Μπορεί οι κυβερνήσεις και οι «λαοί» του ευρωπαϊκού Νότου να μην έχουν καταφέρει ακόμη να δημιουργήσουν ένα «ενιαίο μέτωπο» κατά των δεινών που τους πλήττουν…

Το Κίνημα των Πέντε Αστέρων έχει αιφνιδιάσει κατ’ επανάληψη Ιταλούς και ξένους αναλυτές το τελευταίο έτος. Σήμερα βρίσκεται στη 2η θέση στις δημοσκοπήσεις εν όψει εθνικών εκλογών. Σε τι πιστεύετε ότι οφείλεται αυτή η επιτυχία;
Ο βασικός λόγος είναι το Διαδίκτυο, που επιτρέπει τη διάχυση των ιδεών που ξεφεύγουν από τον έλεγχο των συμβατικών ΜΜΕ και κατ’ επέκταση των πολιτικών κομμάτων.
Με το Ίντερνετ το κόστος άσκησης πολιτικής είναι αισθητά χαμηλότερο και έτσι προσφέρεται η δυνατότητα σε νέες δυνάμεις να ανταγωνιστούν τα παραδοσιακά κόμματα εξουσίας… Το M5S έχει αρνηθεί την οποιαδήποτε δημόσια χρηματοδότηση σε μια χώρα στην οποία, για την εκάστοτε εκλογική μάχη, μοιράζονται εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ. Οι πολίτες πρέπει να μπορούν να ασκούν συνεχή έλεγχο στη δημόσια διοίκηση και στο Κοινοβούλιο και να συμμετέχουν στη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Το διαδίκτυο μπορεί να φέρει τους πολίτες στην εξουσία.

Τι πρεσβεύει το M5S και πώς ακριβώς λειτουργεί;
Τα πέντε αστέρια συμβολίζουν πέντε σημεία – κλειδιά για τα οποία πρέπει να αγωνιστούμε: το Νερό, το Περιβάλλον, τις Μεταφορές, τη Δικτύωση και την Ανάπτυξη. Ο πρωταρχικός στόχος του M5S είναι η άμεση δημοκρατία. Τα πρώτα βήματα προς αυτήν τη κατεύθυνση θα είναι η θεσμοθέτηση δημοψηφισμάτων σε εθνικό και τοπικό επίπεδο χωρίς προϋπόθεση «απαρτίας» ή «πλειοψηφίας» στα σώματα, είτε πρόκειται για το Κοινοβούλιο είτε για τα περιφερειακά συμβούλια καθώς, και η υποχρέωση να τίθενται προς συζήτηση οι όποιες προτάσεις νόμων υποβάλλονται από τους πολίτες. Κανένα από αυτά τα πράγματα δεν συμβαίνουν σήμερα. Η Ιταλία είναι στην πραγματικότητα μια «ημι-δημοκρατία».

Τι πρέπει να κάνουν οι ίδιοι οι πολίτες για να πάρει σάρκα και οστά η άμεση δημοκρατία
Είναι απαραίτητο να αναζητούν πληροφόρηση και να συμμετέχουν. Πρέπει να ξανα-οικοδομηθεί το «αίσθημα κοινότητας», το οποίο έχουν απολέσει οι Ιταλοί. Αρχίζοντας από τα προβλήματα σε τοπικό επίπεδο, ακόμη και στις γειτονιές. Όλοι πρέπει να αφιερώσουν λίγο από τον χρόνο τους, όλοι πρέπει να ρισκάρουν το κατιτίς.

Πάνε τρία χρόνια τώρα που πολλές χώρες της ευρωζώνης εφαρμόζουν προγράμματα λιτότητας. Πώς κρίνετε τα αποτελέσματα;
Πρόκειται για την απόλυτη αποτυχία. Το δημόσιο χρέος της Ιταλίας, της Ελλάδας και της Πορτογαλίας αυξάνεται, περικόπτονται οι δαπάνες για την υγεία, την παιδία, την κοινωνική ασφάλιση, την ώρα που οι πολίτες γίνονται φτωχότεροι μέρα με τη μέρα. Μας έχουν βάλει σε ένα τρένο που οδηγεί στο πουθενά.

Γιατί πιστεύετε ότι οι πολιτικές ηγεσίες επιμένουν να πορεύονται προς αυτήν τη κατεύθυνση;
Επειδή έχουν υποταχθεί στην ΕΚΤ, στα spreads και στις αγορές. Σε πολλές περιπτώσεις, οι πολιτικοί που παίρνουν αυτές τις αποφάσεις δεν είναι καν εκλεγμένοι από τον λαό, όπως για παράδειγμα ο Μόντι. Τη στιγμή όλοι καταλαβαίνουμε ότι έχει καταστεί αναγκαία η κατάρτιση ενός «σχεδίου Β» σε περίπτωση που δεν μπορούμε να μείνουμε στο ευρώ, κανένας δεν τολμάει να μιλήσει γι’ αυτό δημοσίως. Επιλέγουμε την ύφεση, την έλλειψη ρευστότητας, την ανεργία, τη φτώχεια… όλα αυτά για να διασφαλίσουμε πάση θυσία το status quo. Υπό αυτές τις συνθήκες είναι φύσει αδύνατο, από τεχνικής πλευράς, να μειώσουμε το δημόσιο χρέος.

