Η ελληνική συμμετοχή της Διοχάντης στην 54^η Μπιενάλε της Βενετίας μπορεί να μην απέσπασε βραβεία αλλά έκανε μεγάλη αίσθηση τόσο στα διεθνή μέσα όσο και στην παγκόσμια εικαστική σκηνή.

Η ελληνική συμμετοχή της Διοχάντης στην 54^η Μπιενάλε της Βενετίας μπορεί να μην απέσπασε βραβεία αλλά έκανε μεγάλη αίσθηση τόσο στα διεθνή μέσα όσο και στην παγκόσμια εικαστική σκηνή. Η Φωτεινή Μπάρκα ήταν εκεί και μας εξηγεί το γιατί. “Η Ελλάδα ξαναβρήκε το φως της” έγραψε μια γερμανική εφημερίδα για το περίπτερό μας στην 54η Μπιενάλε της Βενετίας. Η βρετανική Guardian επέλεξε στο site της φωτογραφία του έργου της Διοχάντης. Η διεθνής “Art newspaper” ξεχώρισε το δικό μας περίπτερο (μαζί με εκείνα της Δανίας, Πολωνίας, Βελγίου, Ισραήλ και Αιγύπτου) ως τα “πολιτικά” περίπτερα, δημοσιεύοντας τις δηλώσεις της εθνικής επιτρόπου Μαρίας Μαραγκού. Σημαντικές προσωπικότητες της τέχνης διεθνώς (επιμελητές, διευθυντές μουσείων, καλλιτέχνες) αλλά και πολιτικοί, όπως ο υπουργός Πολιτισμού της Γαλλίας Φρεντερίκ Μιτεράν, εξέφρασαν έντονα (είτε χειροφιλώντας, είτε χειροκροτώντας) την Ελληνίδα εικαστικό. Η 66χρονη Διοχάντη δέχεται προτάσεις για διεθνείς συνεργασίες (όπως από το Dia Art Foundation). Ναι, η παρουσία της χώρας μας φέτος στην μεγαλύτερη εικαστική γιορτή του πλανήτη, έκανε μεγάλη αίσθηση. Ξεχώρισε, συζητήθηκε, προκάλεσε ουρές…Ήταν από τις ελάχιστες φορές που ήμασταν μέσα στο διεθνές παιχνίδι και όχι εγκλωβισμένοι στην εσωστρέφειά μας. Τα βλέμματα του πλανήτη είναι έτσι κι αλλιώς στραμμένα στην Ελλάδα εξαιτίας της οικονομικής κρίσης. Οι θεατές στην Μπιενάλε είχαν πολλούς λόγους να μας επισκεφτούν. Να, λοιπόν, που εκτός από την περιέργειά τους, για το τι κάνει η “φτωχή” Ελλαδίτσα, ικανοποιήσαμε και τη σκέψη τους. Το έργο “Beyond Reform” (Πέρα από την Ανοικοδόμηση) της Διοχάντης με την καθαρότητά του και την λιτή εκτέλεσή του, αποτελεί ένα από τα πιο εύστοχα σχόλια για την δίνη η οποία μας έχει καταπιεί.

«Εκτελούνται έργα»

Οι τεράστιες κάθετες σανίδες που “έκλεισαν” και κάλυψαν το βυζαντινότροπο περίπτερό μας (οικοδόμημα του 1934) θυμίζουν εργοτάξιο. Λείπει η ταμπέλα που θα μας προειδοποιούσε “εκτελούνται έργα”. Από τις μικρές χαραμάδες μπορεί κανείς να διακρίνει το κρυμμένο κτίριο του περιπτέρου. Πρέπει όμως να καταβάλλει προσπάθεια για να δει, όπως αφήνει τόσο ξεκάθαρα να εννοηθεί η Ελληνίδα εικαστικός, την ιστορία, το παρελθόν, την ταυτότητά μας. Από μια κλειδαρότρυπα άλλωστε δεν βλέπουμε όλοι μας σήμερα αυτή τη χώρα, είτε ζούμε εντός είτε έξω απ΄αυτήν;  Όταν όμως ανέβει κανείς τα σκαλιά της στενής εισόδου μεταφέρεται σε μια τελείως διαφορετική κατάσταση. Μια εξίσου στενή πλατφόρμα επιπλέει πάνω στο νερό. Στο τέλος της διαδρομής βρίσκεται το φως, πλην όμως δεν μπορείς (ακόμη) να φτάσεις κοντά του, η κάθαρση δεν έχει συντελεστεί. Η ηρεμία που προκαλεί το υδάτινο εσωτερικό του περιπτέρου ταράσσεται από τον έντονο, συνεχόμενο, ενοχλητικό ήχο (Στέφανος Μπαρμπαλιάς) που δεν σε αφήνει να σκεφτείς, να απομονωθείς, να αναλογιστείς τι συμβαίνει, πως φτάσαμε ως εδώ, τι θέλουμε να κάνουμε, τι χάσαμε και τι πρέπει να ξαναβρούμε, πως θα φτάσουμε ξανά στο φως; Αυτά άραγε δεν είναι τα καίρια ερωτήματα σήμερα; “΄Κι όχι μόνο για την Ελλάδα αλλά για τον υπόλοιπο κόσμο. Το πρόβλημα δεν είναι μόνο ελληνικό αλλά παγκόσμιο” σχολιάζει η Μαρία Μαραγκού τονίζοντας ότι για τον κάθε θεατή η εμπειρία στο ελληνικό περίπτερο είναι διαφορετική αλλά εξόχως συναισθηματική.

