«Ο θάνατος του Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, θα μπορούσε να αποτελέσει την μεγαλύτερη υπαρξιακή απειλή για το ισλαμιστικό καθεστώς του Ιράν στα σχεδόν 50 χρόνια της θητείας του. Αλλά δεν σημαίνει απαραίτητα ένα γρήγορο τέλος στη θεοκρατία που ελέγχει τη χώρα» γράφει το Politico σε μία γρήγορη ανάλυσή του, για τα δεδομένα που διαμορφώνονται πλέον στην Τεχεράνη.

Ο γιος του Χαμενεΐ και οι τρεις επιλογές

Και σημειώνει πώς «ο θάνατος του Χαμενεΐ το Σάββατο, τον οποίο επιβεβαίωσαν τα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης, δεν αφήνει κανέναν προφανή διάδοχο. Επί χρόνια, ο πρώην πρόεδρος Εμπραχίμ Ραΐσι ήταν το φαβορί για να αντικαταστήσει τον Χαμενεΐ μετά τον θάνατο του ανώτατου ηγέτη, αλλά σκοτώθηκε σε συντριβή ελικοπτέρου το 2024.

Έκτοτε, ο γιος του δολοφονημένου ανώτατου ηγέτη, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, έχει αναφερθεί ως ένας πιθανός διάδοχος. Είναι μια κάπως σκιώδης προσωπικότητα με παρασκηνιακή επιρροή, η οποία πιστεύεται ότι παίζει σημαντικό ρόλο στη διαχείριση του πλούτου του πατέρα του. Αλλά ο Μοτζτάμπα δεν θα ήταν το μόνο όνομα στο παιχνίδι. Ο Χαμενεΐ φέρεται να επέλεξε τρεις υποψηφίους που θα μπορούσαν να πάρουν τη θέση του κατά τη διάρκεια του 12ήμερου πολέμου του περασμένου Ιουνίου. Τα ονόματά τους δεν έχουν δημοσιοποιηθεί».

Το Politico αναλύει πώς έχει η κατάσταση για τη μάχη ηγεσίας ως εξής:

Η αβεβαιότητα σχετικά με τη διαδοχή θα μπορούσε να δημιουργήσει μια ευκαιρία για τους αντιπάλους του καθεστώτος. Σε βίντεο που σχολίασε ανακοινώνοντας τις αμερικανικές επιδρομές στο Ιράν το Σάββατο, ο Τραμπ κάλεσε τους Ιρανούς πολίτες να αδράξουν την ευκαιρία για να ανατρέψουν το καθεστώς. «Όταν τελειώσουμε, αναλάβετε την κυβέρνησή σας. Θα είναι δική σας», είπε. «Αυτή πιθανότατα θα είναι η μόνη σας ευκαιρία για γενιές».

Ωστόσο, η θεοκρατία της οποίας προεδρεύει ο Χαμενεΐ έχει αποδειχθεί ανθεκτική σε πολυάριθμες προκλήσεις – από μια μαζική εξέγερση του 2009 λόγω κατηγοριών για εκλογική νοθεία έως τις πρόσφατες διαδηλώσεις σε όλη τη χώρα με στόχο την ανατροπή του καθεστώτος, οι οποίες εξασφάλισαν την υποστήριξη του Τραμπ τον Ιανουάριο, προτού η ιρανική κυβέρνηση τις καταπνίξει.

«Ένα Ιράν μετά τον Χαμενεΐ δεν είναι απαραίτητα μια μετα-Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν», δήλωσε ο Μπεχνάμ Μπεν Ταλεμπλού, ανώτερος διευθυντής για το Ιράν στο Ίδρυμα για την Υπεράσπιση των Δημοκρατιών. «Η Ισλαμική Δημοκρατία έχει καταφέρει να επιβιώσει από σημαντικές εγχώριες και ξένες πιέσεις».

Υποστήριξε ότι η κυβέρνηση του Ιράν έχει επιβιώσει λειτουργώντας «στρατηγικά στο γκρίζο», σημειώνοντας την ικανότητα της Τεχεράνης να διατηρεί σε λειτουργία τόσο το πυρηνικό όσο και το βαλλιστικό της πρόγραμμα πυραύλων για χρόνια παρά τις διεθνείς απαιτήσεις. Το καθεστώς έχει επίσης επιδείξει την προθυμία του να αντιμετωπίσει αυταρχικά τους πολίτες του και να καταστείλει βίαια τις διαμαρτυρίες ξανά και ξανά.

Κατά τη διάρκεια της θητείας του ως αγιατολάχ, ο Χαμενεΐ ηγήθηκε ενός αυξανόμενου δικτύου περιφερειακών «αντιπροσώπων» που έχουν επιτεθεί εναντίον αμερικανικών στρατευμάτων και συμμάχων της Αμερικής σε όλη τη Μέση Ανατολή. Στο εσωτερικό, το καθεστώς του Χαμενεΐ κράτησε ασφυκτικό έλεγχο του ιρανικού λαού, περιορίζοντας σοβαρά τις ατομικές ελευθερίες, ιδίως των γυναικών και ορισμένων μειονοτικών ομάδων.

