Η ΑΑΔΕ ξαναφορά το γνωστό “κοστούμι” του αυστηρού ελεγκτή και βγαίνει παγανιά με αλγόριθμο, διασταυρώσεις και 24ωρα κλιμάκια για να εντοπίσει επιχειρήσεις που είτε δεν έχουν διασυνδέσει POS με ταμειακές, είτε έχουν βρει τρόπους να παρακάμπτουν το σύστημα και να εμφανίζουν «πειραγμένο» τζίρο. Στο ίδιο κάδρο μπαίνουν και όσοι καθυστερούν να συμμορφωθούν με το IRIS και τον επαγγελματικό λογαριασμό. Όλα αυτά ακούγονται, στα χαρτιά, ως η μεγάλη έφοδος κατά της φοροδιαφυγής. Στην πράξη, όμως, μοιάζουν και με μια ακόμη πράξη στο μακρύ έργο «κυνηγάμε τους επιτήδειους», όπου οι κανόνες σφίγγουν, αλλά οι τρύπες πάντα βρίσκουν τρόπο να ανοίξουν αλλού.

Οι ελεγκτές, σύμφωνα με το πλαίσιο, κοιτούν τέσσερα βασικά σημεία: αν ο ΦΗΜ είναι δηλωμένος και ενεργός, αν έχει συνδεθεί με POS, αν οι συναλλαγές διαβιβάζονται σε πραγματικό χρόνο και –κυρίως– αν υπάρχει παράκαμψη με ανεξάρτητα τερματικά. Σωστά ως λογική. Όμως εδώ αρχίζει η «γκρίζα ζώνη» που σπάνια χωρά στα δελτία Τύπου: πόσο εύκολα μπορεί μια επιχείρηση να επικαλεστεί τεχνικές δυσλειτουργίες; Πόσο συχνά ο μικρός επαγγελματίας πληρώνει την αστοχία του προμηθευτή λογισμικού ή του παρόχου; Και πόσο αποτελεσματικά ελέγχονται οι ίδιοι οι κρίκοι της αλυσίδας – οι εταιρείες που πωλούν, εγκαθιστούν και υποστηρίζουν τα συστήματα;

Το κράτος απαντά με πρόστιμα: 10.000 ευρώ για όσους τηρούν απλογραφικά, 20.000 ευρώ για τους διπλογραφικούς. Υπάρχει μείωση 50% για μικρούς οικισμούς και μικρά νησιά, μια αναγνώριση ότι αλλιώς θα μιλούσαμε για «λουκέτα με υπογραφή». Προβλέπονται επίσης κυρώσεις για εταιρείες λογισμικού που δεν ολοκληρώνουν έγκαιρα τις απαιτούμενες τεχνικές ενέργειες διασύνδεσης, ακόμη και μέχρι ανάκληση άδειας. Το μήνυμα είναι σαφές: δεν τιμωρείται μόνο ο χρήστης, αλλά και ο προμηθευτής. Το ερώτημα είναι αν αυτό θα εφαρμοστεί με την ίδια ένταση ή αν –όπως συχνά συμβαίνει– οι ισχυρότεροι κρίκοι θα βρίσκουν τρόπο να περνούν «κάτω από το ραντάρ», ενώ η ευθύνη θα καταλήγει να βαραίνει τον τελευταίο στην αλυσίδα.

Ιδιαίτερα αυστηρή είναι και η αντιμετώπιση των παραστατικών: αποδείξεις που εκδίδονται χωρίς τις νέες προδιαγραφές θεωρούνται «μη νόμιμες». Αυτό μεταφράζεται σε διπλό κίνδυνο: από τη μία πρόστιμα, από την άλλη ένα φορολογικό «πάγωμα» που μπορεί να τινάξει στον αέρα τη ρευστότητα μιας μικρής επιχείρησης. Και εδώ βρίσκεται το κρίσιμο σημείο της κριτικής: άλλο πράγμα η τιμωρία οργανωμένης φοροδιαφυγής και άλλο η επιβολή συντριπτικών προστίμων σε περιβάλλον όπου η τεχνική συμμόρφωση εξαρτάται από τρίτους, προθεσμίες, αναβαθμίσεις και συχνά ασαφείς οδηγίες.

Η υπόθεση επιχείρησης που τιμωρήθηκε με 20.000 ευρώ επειδή δεν διασύνδεσε εγκαίρως POS με ΦΗΜ και πάροχο ηλεκτρονικής τιμολόγησης –και είδε την ενδικοφανή προσφυγή της να απορρίπτεται, παρά τους ισχυρισμούς περί τεχνικών προβλημάτων– είναι ενδεικτική. Αφορά το φορολογικό έτος 2024, αλλά το πρόστιμο επιβλήθηκε στις αρχές του 2026. Με άλλα λόγια, ο έλεγχος έρχεται και «αναδρομικά», θυμίζοντας ότι το κράτος μπορεί να καθυστερεί, αλλά όταν αποφασίσει να χτυπήσει, το κάνει με επιτόκιο.

Στο μεταξύ, το IRIS και ο επαγγελματικός λογαριασμός μπαίνουν ως δεύτερο μέτωπο. Η ΑΑΔΕ θέλει όλες οι πληρωμές να περνούν από κανάλια που αφήνουν ίχνος. Λογικό. Αλλά εδώ υπάρχει μια αλήθεια που κανείς δεν λέει δυνατά: όσο αυξάνονται οι υποχρεώσεις συμμόρφωσης, τόσο μεγαλώνει και το διοικητικό κόστος για τους συνεπείς, ενώ οι πραγματικά «επαγγελματίες» της φοροδιαφυγής συνήθως ψάχνουν την επόμενη τεχνική πατέντα. Γι’ αυτό και το κρίσιμο δεν είναι μόνο ο αλγόριθμος, αλλά η συνέπεια των ελέγχων, η ταχύτητα της δικαιοσύνης και –κυρίως– το αν το κράτος θα δείξει τον ίδιο ζήλο απέναντι σε όσους στήνουν μηχανισμούς απάτης, όσο δείχνει απέναντι σε όσους σκοντάφτουν σε μια αναβάθμιση λογισμικού.

Το συμπέρασμα; Η ΑΑΔΕ σφίγγει τον κλοιό και καλώς επιχειρεί να κλείσει τις «μαύρες τρύπες» στις ηλεκτρονικές πληρωμές. Αλλά αν το μέτρο καταλήξει να λειτουργεί ως βαριά καμπάνα για τους μικρούς και ως «διαχειρίσιμος κίνδυνος» για τους επιτήδειους με οργάνωση και άκρες, τότε θα μιλάμε άλλη μια φορά για κυνήγι εντυπώσεων – όχι για πραγματική αλλαγή παιχνιδιού.

Διαβάστε επίσης:

Συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου τη Δευτέρα υπό τον Μητσοτάκη – Στην ατζέντα στεγαστικό, δημόσιοι υπάλληλοι και ενέργεια

Νέα Αριστερά: Λευκός καπνός με συμβιβασμό για τις συμμαχίες

Θεοδωρικάκος: «Η Βόρεια Ελλάδα στο επίκεντρο του νέου παραγωγικού προτύπου»