Σε νέα φάση περνά η ελεγκτική πολιτική της ΑΑΔΕ, με τη φορολογική διοίκηση να προαναγγέλλει εντατικοποίηση των ελέγχων και άνοιγμα χιλιάδων υποθέσεων που εκτείνονται χρονικά στην τελευταία πενταετία. Το αφήγημα είναι γνώριμο: περισσότερη τεχνολογία, καλύτερη στόχευση, λιγότερη φοροδιαφυγή. Το ερώτημα, ωστόσο, είναι κατά πόσο το νέο επιχειρησιακό σχέδιο μπορεί να θεραπεύσει χρόνιες παθογένειες ή αν ανακυκλώνει πρακτικές που στο παρελθόν απέδωσαν περιορισμένα αποτελέσματα.

Στο επίκεντρο βρίσκονται ανοιχτές φορολογικές υποθέσεις, επιστροφές φόρων, φάκελοι που προέκυψαν από εισαγγελικές παραγγελίες ή διαβιβάσεις διωκτικών αρχών, καθώς και έλεγχοι σε επαγγελματίες που αμφισβήτησαν το τεκμαρτό εισόδημα. Παράλληλα, στο μικροσκόπιο μπαίνουν μεταβιβάσεις ακινήτων, γονικές παροχές, δωρεές και κληρονομιές, ιδίως σε περιπτώσεις όπου οι δηλωθείσες αξίες αποκλίνουν από τις εκτιμήσεις της φορολογικής διοίκησης.

Η ΑΑΔΕ επενδύει σημαντικά στην αυτοματοποίηση της διαδικασίας επιλογής υποθέσεων. Κριτήρια ανάλυσης κινδύνου, ειδικοί αλγόριθμοι και ένα σύστημα τελικής μοριοδότησης συνθέτουν το νέο «φίλτρο» προτεραιοποίησης. Θεωρητικά, το μοντέλο αυτό επιτρέπει στους ελεγκτές να επικεντρώνονται εκεί όπου οι πιθανότητες φοροδιαφυγής είναι αυξημένες. Στην πράξη, όμως, δεν είναι λίγοι όσοι επισημαίνουν ότι οι αλγόριθμοι βασίζονται σε δεδομένα που συχνά είναι ελλιπή ή παρωχημένα, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται στρεβλώσεις και αμφισβητήσεις.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και φέτος στον αριθμό των ελέγχων. Περισσότεροι από 72.800 φορολογικοί έλεγχοι προβλέπεται να πραγματοποιηθούν, με την ΑΑΔΕ να ενεργοποιεί νέα ηλεκτρονικά εργαλεία και τη μονάδα «ΔΕΟΣ», η οποία παρουσιάζεται ως η «ελίτ» των ελεγκτικών υπηρεσιών. Το ζητούμενο, ωστόσο, δεν είναι μόνο η ποσότητα αλλά και η ποιότητα των ελέγχων, καθώς στο παρελθόν η μαζικότητα δεν συνοδεύτηκε πάντα από ουσιαστικά δημοσιονομικά αποτελέσματα.

Σημαντικό ρόλο στο νέο πλέγμα διασταυρώσεων διαδραματίζει η αναβαθμισμένη εφαρμογή BANCAPP, το σύστημα ελέγχου προσαύξησης περιουσίας μέσω τραπεζικών δεδομένων. Η επέκτασή του σε υποκαταστήματα αλλοδαπών τραπεζών και ιδρύματα ηλεκτρονικού χρήματος που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα ενισχύει θεωρητικά τη δυνατότητα εντοπισμού αδήλωτων εισοδημάτων. Παρ’ όλα αυτά, φοροτεχνικοί επισημαίνουν ότι η ερμηνεία των χρηματοροών απαιτεί ανθρώπινη κρίση και όχι μόνο αυτοματοποιημένες συγκρίσεις, προκειμένου να αποφεύγονται άδικες επιβαρύνσεις.

Με απόφαση του διοικητή της ΑΑΔΕ Γιώργος Πιτσιλής καθορίζονται και τα ποσοτικά όρια της ελεγκτικής στόχευσης: το 80% των υποθέσεων να αφορά την τελευταία πενταετία και το 75% τα τρία πιο πρόσφατα έτη. Η επιλογή αυτή επιχειρεί να απαντήσει στην κριτική περί καθυστερημένων ελέγχων, ωστόσο παραμένει ανοιχτό το ζήτημα της παραγραφής και της ασφάλειας δικαίου για τους φορολογούμενους.

Ανεξαρτήτως μοριοδότησης, άμεσα ελέγχονται υποθέσεις που συνδέονται με πορίσματα ελεγκτικών υπηρεσιών, επιστροφές ΦΠΑ χωρίς προηγούμενο έλεγχο, διασταυρώσεις ενδοκοινοτικών συναλλαγών, αλλά και υποθέσεις οικονομικού εγκλήματος ή νομιμοποίησης εσόδων. Στο πεδίο αυτό, η πρόκληση δεν είναι μόνο ο εντοπισμός παραβάσεων, αλλά και η αποτελεσματική δικαστική τους κατάληξη, κάτι που συχνά σκοντάφτει σε χρονοβόρες διαδικασίες.

Ιδιαίτερο βάρος δίνεται και στις υποθέσεις φορολογίας μεταβίβασης ακινήτων, δωρεών και κληρονομιών, ειδικά εκείνες για τις οποίες εκπνέει η προθεσμία διορθωτικού προσδιορισμού έως το τέλος του 2026. Πρόκειται για ένα πεδίο όπου οι συγκρούσεις μεταξύ φορολογουμένων και διοίκησης είναι συχνές, κυρίως λόγω διαφορών στην αποτίμηση της αξίας των ακινήτων εκτός αντικειμενικού συστήματος.

Συνολικά, το νέο ελεγκτικό σχέδιο της ΑΑΔΕ φιλοδοξεί να σηματοδοτήσει μια πιο «έξυπνη» προσέγγιση στη μάχη κατά της φοροδιαφυγής. Το αν θα μεταφραστεί σε ουσιαστική αύξηση εσόδων και ενίσχυση της φορολογικής δικαιοσύνης ή αν θα περιοριστεί σε έναν ακόμη κύκλο εντατικών, αλλά αμφισβητούμενων ελέγχων, μένει να αποδειχθεί στην πράξη. Γιατί, όπως δείχνει η εμπειρία, η τεχνολογία από μόνη της δεν αρκεί χωρίς θεσμική συνέπεια και κοινωνική αποδοχή.

Διαβάστε επίσης

Πιερρακάκης: «Υπαρξιακής σημασίας να διαφυλάξουμε τον διεθνή ρόλο του ευρώ»

Ενοίκια: Το «ελληνικό παράδοξο» – Μισθοί Βαλκανίων με τιμές Λονδίνου

Σε δύο δουλειές και 13ωρα «σπρώχνει» τους εργαζόμενους το αυξανόμενο κόστος ζωής