Η τέχνη στην πρώτη γραμμή

Πολλά εθνικά περίπτερα στους Κήπους της Βενετίας έστρεψαν φέτος το βλέμμα τους στην πολιτική και ασχολήθηκαν με τόλμη με δύσκολα ζητήματα. Η Αίγυπτος έφτασε στην Μπιενάλε χωρίς να έχει -για πρώτη φορά- τις ευλογίες του υπουργείου Πολιτισμού της χώρας. Ο ανεξάρτητος επιμελητής Σάντι Ελ Νοσοκατί απέτισε φόρο τιμής στον πρόωρα πεθαμένο (32 ετών) φίλο του καλλιτέχνη Αχμέντ Μπασιόνι, που σκοτώθηκε τον Ιανουάριο στην πλατεία Ταχρίρ. Σε τέσσερις οθόνες εναλλάσσονται οι εικόνες από τις διαδηλώσεις στην Ταχρίρ, με τις εικόνες της περφόρμανς του Μπασιόνι το 2010 έξω από την Όπερα του Καΐρου. Η προσωπική δοκιμασία του καλλιτέχνη αλλά και η τραγωδία του ανθρώπου εικονοποίησαν εύγλωττα τον αγώνα ενός λαού. Δίπλα η Πολωνία φιλοξενεί -για πρώτη φορά- ένα μη -Πολωνό καλλιτέχνη. Την γεννημένη στο Ισραήλ Γιάελ Μπαρτάνα που καλεί μέσω της φανταστικής της οργάνωσης τους Πολωνούς Εβραίους να κατοικήσουν ξανά την γη των προγόνων τους, όχι στο Ισραήλ αλλά στην ευρωπαϊκή ήπειρο και ειδικότερα στην Πολωνία. Πιο πέρα άλλη μια Ισραηλινή καλλιτέχνης, η Σιγκαλίτ Λαντάου στο περίπτερο του Ισραήλ τοποθέτησε απ΄έξω τον τίτλο του έργου της: “Το έδαφος ενός ανδρός είναι τα συναισθήματα κάποιου άλλου”. Μέσα το βίντεό της όπου τρεις άντρες οριοθετούν στην αμμουδιά τα “σύνορά” τους χαράσσοντάς τα με ένα μαχαίρι μας συγκλόνισε. Το τίμησε με την παρουσία του ο πρόεδρος Σιμόν Πέρες. Ο γνωστός καλλιτέχνης Luc Tuymans επέλεξε να μιλήσει (ως επίτροπος) για την ακυβερνησία του Βελγίου παρομοιάζοντας το πολιτικό αδιέξοδο με τα επτά θανάσιμα αμαρτήματα στο έργο του Angel Vergara. Είναι η πρώτη φορά που στο εθνικό περίπτερο συνυπάρχουν ένας Φλαμανδός (ο επίτροπος) με ένα Γαλλόφωνο ( ο καλλιτέχνης). Στην Βενετία το Βέλγιο εμφανίζεται ενιαίο.Η Κατερίνα Γρέγου ως εθνική επίτροπος της Δανίας μας θυμίζει τον καθόλου αγγελικά πλασμένο κόσμο μας, ανοίγοντας με τόλμη την συζήτηση για την ελευθερία της έκφρασης στην έκθεση με τίτλο “Speech matters”. Ολόκληρη την νεοκλασική πρόσοψη του περιπτέρου ζωγράφισε ο Στέλιος Φαϊτάκης θυμίζοντας μας βαρβάτες περιπτώσεις λογοκρισίας στην πρόσφατη ιστορία μας. Το έργο εντυπωσίασε πολυφωτογραφήθηκε και δημοσιεύτηκε σε κορυφαία έντυπα. Η Ελλάδα “χτυπούσε” διπλά (και με μεγάλη επιτυχία) σ’ αυτή την Μπιενάλε. Όσο για την έκθεση “ILLUMInations” που επιμελήθηκε στην Αρσενάλε η φετινή διευθύντρια της διοργάνωσης η Ελβετίδα Μπίτσε Κούρινγκερ θα μείνει στην ιστορία μόνο για την ιδέα της να φέρει στην μπιενάλε τρία έργα του Τιντορέτο… ευνουχίζοντας αρκετούς σύγχρονους καλλιτέχνες στα μάτια των θεατών…

* Η 54η Μπιενάλε της Βενετίας διαρκεί έως 27 Νομβρίου.

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.