14/11/2018 10:11:29
23.2.2017 / ΣΤΑΥΡΟΣ ΧΡΙΣΤΑΚΟΠΟΥΛΟΣ
Δημοσιεύτηκε στο ΠΟΝΤΙΚΙ, τεύχος 1957 στις 23-2-2017

Τόσο κοντά, τόσο μακριά

Τόσο κοντά, τόσο μακριά - Media

 

Στη χθεσινή συνάντηση της Άνγκελα Μέρκελ με την Κριστίν Λαγκάρντ - και δευτερευόντως σε αυτήν της καγκελαρίου με τον πρόεδρο της Κο­μισιόν Ζαν Κλοντ Γιούνκερ - επρόκειτο να κριθεί σε μεγάλο βαθμό το μέλλον του ελληνι­κού μνημονίου και της δεύτερης αξιολόγησής του.

Για το οργιώδες διπλωματι­κό παρασκήνιο οι λεπτο­μέρειες θα βγουν από σή­μερα και μετά. Είναι όμως βέβαιο ότι, όπως και άλλοτε έχου­με επισημάνει, η μπάλα ελάχιστα παίχτηκε στην ελληνική περιοχή καθ' όλη τη διάρκεια της πρόσφα­της διαπραγμάτευσης. Η σκληρή σύγκρουση διεξήχθη - και ενδε­χομένως συνεχίζεται - μεταξύ του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και της Γερμανίας και εστιάζεται στα μέτρα για το χρέος και τα πρω­τογενή πλεονάσματα.

Η ελληνική κυβέρνηση, όπως δείχνουν αφενός η στάση της στην τελική φάση της διαπραγ­μάτευσης και αφετέρου οι πληρο­φορίες ότι είναι σχεδόν έτοιμο το Staff Level Agreement, έκανε ό­λες τις υποχωρήσεις που θα έβγα­ζαν τη διαδικασία από το αδιέξο­δο, ακόμη και χωρίς να λάβει εκ των προτέρων σαφείς δεσμεύσεις για την επόμενη μέρα.

Έμειναν έτσι σε εκκρεμότητα ό­λα τα βαριά θέματα και όλα τα ε­ρωτήματα που σχετίζονται με τις εξελίξεις τους επόμενους μήνες. Παρά ταύτα οι δημόσιες τοποθε­τήσεις των τελευταίων ημερών εκ μέρους των σημαντικότερων πα­ραγόντων της πλευράς των δανει­στών αποτελούν τροχιοδεικτικές βολές για το μέλλον.

Μόνιμο το νέο «μείγμα»

Για παράδειγμα, τόσο από τον Ντάισελμπλουμ όσο και από το ρεπορτάζ της εβδομάδας μάθαμε - και ο κυβερνητικός εκπρόσωπος το επιβεβαίωσε - ότι οι μειώσεις σε αφορολόγητο και συντάξεις, που θα νομοθετηθούν τώρα για να ισχύσουν από το 2019 και με­τά, θα ισχύσουν ανεξαρτήτως των δημοσιονομικών επιδόσεων της χώρας.

Για τον λόγο αυτόν οι συγκε­κριμένες περικοπές θα περάσουν ως «διαρθρωτικές μεταρρυθμί­σεις», κάτι που, ως προς τη δομή τους, είναι αλήθεια. Ωστόσο η εκ των προτέρων νομοθέτηση έχει ένα πολύ συγκεκριμένο αποτέλε­σμα: Δεσμεύει όχι μόνο τη νυν κυβέρνηση (αν οι εκλογές γίνουν τον Σεπτέμβριο του 2019), αλλά και όποια θα προκύψει αν οι (μο­νές ή ακόμη και διπλές) εκλογές γίνουν νωρίτερα.

Αυτό σημαίνει ότι το τοπίο θα είναι απολύτως ξεκάθαρο ως προς τις - ελάχιστες - δυνατότητες πο­λιτικών ελιγμών των κυβερνήσε­ων σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα. Συνεπώς περιορίζεται δραστικά η δυνατότητα των πολιτικών κομ­μάτων να διαμορφώνουν πολιτι­κό αφήγημα έξω από το πλαίσιο που αναμένεται σύντομα να ψη­φιστεί.

Εκτός αν κάποια μελλοντική κυ­βέρνηση αποφασίσει ότι θα αλ­λάξει... μονομερώς (!) το υπό δια­μόρφωση οικονομικό και δημοσι­ονομικό «μείγμα» πολιτικής.

Επιπλέον εναπόκειται στις δια­θέσεις και τις προτεραιότητες των δανειστών ακόμη και η λήψη των όποιων μέτρων, αντισταθμιστι­κών της λιτότητας. Θα πρέπει να θεωρείται δεδομένο ότι η λήψη τέτοιων μέτρων θα έχει ως προϋ­πόθεση όχι μόνο τον δημοσιονο­μικό χώρο (δημοσιονομική υπεραπόδοση), αλλά και τη δημοσι­ονομική προοπτική κάθε επόμε­νου έτους, όπως τουλάχιστον θα τη διαβάζουν κάθε φορά οι δανει­στές...

