Ο Μιχάλης Ράπτης γεννήθηκε στις 24-8-1911 στην Αλεξάνδρεια, από μητέρα Ελληνίδα της Αιγύπτου και πατέρα Αθηναίο, ηπειρωτικής καταγωγής.

Ο Μιχάλης Ράπτης γεννήθηκε στις 24-8-1911 στην Αλεξάνδρεια, από μητέρα Ελληνίδα της Αιγύπτου και πατέρα Αθηναίο, ηπειρωτικής καταγωγής. Το 1916, η οικογένειά του εγκαθίσταται στην Κρήτη, όπου ο πατέρας του εργάζεται ως Πολιτικός Μηχανικός. Εκεί, παράλληλα με τη βασική και τη γυμνασιακή του εκπαίδευση, εκδηλώνει τις πρώτες του φιλολογικές ανησυχίες. Από ηλικίας 13 ετών γράφει διηγήματα με έντονα «νατουραλιστικό χαρακτήρα», που δημοσιεύονται στον Εσπερινό Ταχυδρόμο των Χανίων. Στα 16 του, συμμετέχει στην ίδρυση του «Κρητικού Φιλολογικού Ομίλου», που εκδίδει το περιοδικό Αυγερινός, και αργότερα στην έκδοση του περιοδικού Δομίνικος Θεοτοκόπουλος.

