι η προτεραιότητά του και πολύ σωστά. Όμως, μέχρι στιγμής δεν δείχνει να επιδεικνύει την ίδια διάθεση και στην καλλιτεχνική διαχείριση. Για παράδειγμα, έπαυσε (άκομψα) από τα καθήκοντά της τη διευθύντρια του Μπαλέτου Χριστιάνα Στεφάνου – πριν ακόμη συμπληρώσει έναν χρόνο στη θέση –, χωρίς καν να δικαιολογήσει την απόφασή του. Μπορεί να είναι ακόμα νωρίς για να βγάλει κανείς συμπεράσματα για τον νέο διευθυντή καθώς δεν έχει δείξει ακόμα δείγματα γραφής. Όμως ο υπερσυγκεντρωτισμός ενδεχομένως να φυλάει τα έρμα, αλλά στη Λυρική τα τελευταία χρόνια μάλλον ενίσχυσε την ανασφάλεια και πολύ περισσότερο την καχυποψία, αμφότερα άκρως αντιπαραγωγικά συναισθήματα.

ΣΩΤΗΡΗΣ ΧΑΤΖΑΚΗΣ: Όχι μόνο μείωσε τις τιμές των εισιτηρίων του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος, αλλά μείωσε και κατά 23% το προσωπικό του χωρίς να ανοίξει μύτη… Κατέβασε το θέατρο στον δρόμο και σε ολόκληρη τη Μακεδονία, έστρεψε το βλέμμα στα Βαλκάνια και είδε φέτος περισσότερους από 60.000 θεατές στις παραστάσεις του. Μπορεί να πει κανείς ότι η συνταγή του δεν πέτυχε; Στην τρίτη του μόλις χρονιά στη Θεσσαλονίκη μείωσε το χρέος του θεάτρου κατά 1,5 εκατ. ευρώ (από 3,5 το κατέβασε στα 2), γι’ αυτό και τούτες τις μέρες ήρθε θριαμβευτικά στην Αθήνα για λίγες παραστάσεις, με το εισπρακτικό φαινόμενο της «Λωξάντρας». Ως μάνατζερ, λοιπόν, τα κατάφερε περίφημα. Ως καλλιτεχνικός διευθυντής εμφανίζεται υπέρμαχος του ελληνικού έργου που θεωρεί ότι βρίσκεται υπό διωγμόν. Άγιος ο σκοπός του σε μια εποχή που το κοινό έχει μπουχτίσει από την πολλή… «πρωτοπορία», όμως, στα ζητούμενα ενός σύγχρονου κρατικού θεάτρου είναι και η «άλλη πρόταση» που θα μας πάει ένα βήμα παρακάτω. Ο Σωτήρης Χατζάκης έχει στο ενεργητικό του τολμηρές σκηνοθεσίες, μερικές από τις οποίες έχουν αφήσει την προσωπική σφραγίδα του. Άντε και στο Κρατικό, με τις ευχές μας.

ΜΑΡΙΝΑ ΛΑΜΠΡΑΚΗ – ΠΛΑΚΑ: Διευθύνει την Εθνική Πινακοθήκη από το 1992! Αυτό κι αν θέλει ταλέντο, ειδικά στη χώρα μας. Η χαρισματική καθηγήτρια της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών συνεργάστηκε με τους υπουργούς Πολιτισμού επτά διαφορετικών κυβερνήσεων, πράγμα που αποτελεί ελληνικό ρεκόρ. Στην πρώτη της δεκαετία έχει να επιδείξει σημαντική εκθεσιακή δραστηριότητα, όμως το απόλυτο hit ήρθε τη σεζόν 1999-2000, όταν περισσότερα από 300.000 άτομα (!) επισκέφτηκαν την εξαιρετική έκθεση του Ελ Γκρέκο. Όμως, ήδη έχουν περάσει 12 χρόνια από τότε και το εκθεσιακό έργο της Πινακοθήκης χρόνο με τον χρόνο φαίνεται όλο και πιο «κουρασμένο». Παράδειγμα, η δημιουργία της Εθνικής Γλυπτοθήκης στο Γουδί, την οποία έχουμε να επισκεφτούμε από το 2007, όταν παρουσίασε τον Γιαννούλη Χαλεπά. Εδώ και χρόνια, έχει γίνει εμφανές ότι το υφιστάμενο κτίριο δεν επαρκεί και η Μαρίνα Λαμπράκη – Πλάκα αγωνίζεται να υλοποιήσει την επέκταση. Είναι όμως μόνο ο περιορισμένος εκθεσιακός χώρος που καταδικάζει την Εθνική Πινακοθήκη σε στασιμότητα; Ή μήπως δεν αξιοποιείται σωστά πλέον ούτε ο υπάρχων χώρος της και έρχεται η ώρα για μια ριζική ανανέωση;

ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΟΣΚΙΝΑ: Η καλλιτεχνική διευθύντρια του Ιδρύματος Ιωάννου Κωστόπουλου της Alpha Bank ανέλαβε την προεδρία του Κρατικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης τον Ιανουάριο του 2009 και ο διορισμός της χαιρετίστηκε από όλους ως σοφή επιλογή του Μιχάλη Λιάπη. Η ιστορικός τέχνης Κατερίνα Κοσκινά, εκτός από βιογραφικό, διαθέτει και μεγάλη εμπειρία. Περιμέναμε λοιπόν ο διορισμός της να αναδειχθεί ευεργετικός για το μουσείο. Όμως, δύο χρόνια μετά, η μόνη που φαίνεται να ευεργετήθηκε είναι η ίδια η πρόεδρος. Η κυρία Κοσκινά εκμεταλλεύτηκε στο έπακρο την τροπολογία που ψαλίδισε τις αρμοδιότητες των διευθυντών του Εθνικού και του Κρατικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης ενισχύοντας την κατά τα άλλα «διακοσμητική» θέση του προέδρου, σε βαθμό που η ίδια σήμερα επιμελείται εκθέσεις, αναλαμβάνει την καλλιτεχνική διεύθυνση της Μπιενάλε (πάνω από τους επιμελητές) και ηγείται των συνεντεύξεων, «εξαφανίζοντας» τεχνηέντως τους διευθυντές του μουσείου. Τώρα μάλιστα που εκκρεμεί η ανανέωση της σύμβασης της καλλιτεχνικής διευθύντριας Μαρίας Τσαντσάνογλου (που έχει κάνει σημαντικό έργο παραμένοντας στη σκιά…), η Κατερίνα Κοσκινά, εκτός από πρόεδρος, εκτελεί και χρέη καλλιτεχνικής διευθύντριας.

ΚΑΤΡΙΝ ΒΕΛΙΣΣΑΡΗ: Έχουμε να το λέμε. Είναι μακράν το πιο επικοινωνιακό πρόσωπο που ηγείται δημόσιου οργανισμού. Χωρίς να μιλάει ούτε καν υποφερτά ελληνικά, έχει καταφέρει να πείσει κυβερνήσεις και υπουργούς (κουραστήκαμε να μετράμε πόσους πλέον) ότι δεν μπορεί να υπάρξει πολιτική βιβλίου στη χώρα χωρίς τη δική της βοήθεια. Ματαίως ψάχνουμε να βρούμε, βέβαια, ποια είναι η πολιτική του βιβλίου στην Ελλάδα τόσα χρόνια, πέρα από την προώθηση των μπεστ – σέλερ (που δεν έχουν, βέβαια, την ανάγκη της κυρίας Βελισσάρη και του κράτους για να προωθηθούν) και τη δημιουργία των Λεσχών Ανάγνωσης καθώς και των αμφιβόλου διαφάνειας Βραβείων Αναγνωστών. Άγνωστο γιατί όλοι εμπιστεύονται την κυρία Βελισσάρη στο τιμόνι του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου τόσα χρόνια και επίσης άγνωστο γιατί ουδείς σε καμιά κυβέρνηση δεν έχει μια απείρως πιο απλή ιδέα για να βοηθήσει, επιτέλους, το ελληνικό βιβλίο να πάρει τη θέση που του αξίζει, που δεν είναι άλλη από το να βρει έναν άνθρωπο που να είναι σε θέση να το κάνει.

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΕΪΠΙΔΗΣ: Το όνομα του Δημήτρη Εϊπίδη για τους σινεφίλ είναι ταυτόσημο με το καλό σινεμά. Επί 13 χρόνια (1992-2005) οργάνωνε το πιο δημοφιλές τμήμα του Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, τους «Νέους Ορίζοντες». Επιπλέον εδώ και 11 χρόνια είναι ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης. Η μεγαλύτερη, όμως, πρόκληση και δυσκολία για τον Δημήτρη Εϊπίδη ήταν όταν ανέλαβε πέρυσι τη θέση του καλλιτεχνικού διευθυντή του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης και παρέλαβε ένα φεστιβάλ που χρωστούσε… παντού, όπως δείχνει το ποσό των 6,5 εκατ. ευρώ. Κατάφερε πρόσφατα να ρίξει το χρέος στο 1,5 εκατ., ενώ έκανε το 51ο Φεστιβάλ με 2,5 εκατ. ευρώ (το 50ό επί Δέσποινας Μουζάκη είχε κοστίσει 11!). Ο Δημήτρης Εϊπίδης περιόρισε κάθε σπατάλη, που περιλάμβανε από πάρτι μέχρι καλεσμένους χολιγουντιανού επιπέδου με ένα σωρό παρατρεχάμενους, και έκανε ένα λιτό και συμμαζεμένο φεστιβάλ, όπου τον πρώτο λόγο είχε το καλό σινεμά, και όχι η γκλαμουριά. Στα μείον του μπορεί να του καταλογίσει κανείς μια τάση συγκεντρωτισμού. Κράτησε και τα δύο φεστιβάλ – Κινηματογράφου και Ντοκιμαντέρ – ως καλλιτεχνικός διευθυντής και έχει πλέον την απόλυτη εξουσία.

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.