Επωνύμως

Ρούλα Πατεράκη: Τι είναι η τέχνη για τους πολιτικούς; Μια ενοχλητική λεπτομέρεια

Ρούλα Πατεράκη: Τι είναι η τέχνη για τους πολιτικούς; Μια ενοχλητική λεπτομέρεια

Οι καλλιτέχνες τρέφουν ψευδαισθήσεις ότι μπορούν να φέρουν άμεσες και ριζικές αλλαγές. Η μόνη ίσως δύναμη επιρροής που μπορεί να έχουν, είναι ο εσωτερικός μετασχηματισμός τους

Όλες οι εποχές με τον ένα ή τον άλλο τρόπο είναι εποχές κρίσης. Ακόμα και ο 5ος αιώνας π.Χ. Ισχυροποιείται η δημοκρατία, κοσμείται ο Παρθενώνας, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι έρχεται και η ευτυχία. Πιθανότατα οι άνθρωποι εκείνης της εποχής να ζούσαν την κρίση. Εκ των υστέρων, τον αξιολογούμε ως αιώνα ευμάρειας και τον ονομάζουμε «χρυσό». Ο καλλιτέχνης λοιπόν σε εποχές κρίσης -σε όλες δηλαδή- έχει την τάση να ψηλαφεί την πραγματικότητα εκφράζοντας κάποιου είδους αγωνία. Από υπαρξιακή έως πολιτική αγωνία. Ο μεγάλος καλλιτέχνης, κατά τη γνώμη μου, ξεπερνάει αυτές τις αποδεκτές -συμβατικές ως ένα βαθμό αγωνίες- και γίνεται ενορατικός και προφητικός. Πολλές φορές, ενώ φαίνεται ότι κρύβεται και σιωπά σύμφωνα με την τρέχουσα αντίληψη, στην πραγματικότητα σκαλίζει πιο βαθειά. Έτσι κι αλλιώς η τέχνη αποδείχτηκε ότι δεν αλλάζει το κοινωνικό φαινόμενο. Περπατάει παράλληλα αλλά με βηματισμό αργό. Αυτή η ανακολουθία κάνει τον καλλιτέχνη κατά κάποιο τρόπο απόβλητο, του στερεί τη συμμετοχή, τον καταδικάζει σε απομόνωση. Οι καλλιτέχνες τρέφουν πολλές φορές ψευδαισθήσεις ότι μπορούν να φέρουν άμεσες και ριζικές αλλαγές. Ψευδαισθήσεις. Η μόνη ίσως δύναμη επιρροής που μπορεί να έχουν, είναι ο εσωτερικός μετασχηματισμός τους. Αυτή είναι η μοναδική ελπίδα μιας μελλοντικής αλλαγής στο κοινωνικό φαινόμενο και Εάν! Η μοίρα της τέχνης ίσως συγκρίνεται με τη μοίρα της θρησκείας που έχει παρηγορητικό και, στις καλύτερες περιπτώσεις, κριτικό χαρακτήρα. Η πνευματική προσήλωσή της ενδέχεται να δημιουργεί κάποια νησάκια ελπίδας μέσα στον ωκεανό της τεχνολογικής λαγνείας. Επιστρέφοντας στην τωρινή δική μας κρίση, για την οποία μας βομβαρδίζουν καθημερινά με όλες τις αμφιλεγόμενες αναλύσεις και με τους γνωστούς σε όλους μας κοπετούς, «χανόμαστε», «βουλιάζουμε», «χρεοκοπήσαμε», η τέχνη καλό θα είναι να κωφεύσει και να συνεχίσει τον, σε κάθε εποχή, δύσκολο και μοναχικό δρόμο της. Παρηγορητικός ή κριτικός δρόμος. Είναι ο δρόμος που, όταν τον ακολουθείς, σου επιτρέπει τον στοχασμό και τον αναστοχασμό, που ακόμα κι αν δεν σε κάνει καλύτερο άνθρωπο, πάντως προσθετικά είναι, ίσως, η μόνη επένδυση στο Πνευματικό. Το Πνευματικό -κι ας μη μας τρομάζει επειδή δεν είναι κάτι άμεσα εξαργυρώσιμο- ακυρώνει την αηδιαστική φράση «καλλιτεχνικό προϊόν», την οποία χρησιμοποιούν δυστυχώς εκτός από τους επισήμους φορείς πολιτισμού ακόμα και οι καλλιτέχνες. Άλλωστε, εδώ που τα λέμε, τι είναι η τέχνη για τους πολιτικούς; Μια ενοχλητική λεπτομέρεια. Κι επειδή γενικώς οι καλλιτέχνες είναι αυτά τα αιρετικά, παράξενα και ακατανόητα πλάσματα που ζουν σε μόνιμη κρίση και κανείς δεν τους ακούει, δεν νομίζω να φοβήθηκαν ποτέ καμία κρίση. Υπήρξαν, υπάρχουν και θα υπάρχουν σε πείσμα κάθε οικονομικής κατάστασης. Λέτε να είναι η Τέχνη η γενναία απάντηση στην παρούσα κρίση και εγώ δεν το ’ξερα;

Ρούλα Πατεράκη

Σκηνοθέτης

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.