Του Soloup

Ο Λάζαρος Ζήκος έφυγε νωρίς. Αλλά πρόλαβε να κάνει τα πρώτα underground φανζίν της μεταπολίτευσης, τα κόμικ του στη «Βαβέλ», τις ευφάνταστες κατασκευές από χαρτόκουτα, παλιά παιχνίδια και ευτελή αντικείμενα.

Του Soloup

Ο Λάζαρος Ζήκος έφυγε νωρίς. Αλλά πρόλαβε να κάνει τα πρώτα underground φανζίν της μεταπολίτευσης, τα κόμικ του στη «Βαβέλ», τις ευφάνταστες κατασκευές από χαρτόκουτα, παλιά παιχνίδια και ευτελή αντικείμενα. Και, κυρίως, χωρίς ποτέ να ανακατευτεί με τις αυταρέσκειες των εικαστικών κυκλωμάτων.

«Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1954. Ζωγραφίζει παιδιόθεν. Έχει συνεργαστεί με πολλά περιοδικά και εκδοτικούς οίκους, με κόμικς, εικονογραφήσεις και εξώφυλλα βιβλίων. Έχει παρουσιάσει ζωγραφική και κατασκευές σε 11 ατομικές εκθέσεις και πολλές ομαδικές. Συνεχίζει να έχει αρμονική σχέση με τη μούσα του». Με αυτά τα ολίγα περιέγραφε ο Ζήκος τον εαυτό του στο τελευταίο, 13^ο φεστιβάλ της «Βαβέλ», το 2009. Μόνο που αντί να τον εγκαταλείψει η… μούσα του, τελικά την εγκατέλειψε αυτός. Αρχές Σεπτέμβρη ο Ζήκος έφυγε πολύ βιαστικά. Τόσο βιαστικά που, φίλοι και άνθρωποι  που λάτρεψαν την εμμονική όσο και παιχνιδιάρικη μανιέρα της δουλειάς του, στέκονται ακόμα σαστισμένοι.

Ταπεινός όπως και τα αυτοβιογραφικά του σημειώματα, ζούσε στη σκιά των εντυπώσεων και των αστικών μύθων. Ζωή που αποτύπωνε όχι μόνο στις εικονογραφήσεις και τα κόμικς, αλλά και στις ευφάνταστες εικαστικές κατασκευές του. Υλικά του ήταν τα πάντα: χρώματα, πινέλα, χαρτόκουτα, παλιά παιχνίδια ….τα πιο αναπάντεχα κι ευτελή αντικείμενα μα πάνω απ’ όλα τα χαμόγελα, τα νεύματα, τα συνοφρυωμένα φρύδια.

Ο Ζήκος δημοσίευσε πρώτη φορά comics του στο περιοδικό Panderma του Λεωνίδα Χριστάκη το 1973. Τα underground φανζινάκια του -το Νηπαρντού-Ονξ (1973), η Αυτογνωσία (1974), η Σαλαμάντρα (1977) – ήταν από τα πρώτα του είδους στην Ελλάδα. Από τότε συνεργάστηκε με πολλά, κυρίως ανεξάρτητα περιοδικά, όπως η «Κολούμπρα», η «Πράσινη Γάτα», το «Χαρακίρι», η «Τρύπα», η«Άλλη Πόλη», η  «Ανοιχτή Πόλη», η «Ευτοπία», το «Έψιλον» της Ελευθεροτυπίας, το «ΔD», το «Big Bang», το «Ιδεοδρόμιο», το «Bisumuth», η «Βαβέλ» το «Mov». Στη «Βαβέλ» μάλιστα υπήρξε από τους …μουτζαχεντίν του εντύπου, αφού συμμετείχε όχι μόνο ως καλλιτέχνης, αλλά και ως συντονιστής, επιμελητής ακόμα και ως κουβαλητής ή απλός εργάτης στα στησίματα των φεστιβάλ. Για τα προς το ζην, εκτός από τις εκθέσεις, τις εικονογραφήσεις και τις κατασκευές του, δούλευε στο χώρο του βιβλίου. Στις εκδόσεις «Γνώση» αλλά και στα βιβλιοπωλεία «Πρωτοπορία» και «Πολιτεία».

