19/09/2020 15:30:55
8.8.2020 / ΜΙΧAΛΗΣ ΛΑΓAΝΗΣ
Δημοσιεύτηκε στο ΠΟΝΤΙΚΙ, τεύχος 2137 στις 6-8-2020

Κρίση πάνω στην κρίση - Συντριπτικό πλήγμα για τον Λίβανο η φονική έκρηξη στη Βηρυτό

Κρίση πάνω στην κρίση - Συντριπτικό πλήγμα για τον Λίβανο η φονική έκρηξη στη Βηρυτό - Media

 

Η φονική έκρηξη στο λιμάνι της Βηρυτού έδωσε τη «χαριστική βολή» σε μια ήδη κλονισμένη από την οικονομική και πολιτική κρίση, το προσφυγικό και την πανδημία της Covid-19 χώρα. O Λίβανος έχει πληγεί από μια σειρά μακροχρόνιων, δύσκολων κρίσεων για δεκαετίες. Υπέμεινε έναν καταστροφικό 15χρονο εμφύλιο πόλεμο και συχνά έχει εγκλωβιστεί στις «πυρκαγιές» των περιφερειακών συγκρούσεων. 
Αλλά η θανατηφόρα έκρηξη στο λιμάνι της Βηρυτού την Τρίτη – η οποία έρχεται εν μέσω πανδημίας και οικονομικής κατάρρευσης – μπορεί να είναι η καταστροφή που ρίχνει στα γόνατά του ένα πολιορκούμενο έθνος. 

Πρώτο «χτύπημα» η πανδημία
Ο Λίβανος, από το πρώτο θετικό κρούσμα κορωνοϊού που καταγράφηκε τον περασμένο Μάρτιο στη χώρα, έχει φθάσει σήμερα να μετρά συνολικά περισσότερους από 5.000 ασθενείς και 65 νεκρούς.
Ενώ οι αριθμοί είναι συγκριτικά χαμηλοί σε σχέση με τις υπόλοιπες χώρες της Μέσης Ανατολής και συνολικά τον πλανήτη, τις τελευταίες εβδομάδες παρουσιάζουν ανησυχητική αύξηση και διασπορά σε πολλές περιοχές της χώρας. Αυτό εν μέρει οφείλεται στην άρση των περιοριστικών μέτρων που ίσχυαν από την άνοιξη. Συνέπεια ήταν να επιβαρυνθεί ακόμα περισσότερο το ήδη εύθραυστο σύστημα υγείας.
«Οι αίθουσες εντατικής θεραπείας στο πανεπιστημιακό νοσοκομείο “Ραφίκ Χαρίρι” είναι τώρα γεμάτες και, εάν η κατάσταση παραμείνει ίδια και τις επόμενες μέρες, το νοσοκομείο δεν θα είναι σε θέση να αντιμετωπίσει τις περιπτώσεις που απαιτούν εντατική θεραπεία» δήλωσε ο δρ Οσμάν Ιτάνι, πνευμονολόγος και ειδικός εντατικής θεραπείας, την Κυριακή στην «Arab News».
«Ο αριθμός των κρουσμάτων σήμερα υπερβαίνει τα 100 την ημέρα και αυτό είναι ένα μεγάλο πρόβλημα που δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί από το σύστημα υγείας, καθώς είναι πέρα από τις δυνατότητές του» επισημαίνει η επιστημονική κοινότητα της χώρας. 

Δεύτερο «χτύπημα» η ύφεση
«Νομίζετε ότι μας ενδιαφέρουν οι μάσκες;». Αυτή είναι η πιο συνηθισμένη απάντηση των κατοίκων του Λιβάνου στην ερώτηση ποιο είναι το σημαντικότερο θέμα που απασχολεί μια οικογένεια σήμερα στη Βηρυτό. Η φτώχεια σε μεγάλο τμήμα των κατοίκων της πρωτεύουσας και οι συχνές διακοπές ρεύματος, εξαιτίας ενός απαρχαιωμένου συστήματος ηλεκτροδότησης, εντείνουν τον θυμό.
Τον Μάιο η Βηρυτός κλονίστηκε από σειρά βίαιων διαδηλώσεων χιλιάδων πολιτών, που παρέλυσαν τη χώρα και οδήγησαν στην παραίτηση του Σαάντ Χαρίρι από την πρωθυπουργία. Ωστόσο λίγα έχουν αλλάξει από εκείνη την ημέρα. Οι εκτεταμένες διακοπές ρεύματος συνεχίστηκαν, η οικονομική κρίση συνέχισε να «βαθαίνει» και οι τιμές των τροφίμων αυξήθηκαν έως και 80%.


Χιλιάδες νέοι Λιβανέζοι πήραν τον δρόμο της μετανάστευσης προς την Ευρώπη και τις ΗΠΑ αναζητώντας ένα καλύτερο μέλλον, ενώ νέες εκτεταμένες διαμαρτυρίες γίνονται ενάντια σε αυτό που θεωρείται ως ένα διεφθαρμένο και ανίκανο πολιτικό σύστημα. Σχεδόν το ήμισυ του πληθυσμού ζει κάτω από το όριο της φτώχειας και το 35% είναι εκτός εργασίας, σύμφωνα με επίσημα στατιστικά στοιχεία.
Τον Μάρτιο, για πρώτη φορά στην ιστορία του, ο Λίβανος ανακοίνωσε ότι αθετούσε τα χρέη του προς τους δανειστές. Έχει ένα εθνικό χρέος 92 δισ. δολαρίων – σχεδόν το 170% του ΑΕΠ του –, έναν από τους υψηλότερους δείκτες χρέους στον κόσμο. Τον Μάιο η χώρα άρχισε διαπραγματεύσεις με το ΔΝΤ με στόχο την εξασφάλιση ζωτικής βοήθειας, στο πλαίσιο ενός σχεδίου για τη διάσωση της οικονομίας που εγκρίθηκε από την κυβέρνηση. Ωστόσο οι συνομιλίες έχουν σταματήσει από τότε.