Η καταστολή του Χαμενεΐ προκάλεσε αντιδράσεις από τους Ιρανούς πολίτες όλα αυτά τα χρόνια. Καθώς κάθε έξαρση δυσαρέσκειας γινόταν ισχυρότερη, εντεινόταν και η βιαιότητα της αντίδρασης της κυβέρνησης. Τον Δεκέμβριο, οι κυβερνητικές δυνάμεις σκότωσαν χιλιάδες διαδηλωτές και συνέλαβαν δεκάδες χιλιάδες άλλους.

Η φιλοδοξία του Παχλεβί

Υπάρχουν εκείνοι που είναι έτοιμοι να παρέμβουν σε περίπτωση πτώσης του καθεστώτος. Ο Ρεζά Παχλεβί, γιος του τελευταίου σάχη του Ιράν, έσπευσε να δημοσιεύσει μια δική του δήλωση λίγο μετά την έναρξη των επιθέσεων. Το καθεστώς «καταρρέει», δήλωσε ο Παχλεβί σε σχόλια που δημοσιεύτηκαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, επαινώντας τον Τραμπ για αυτό που χαρακτήρισε ως «ανθρωπιστική παρέμβαση».

«Ωστόσο, παρά την άφιξη αυτής της βοήθειας, η τελική νίκη θα επιτευχθεί από εμάς», δήλωσε ο Παχλαβί. «Εμείς, ο λαός του Ιράν, είμαστε αυτοί που θα ολοκληρώσουμε αυτό το έργο σε αυτή την τελική μάχη. Η ώρα να επιστρέψουμε στους δρόμους πλησιάζει».

Ο Παχλαβί, ο οποίος ζει στις ΗΠΑ, έχει επιδιώξει να τοποθετηθεί ως ο κύριος ηγέτης της αντιπολίτευσης στο ισλαμιστικό καθεστώς, αν και ο βαθμός υποστήριξης μεταξύ των Ιρανών για τον εξόριστο πρίγκιπα διάδοχο παραμένει ασαφής.

Οι Φρουροί της Επανάστασης και η αναζήτηση ηγέτη τύπου… «Ροντρίγκεζ»

Ελλείψει μιας σαφούς μετάβασης εξουσίας, η επίλεκτη στρατιωτική δύναμη του Ιράν, το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, θα μπορούσε να αναλάβει την ηγεσία.

Αν μια ανάρτηση του Τραμπ στο Saturday Truth Social που ανακοίνωνε ότι ο Χαμενεΐ σκοτώθηκε, αποτελεί κάποια ένδειξη της σκέψης του προέδρου, η κυβέρνηση μπορεί να ελπίζει σε μια μετάβαση ηγεσίας στο Ιράν, τύπου Βενεζουέλας, αναζητώντας μια προσωπικότητα παρόμοια με την προσωρινή πρόεδρο Ντέλσι Ροντρίγκεζ που θα αναδυθεί από τις τάξεις του IRGC.

«Ας ελπίσουμε ότι το IRGC και η αστυνομία θα συγχωνευθούν ειρηνικά με τους Ιρανούς Πατριώτες και θα συνεργαστούν ως μονάδα για να επαναφέρουν τη χώρα στο μεγαλείο που της αξίζει», έγραψε ο Τραμπ στην ανάρτησή του.

Η πλήρης εξουσία υπό τους σκληροπυρηνικούς στρατηγούς του IRGC πιθανότατα θα σήμαινε μια συνέχιση της καταστολής στο Ιράν υπό μια στρατιωτική δομή – και μιας έντονα αντιαμερικανικής κυβέρνησης που θα μπορούσε ακόμα να προκαλέσει χάος στην περιοχή.

Κατά τη διάρκεια ακρόασης στην Επιτροπή Εξωτερικών Σχέσεων της Γερουσίας τον Ιανουάριο, ο Υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο παραδέχτηκε ότι σε περίπτωση θανάτου του Χαμενεΐ, «κανείς δεν ξέρει ποιος θα αναλάβει» τα ηνία της εξουσίας στη χώρα.

«Αυτό είναι ένα ανοιχτό ερώτημα», είπε ο Ρούμπιο στους γερουσιαστές εκείνη την εποχή.

Διαβάστε επίσης:

Αλί Λαριτζανί: Αρχίζει η διαδικασία μετάβασης μετά τον θάνατο του Χαμενεΐ – Μήνυμα σε όσους «επιδικώκουν να διχάσουν το Ιράν»

«Θα σας κάνουμε να ικετεύετε»: Το Ιράν υπόσχεται εκδίκηση για τις επιθέσεις ΗΠΑ – Ισραήλ και την δολοφονία του Χαμενεΐ (Video)

Ιράκ: Απόπειρα εισβολής διαδηλωτών στο συγκρότημα της πρεσβείας των ΗΠΑ στη Βαγδάτη