Αναζητώντας δυο λόγια για τον Λάζαρο, τα στόματα όλων αδειανά. Και ποιος να πει τι, για… ποιόν Λάζαρο; Τον Λάζαρο της Βαβέλ; Τον Λάζαρο των εκδόσεων «Γνώση»; Της «Πολιτείας»; Των φανζινάδων; Των εικαστικών; Τον Λάζαρο της προγονικής πατρίδας του της Νάξου; Τόσα τα είδωλα του ίδιου μοναχικού αλλά ζεστού κι ευαίσθητου ανθρώπου.

Η δουλειά του, άκρως πρωτοποριακή, δεν ανηφόρισε ποτέ τη… Σόλωνος και δεν ανακατεύτηκε, συνειδητά, με τις υπεραξίες και τις αυταρέσκειες των εικαστικών κυκλωμάτων.Ο ιστορικός τέχνης Χριστόφορος Μαρίνος, αναφέρει για τον δημιουργό: «Ο Λάζαρος Ζήκος δεν χρειαζόταν πολύ χώρο για να εκφραστεί. Όπως μαρτυρούν οι ‘παραγωγές’ του, υπήρξε ανέκαθεν λάτρης της συμπύκνωσης και του εγκιβωτισμού. Στις πιο δυστοπικές στιγμές του έργου του αυτή η τακτική απηχούσε τον οργουελικό εφιάλτη, ενώ, στις πιο ανέμελες, τη σαγήνη της αθηναϊκής νύχτας και τη χαρά της επικοινωνίας με το μητροπολιτικό τοπίο. Πιστός στο πνεύμα της εναλλακτικής μπρικολάζ αισθητικής, ο Ζήκος εγκωμίασε τα κουτιά αξιοποιώντας τόσο τις χωρικές τους δυνατότητες όσο και τις μεταφορικές τους συνδηλώσεις (πολυκατοικία, τηλεόραση, πακετάρισμα, αποξένωση, κομφορμισμός, εικονοστάσι, φροϊδικό μοτίβο). Τα έργα του, όμως, δεν είναι απλώς πορτρέτα του ίδιου και καθρέφτισμα των εμμονών του – ιδωμένα μαζί, συνθέτουν ένα πραγματικά ξεχωριστό αναγνωστικό της αντεργκράουντ πλευράς της πόλης που ζούμε».

Δεν θέλω να μιλήσω εκ των υστέρων με μεγάλες κουβέντες για τη δουλειά του. Τα ειλικρινή «καλά» λόγια πρέπει να λέγονται κατά πρόσωπο. Έτσι θα κλείσω με ζωντανές κουβέντες, παρόντος του Ζήκου, στο αφιέρωμα του περιοδικού Ως3 (www.os3.gr) το 2004:

«Ο Λάζαρος δημιουργεί ανάμεσα στα ωράρια, ανάμεσα στους δρόμους με τα χαρτόκουτα, ανάμεσα σε βιαστικές σκέψεις βιαστικών ανθρώπων της πόλης. Στόματα που ξεστομίζουν ακαταλαβίστικα, κουβέντες που λέγονται γύρω μας διαρκώς, ενώ εμείς δεν ήμασταν εκεί. Ή που περνούσαμε τυχαία και τις ακούσαμε. Ή που μπορεί να ήμασταν εμείς οι ίδιοι που τις είπαμε. Οι ιστορίες του συνειρμοί, σαν δευτερόλεπτα-όνειρα… Μια αφηρημένη συνείδηση. Μια επανεγγραφή όσων λέγονται, ακούγονται, διαβάζονται ή εκπέμπονται, από αυτά τα παραμελημένα κομμάτια των ανθρώπων, των αντικειμένων και του χρόνου που περισσεύουν μετά την ορθολογική χρησιμότητα. Αυτό κάνει ο Λάζαρος. Μαζεύει τα ρετάλια της ανθρώπινης ζωής για να τους δώσει μια νέα ευτελή ζωή. Μια ζωή που σιωπηλά αυτοσαρκάζεται και χαμογελά, σαν λιωμένη σελίδα πατημένης εφημερίδας που επιμένει ν’ αφηγείται αποσπασματικά μια σημαντικότατη ιστορία που δεν μας ενδιαφέρει.Οι αφηγήσεις συνήθως στην έντεχνη καταγραφή τους, έχουν αρχή- μέση- τέλος. Τις ιστορίες του Λάζαρου, είναι σαν να τις συναντάμε κάπου στη μέση. Φανταζόμαστε την αρχή τους, αλλά μας διαφεύγει το τέλος…»

Λάζαρε, νομίζω πως μας «την έκανες», όπως στα έργα σου. Μας άφησες κάπου στη μέση.

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.