Το M5S χαρακτηρίζεται ευρέως ως «αντι-συστημικό» πολιτικό κίνημα. Παρόμοιες δυνάμεις βλέπουμε να ξεπροβάλλουν – αλλού με μεγαλύτερη και αλλού με μικρότερη απήχηση – σε πολλές χώρες τις Ευρώπης. Πιστεύετε ότι βιώνουμε την αρχή του τέλους των παραδοσιακών κομμάτων;
Ναι, πιστεύω ότι, ακόμη και χωρίς την οικονομική κρίση, τα παραδοσιακά πολιτικά κόμματα έχουν ξεφτίσει και οδεύουν προς το τέλος τους. Και αυτό διότι, στο όχι και τόσο μακρινό μέλλον, δεν θα υπάρχει πλέον ανάγκη για «διαμεσολαβητές» ανάμεσα στους πολίτες και το κράτος. Η αρμοδιότητα για τη λήψη αποφάσεων που επηρεάζουν τις ζωές μας δεν θα ανατίθεται στα κόμματα… οι αποφάσεις αυτές θα διαμορφώνονται μέσω της ενεργής συμμετοχής των πολιτών. Αυτό δεν εννοούν να καταλάβουν, ή κάνουν πως δεν καταλαβαίνουν, τα παραδοσιακά κόμματα εξουσίας… ότι δηλαδή δεν είναι πλέον σε θέση να αφουγκραστούν τις αλλαγές που συντελούνται στην κοινωνία.

Την ίδια ώρα, όμως, οι δημοσκοπήσεις στην Ιταλία δείχνουν να προηγείται το Δημοκρατικό Κόμμα στις επερχόμενες εκλογές. Πώς εξηγείται το γεγονός ότι οι «δυσαρεστημένοι» – όπως δηλώνει η πλειονότητα – Ιταλοί στρέφονται σε έναν συνασπισμό που στηρίζει ακόμη και τώρα την τεχνοκρατική κυβέρνηση Μόντι;
Κοιτάξτε, μην ξεχνάτε ότι στην Ιταλία η τηλεόραση και ο Τύπος ελέγχονται από τα κόμματα. Οι Ιταλοί ζουν σε ένα είδους «Trouman Show» και συχνά αποδεικνύεται ότι δεν έχουν ιδέα για το ποια είναι η πραγματικότητα. Τα τρία κρατικά τηλεοπτικά κανάλια ελέγχονται πλήρως από την πολιτική εξουσία, τα τρία μεγαλύτερα ιδιωτικά τηλεοπτικά κανάλια ανήκουν στον Μπερλουσκόνι. Τα σημαντικότερα έντυπα εξαρτώνται από τη δημόσια χρηματοδότηση. Αυτοί είναι και οι λόγοι που τα βασικά πολιτικά κόμματα καταφέρνουν και επιβιώνουν μέχρι σήμερα.

Πιστεύετε ότι υπάρχει περιθώριο σύναψης μιας ευρύτερης πολιτικής και κοινωνικής συμμαχίας στον ευρωπαϊκό Νότο; Γιατί δεν βλέπουμε να γίνονται ουσιαστικά βήματα προς αυτήν τη κατεύθυνση;
Πιστεύω ότι η έννοια της άμεσης δημοκρατίας θα εξαπλωθεί από άκρη σε άκρη της Ευρώπης στο επόμενο διάστημα, είτε το θέλουν κάποιοι είτε όχι. Και αυτό θα έχει ως συνέπεια και τη σύναψη τέτοιου είδους, de facto, συμμαχιών. Είναι απλώς θέμα χρόνου. Κατά μια έννοια, αυτό που κάνουμε στην Ιταλία είναι να θέσουμε τη βάση για ένα πολιτικό «new deal» . Το M5S πραγματοποίησε τον περασμένο Νοέμβρη εκλογές για την ανάδειξη των υποψηφίων του για το Κοινοβούλιο μέσω Διαδικτύου… αυτό δεν έχει ξαναγίνει πουθενά. Στο μέλλον, όμως, πιστεύω πως αυτή η διαδικασία θα αποτελεί τον «κανόνα».

Από τη σκοπιά ενός… κωμικού, πόσο σημαντικό είναι να διατηρούμε την αίσθηση του χιούμορ για να επιβιώσουμε σε αυτήν τη κρίση; Μπορούμε ακόμη να ελπίζουμε ότι «γελάει καλύτερα όποιος γελάει τελευταίος»;
Η ζωή είναι πολύ μικρή για να είμαστε δυστυχισμένοι. Για κάθε πρόβλημα υπάρχει και μια λύση, αλλά πρέπει να την ψάξεις για να τη βρεις. Είναι απαραίτητο να μην «παραπαίρνουμε» τους εαυτούς μας… στα σοβαρά. Στην τελική, «ένα γέλιο θα τους θάψει όλους», αυτή είναι η δύναμή μας!