Όπως έγραψε ο Μάρτιν Τσούλοφ στον «Guardian» τον περασμένο μήνα, πολλοί στον Λίβανο αντιμετωπίζουν ένα ζοφερό μέλλον:
«Από τον Μάρτιο, οι τιμές των περισσότερων αγαθών έχουν σχεδόν τριπλασιαστεί, ενώ η αξία του εθνικού νομίσματος έχει μειωθεί κατά 80%. Εκείνοι που εξακολουθούν να εργάζονται επιβιώνουν δύσκολα από μήνα σε μήνα. Τα εμπορικά κέντρα είναι άδεια. Η φτώχεια αυξάνεται, το έγκλημα αυξάνεται και οι δρόμοι είναι εμπρηστικοί. Η χώρα έχει αθετήσει μια πληρωμή με ομόλογα και μια δεύτερη πρόκειται να την αθετήσει σύντομα. Η πώληση κρατικών περιουσιακών στοιχείων θεωρείται ως εναλλακτική λύση. Ύστερα απ’ αυτό, απομένουν λίγα για να κινηθεί το εμπόριο, ενώ το ανθρώπινο κεφάλαιο αφήνει μαζικά τον Λίβανο» αναφέρει στο άρθρο του ο έμπειρος ανταποκριτής, ειδικός στα γεωπολιτικά της Μέσης Ανατολής.

Η καταστροφή του λιμανιού
Ο Λίβανος έχει δύο χερσαία σύνορα: το ένα με τη Συρία, που έχει καταστραφεί από τον πόλεμο, το άλλο με το Ισραήλ, με το οποίο ο Λίβανος είναι τεχνικά σε πόλεμο. Βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στις εισαγωγές για την προμήθειά του.
Ο Τομπίας Σνάιντερ, ερευνητής στο Παγκόσμιο Ινστιτούτο Δημόσιας Πολιτικής στο Βερολίνο, λέει ότι ο Λίβανος βασίζεται στις εισαγωγές για το 90% της κατανάλωσης σίτου, οι περισσότερες από τις οποίες εισέρχονται μέσω ενός μόνο τερματικού σταθμού. Πρόκειται για τον ίδιο σταθμό όπου υπήρχαν οι τεράστιες αποθήκες σιταριού, οι οποίες καταστράφηκαν ολοσχερώς από την τεράστια έκρηξη που σημειώθηκε την Τρίτη.

Οι εμφύλιοι και οι «γείτονες»
Από τα μέσα της δεκαετίας του 1970 και για 15 χρόνια ο Λίβανος απασχολούσε τη διεθνή κοινότητα εξαιτίας ενός αιματηρού εμφυλίου πολέμου με έντονο πολιτικό και δογματικό χαρακτήρα. Τα θύματα ξεπέρασαν τα 120.000 και οι εξόριστοι τους ένα εκατομμύριο πολίτες, ενώ αρκετές παραμεθόριες περιοχές της χώρας καταλήφθηκαν από τη Συρία και το Ισραήλ για τουλάχιστον δύο δεκαετίες. Τα ξένα στρατεύματα αποσύρθηκαν τελικά το 2005.
Το σιιτικό κίνημα που υποστηρίζεται από το Ιράν, η Χεζμπολάχ, που πολέμησε έναν μήνα κατά του Ισραήλ το 2006, εμφανίστηκε ως κίνημα αντίστασης ενάντια στην ισραηλινή κατοχή του Λιβάνου. Το 2013 η Χεζμπολάχ ανακοίνωσε ότι πολεμούσε παράλληλα με το καθεστώς του Προέδρου Μπασάρ Αλ Άσαντ της Συρίας χωρίζοντας περαιτέρω την πολιτική σκηνή του Λιβάνου και οδηγώντας σε κυρώσεις που μείωσαν το ποσό των χρημάτων του Κόλπου, με τη μορφή τουρισμού και εμβασμάτων, που ρέουν στη χώρα.


Η παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση επηρέασε επίσης τα εμβάσματα, τα οποία αποτελούν σημαντική πηγή εισοδήματος – οι Λιβανέζοι που ζουν στο εξωτερικό ξεπερνούν τους κατοίκους της χώρας –, καθώς και το ποσό της διαθέσιμης βοήθειας. Η συριακή σύγκρουση έχει επεκταθεί στον Λίβανο, με αρκετές επιθέσεις στη Βηρυτό και τις περιοχές. 
Αλλά ο πιο ορατός αντίκτυπος του συριακού πολέμου στον Λίβανο, μια χώρα περίπου 4,5 εκατομμυρίων ανθρώπων, ήταν η εισροή περίπου 1,5 εκατομμυρίου προσφύγων. Ο Λίβανος και οι διεθνείς οργανισμοί χτύπησαν επανειλημμένα συναγερμό για την οικονομική και κοινωνική επιβάρυνση που δημιουργεί αυτή η εισροή σε ένα κράτος που δεν είναι εξοπλισμένο για να τους βοηθήσει.

ΣΧΟΛΙΑ

Το "Π" σέβεται όλες τις απόψεις, αλλά διατηρεί το δικαίωμά του να μην αναρτά υβριστικά σχόλια και διαφημίσεις. Τα σχόλια απηχούν αποκλειστικά τις απόψεις των αναγνωστών.