Το 1928, εισάγεται στο Πολυτεχνείο της Αθήνας. Εκεί συνδέεται με τους φοιτητές της οργάνωσης Αρχείον του Μαρξισμού και διακρίνεται στους κόλπους του κατά τη διάρκεια της μεγάλης φοιτητικής απεργίας το 1928-30. Τέλη του 1929, προσχωρεί στον «φραξιονισμό», που συσπείρωνε τα πιο εξελιγμένα στελέχη του «Αρχειομαρξισμού». Από τον «φραξιονισμό» προήλθε η Κομμουνιστική Ενωτική Ομάδα (1931), με όργανο το Δελτίο, στο οποίο αρχίζει να αρθρογραφεί με το ψευδώνυμο «Σπέρος».
Η Κ.Ε.Ο., με μια ευρεία διάσπαση του «Αρχείου», και αγωνιστές που προέρχονταν από το Κ.Κ. σχηματίζουν το 1933 τη ΛΑΚΚΕ (Λενινιστική Αντιπολίτευση του ΚΚΕ), που εκδίδει τη Σημαία του Κομμουνισμού. Είναι η περίοδος που συνδέεται ιδεολογικά και φιλικά με τον Παντελή Πουλιόπουλο που καθοδηγούσε τότε την ομάδα του Σπάρτακου που προήρχετο από το Κ.Κ.Ε. Τον Αύγουστο του 1934, μετά από εντατικές συζητήσεις, οι δύο οργανώσεις συγχωνεύονται στην «Οργάνωση Κομμουνιστών Διεθνιστών Ελλάδας», που εκδίδει την Εργατική Πρωτοπορεία.
Κατά τη δικτατορία του Μεταξά, εξορίζεται στη Φολέγανδρο απ’ όπου, μετά από ένα διάστημα φυλάκισης στην Ακροναυπλία, εξορίζεται τελικά στο εξωτερικό. Το 1938, συνδέεται στο Παρίσι με τον πυρήνα της Διεθνούς Αριστερής Αντιπολίτευσης και παίρνει μέρος στο ιδρυτικό συνέδριο της 4ης Διεθνούς, που έγινε στο Perigny στις 3-9-1938, σαν εκπρόσωπος της ΟΚΔΕ. Κατά τη διάρκεια του πολέμου, αναδεικνύεται Γραμματέας της «Προσωρινής Ευρωπαϊκής Γραμματείας της 4ης Διεθνούς» (1942).
Τον Μάρτιο του 1946, συγκαλείται στο Παρίσι η 2η (στην πραγματικότητα πρώτη) Διεθνής Συνδιάσκεψη της 4ης, όπου ο Μ. Ράπτης εκλέγεται Γραμματέας της, για να παραμείνει στη θέση αυτή ως το 1962.
Υπό την καθοδήγηση του Μ. Ράπτη, η 4η Διεθνής εξακολουθεί να υπερασπίζεται κριτικά την Ε.Σ.Σ.Δ. και τα άλλα «γραφειοκρατικά παραμορφωμένα εργατικά κράτη». Κατά το σχίσμα «Στάλιν-Τίτο», υποστηρίζει τους Γιουγκοσλάβους και οργανώνει το μοναδικό στην Ευρώπη κίνημα «Διεθνών Ταξιαρχιών» για την ανοικοδόμηση της χώρας. Υποστηρίζει επίσης την Κινέζικη Επανάσταση, στην οποία βλέπει μια πρακτική επιβεβαίωση των απόψεων της Διαρκούς Επανάστασης, όπως επίσης κάθε άλλη επαναστατική κίνηση στον αποικιακό ή ημιαποικιακό χώρο, θεωρώντας τις σαν μέρος του κύκλου Πόλεμος-Επανάσταση που χαρακτηρίζει εκείνη την περίοδο.
Στον οργανωτικό χώρο, διαπιστώνοντας τον κίνδυνο της πλήρους απομόνωσης των επαναστατικών οργανώσεων εξαιτίας μιας μεταφυσικής αντίληψης για το επαναστατικό κόμμα, που ξαφνικά θα υπερφαλάγγιζε τις παραδοσιακές ηγεσίες, υποστήριζε τη συμμετοχή των μελών τους στις μαζικές εργατικές οργανώσεις, τακτική που ορίσθηκε σαν «ιδιότυπος εισοδισμός».
Με το ξέσπασμα της Αλγερινής Επανάστασης, την 1-11-1954, ο Μ. Ράπτης και οι σύντροφοί του την υποστηρίζουν χωρίς όρους, χρησιμοποιώντας κάθε μέσο που μπορούν να διαθέσουν. Για τη δράση του αυτή συλλαμβάνεται στις 10-6-1960 στο Άμστερνταμ και καταδικάζεται σε 15μηνη φυλάκιση. Μετά την απελευθέρωσή του φτάνει στο ελεύθερο πια Αλγέρι του Μπεν-Μπέλλα, όπου αναλαμβάνει υπεύθυνος του «Εθνικού Γραφείου των Διαθέσιμων Αγαθών».
Ο Μ. Ράπτης είναι ο εμπνευστής και δημιουργός ολόκληρου του αλγερινού πειράματος για την Αυτοδιαχείριση, που σταμάτησε με το πραξικόπημα του Μπουμεντιέν.
Στο μεταξύ, απομακρύνεται από την ηγεσία της 4ης το 1962, λόγω διαφωνιών με την πλειοψηφία στα ζητήματα της εκτίμησης της σοβιετικής γραφειοκρατίας, του κινεζικού καθεστώτος και της αφρικανικής επανάστασης (ειδικά το ζήτημα της Αγκόλα). Από τον Ιανουάριο του 1964, εκδίδει το Sous le drapeau du Socialisme (S.D.S.) ως «Επιθεώρηση της Αφρικανικής Επιτροπής της 4ης Διεθνούς». Αυτό γίνεται και η αφορμή για την οριστική του απομάκρυνση από την 4η,  όταν η τότε ηγεσία της του απαγορεύει την έκδοση αυτού του περιοδικού. Έτσι το S.D.S. εκδίδεται πλέον ως «Όργανο της Μαρξιστικής τάσης της 4ης Διεθνούς» (T.M.R.I.). Από το 1972, η «Τάση» παύει να αναφέρεται στην 4η Διεθνή. Ο Μ. Ράπτης και οι σύντροφοί του της «Διεθνούς Τάσης» εξακολουθούν να παρακολουθούν στενά το παγκόσμιο κίνημα και να συμμετέχουν ενεργά στις σημαντικότερες εκδηλώσεις του, αναπτύσσοντας παράλληλα την ιδέα της αυτοδιαχείρισης και της άμεσης δημοκρατίας. Η «Τάση», στο συνέδριό της τον Ιούνιο του 1988, αποφάσισε να αυτοδιαλυθεί, εκτιμώντας ότι δεν ήταν δυνατή για πρακτικούς λόγους η λειτουργία της, ως πραγματική διεθνής οργάνωση, χωρίς να σημαίνει αυτό ότι ο Μ. Ράπτης δεν συνέχισε τον διαρκή του αγώνα μέχρι τον θάνατό του στις 17-2-1996.
Ιδιαίτερα ενεργός, παρά την προχωρημένη του ηλικία, σε μια εποχή αναδίπλωσης και απογοήτευσης μετά την κατάρρευση του ανατολικού συνασπισμού, αντιτάχθηκε με πάθος στην ιμπεριαλιστική «νέα τάξη» που έτεινε τότε να κυριαρχήσει παγκόσμια. Στα πλαίσια αυτά, οργάνωσε μια μεγάλη διεθνή καμπάνια ενάντια στον πόλεμο στον Κόλπο και το εμπάργκο που επιβλήθηκε στο Ιράκ, και μια εξ ίσου σημαντική εκστρατεία για την υπεράσπιση της Γιουγκοσλαβίας από την ιμπεριαλιστική επίθεση.
Το 1995 εντάχθηκε και πάλι στην Τετάρτη Διεθνή για λόγους συσπείρωσης των λιγοστών πια μαρξιστικών επαναστατικών δυνάμεων και αφού είχαν αρθεί, υπέρ των θέσεών του, οι παλαιές διαφωνίες.
Ο Μ. Ράπτης πέθανε σε πλήρη δράση, ευρισκόμενος πάντα στην πρωτοπορία του παγκόσμιου κινήματος.