Επομένως το σημαντικότερο πολιτικό πρόβλημα της επόμενης περιόδου θα είναι η δυνατότητα κομμάτων και κυβερνήσεων να αναζητούν και να διαμορφώνουν συναινέσεις στο πολιτικό και το κοινωνικό επίπεδο ώστε το πολιτι­κό σύστημα να αντέξει τους κρα­δασμούς. Αν μπορούν βεβαίως.

Ποσοτική χαλάρωση, αλλιώς...

Μια δεύτερη παράμετρος της νομοθέτησης των εν λόγω «με­ταρρυθμίσεων» θα πρέπει μάλλον να αναζητηθεί στις δηλώσεις του Βόλφγκανγκ Σόιμπλε και του ε­πικεφαλής του Ε5Μ Κλάους Ρέγκλινγκ, οι οποίοι τις τελευταίες μέρες δήλωσαν ότι η Ελλάδα δεν θα χρειαστεί τέταρτο μνημόνιο.

Η εκ των προτέρων επιβολή της συμφωνημένης «συνταγής» φαί­νεται όντως να αποσκοπεί στην - αμφισβητούμενη σήμερα από το ΔΝΤ - «διατηρησιμότητα» των δημοσιονομικών επιδόσεων και το 2018, οπότε λήγει το μνημό­νιο, αλλά και κατά το διάστημα α­πό το 2019 και ύστερα, αλλά και στην «ενίσχυση της ανταγωνιστι­κότητας».

Από τις δηλώσεις αυτές το πρώ­το συμπέρασμα είναι ότι τα μέτρα που θα ψηφιστούν, θα ανοίξουν - υπό όρους, τους οποίους θα δού­με προσεχώς - τον δρόμο για την ποσοτική χαλάρωση και την έξο­δο στις αγορές. Τι σημαίνει αυτό; Ότι η κυβέρνηση πρέπει να προ­σαρμοστεί σχεδόν πλήρως για να μη χάσει το τρένο.

Από την άλλη όμως είναι δεδο­μένο ότι η επιτήρηση της οικονο­μίας θα συνεχιστεί για χρόνια, ό­σο τουλάχιστον μένει πίσω η απο­πληρωμή των δανείων του ΕSΜ. Συνεπώς θα αναζητηθεί ένας μη­χανισμός δημοσιονομικού ελέγ­χου. Ίσως πρέπει λοιπόν, αν υπο­θέσουμε ότι θα βγούμε στις αγο­ρές, να θυμηθούμε την περίφημη «προληπτική πιστωτική γραμμή» που συζητιόταν επί Σαμαρά. Η ο­ποία, εν επιλεγεί, θα επιφέρει ένα ακόμη μνημόνιο «μεταρρυθμίσε­ων».

Τι γίνεται όμως αν οι συγκρού­σεις και η κωλυσιεργία μεταξύ Γερμανίας και ΔΝΤ οδηγήσει σε πάγωμα αυτής της δυνατότητας; Εδώ το πράγμα μπλέκει και πολιτι­κά, αφού κάποια χρονικά ορόση­μα δεν μπορεί να αγνοηθούν:

- Οι γερμανικές εκλογές του Σε­πτεμβρίου του 2017 οδηγούν σε νέα κυβέρνηση, η οποία θα ανα­λάβει δράση αρχές του 2018.

- Το μνημόνιο λήγει τον Αύγου­στο του 2018.

- Συνεπώς, για να κριθεί αν η Ελ­λάδα μπορεί να βγει στις αγορές ή να πάρει ένα ακόμη χρηματοδοτι­κό μνημόνιο, ο χρόνος είναι ελάχι­στος - μόλις έξι έως επτά μήνες.

Ανάλογα από την έως τότε πο­ρεία, η νυν κυβέρνηση θα πρέπει να έχει αποφασίσει αν μπορεί - α­νεξαρτήτως της διάθεσής της να εξαντλήσει τη θητεία της - να πε­ράσει και αυτόν τον πολύ δύσκο­λο κάβο.

Συμπέρασμα: Όσο νωρίτερα κλείσει η συμφωνία και όσο συ­ντομότερα αρθούν οι διαφορές μεταξύ των δανειστών τόσο πε­ρισσότερες οι πιθανότητες να επι­κρατήσει πολιτική σταθερότητα. Διαφορετικά, όλα τα ενδεχόμενα είναι ανοιχτά.

ΣΧΟΛΙΑ

Το "Π" σέβεται όλες τις απόψεις, αλλά διατηρεί το δικαίωμά του να μην αναρτά υβριστικά σχόλια και διαφημίσεις. Τα σχόλια απηχούν αποκλειστικά τις απόψεις των αναγνωστών.