Σ. Μπαφαλούκος
Χ. Γκογκόρνας

Από τον πρόλογο του βιβλίου

Στον παρόντα τόμο δημοσιεύουμε μια σειρά από πολιτικά κείμενα του Μ. Ράπτη που αφορούν, όπως εύλογα δηλώνει ο τίτλος, τις απόψεις του για τον Τρότσκι και το τροτσκιστικό κίνημα και έχουν γραφεί σε μια περίοδο από το 1958 ως το 1994. Τα άρθρα 1 ως 6 περιλαμβάνονται σε μια συλλογή που εκδόθηκε στη Γαλλία για τα 50 χρόνια της 4ης Διεθνούς. Σ’ αυτά προσθέσαμε την ομιλία στο συμπόσιο του Βούπερταλ για τον Τρότσκι και τα υπόλοιπα ανέκδοτα κείμενα.
Η συλλογή αυτή φωτίζει την ιστορία της 4ης Διεθνούς από την ίδρυσή της το 1948 και την εσωτερική ιδεολογική πάλη των διαφόρων τάσεων ιδιαίτερα των σημαντικότερων από άποψη θεωρητικής βαρύτητας: αυτής του ίδιου του Πάμπλο και αυτής του Ερνέστ Μαντέλ. Έχει δε αυτονόητη ιστορική αξία, αφού για πρώτη φορά παρουσιάζεται ολοκληρωμένα η άποψη του ανθρώπου, που υπήρξε γραμματέας της 4ης Διεθνούς επί είκοσι χρόνια, για τον ιδρυτή της και τους επιγόνους του.
Πέρα όμως από την ιστορική τους σημασία τα κείμενα αναδεικνύουν την πολιτική σκέψη του Μ. Ράπτη σε μια σειρά ζητημάτων που τον διαφοροποιούν από τους άλλους μαρξιστές της εποχής του.
Η εξέλιξη προς το σοσιαλισμό δεν είναι γι’ αυτόν ντετερμινιστικά καθορισμένη από τις οικονομικές εξελίξεις, αλλά ένα ενδεχόμενο που προϋποθέτει, εκτός της οικονομικής, ανάλογη πολιτική και πολιτιστική ωρίμανση της κοινωνίας και των πολιτών. Η κατάληψη της εξουσίας και η οργάνωση της μεταβατικής κοινωνίας δεν είναι υπόθεση του «επαναστατικού κόμματος της πρωτοπορίας» στην καθοδήγηση των μαζών αλλά υπόθεση των ίδιων των πολιτών σε αντενέργεια αυτοοργάνωση. Οι πολιτικές οργανώσεις της πρωτοπορίας έχουν ένα μάλλον επικουρικό ρόλο της προσπάθειας της ίδιας της κοινωνίας. Τέλος, το ίδιο το περιεχόμενο του σοσιαλισμού, ως κοινωνικού συστήματος, ταυτίζεται με την γενικευμένη κοινωνική αυτοδιαχείριση που λειτουργεί με πρακτικές άμεσης δημοκρατίας.
Σήμερα μετά την κατάρρευση του σοβιετικού συνασπισμού, τη χρεωκοπία των παραδοσιακών σοσιαλδημοκρατικών ή σταλινικών ηγεσιών αλλά και τη νέα ελπιδοφόρα άνθιση των κινημάτων σε παγκόσμιο επίπεδο, οι ιδέες αυτές που επεξεργάστηκε ο Μ. Ράπτης, κόντρα στο ρεύμα, ακόμα και των ίδιων του των συντρόφων, είναι πιο επίκαιρες από ποτέ.
Η ειδοποιός όμως διαφορά του Μ. Ράπτη από τους συντρόφους του της 4ης Διεθνούς ήταν ίσως η σημασία που έδιδε στα εθνικά και αποικιακά κινήματα,. Για τους κλασσικούς μαρξιστές ο φορέας της επανάστασης που επρόκειτο να αλλάξει τον κόσμο ήταν ο βιομηχανικός προλετάριος (και μάλιστα ο Ευρωπαίος). Ο Μ. Ράπτης, χωρίς να υποτιμά το ρόλο των βιομηχανικών εργατών, πολύ νωρίς είδε ότι η μεγάλη εξέγερση που θα συγκλόνιζε τον κόσμο ήταν εκείνη της αναρίθμητης ανθρωπότητας των αποικιακών λαών, εξαρτημένων από τον ιμπεριαλισμό.
Η εκτίμηση αυτή καθόρισε τη δράση του ήδη από το 1948, στην υπεράσπιση της ανεξαρτησίας της Γιουγκοσλαβίας για να ακολουθήσουν η συμμετοχή του στην Επανάσταση της Αλγερίας και σε σειρά άλλων κινημάτων σ’ όλο τον κόσμο, ως το τέλος της ζωής του. Κατά τραγική σύμπτωση οι τελευταίοι του πολιτικού αγώνες αφορούσαν και πάλι την υπεράσπιση της Γιουγκοσλαβίας από την ιμπεριαλιστική επίθεση.
Όπως τόνιζε ο ίδιος:
«Το πιο βαθύ νόημα του 20ού αιώνα ήταν αυτό το τεράστιο κίνημα απελευθέρωσης των αποικιών, των καταπιεσμένων λαών και των γυναικών, και όχι η επανάσταση του προλεταριάτου, που ήταν ο μύθος μας και ο Θεός μας».

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.