Τανάγρα: Η δεξιά στροφή, η απότομη βουτιά του Phantom και η ύστατη προσπάθεια των δύο πιλότων να το οδηγήσουν μακριά από το πλήθος

Για λίγα δευτερόλεπτα το πλήθος στην Τανάγρα παρακολουθούσε ένα ακόμη εντυπωσιακό πέρασμα μαχητικού. Το F-4E Phantom II της 338 Μοίρας είχε απογειωθεί μόλις λίγα λεπτά νωρίτερα και συμμετείχε στην αεροπορική επίδειξη της Athens Flying Week. Όταν όμως πήρε δεξιά για να συνεχίσει τον ελιγμό του, κάτι άλλαξε δραματικά. Το αεροσκάφος άρχισε να χάνει απότομα ύψος, κατέβαινε με μεγάλη ταχύτητα και μέσα σε ελάχιστο χρόνο βρέθηκε στη μοιραία πορεία προς το έδαφος.

Η εικόνα που καταγράφεται στα βίντεο από την επίδειξη είναι πλέον ένα από τα βασικά στοιχεία στα χέρια των ερευνητών. Το Phantom εκτελεί τη δεξιά στροφή σε χαμηλό ύψος και στη συνέχεια η πορεία του μετατρέπεται σε απότομη κάθοδο. Δεν υπήρχε πλέον αρκετό περιθώριο για μια ασφαλή ανάκτηση της πτήσης. Το μαχητικό συνετρίβη, διαλύθηκε και ακολούθησε μια τεράστια έκρηξη και φωτιά.

Από τη συντριβή έχασαν τη ζωή τους οι δύο χειριστές, ο Επισμηναγός Ιωάννης Μπλέσιας και ο Σμηναγός Δημήτρης Πέτρου. Το αεροσκάφος, που ήταν γεμάτο καύσιμα, διαλύθηκε κατά την πρόσκρουση και τμήματά του κατέληξαν σε διαφορετικές θέσεις. Ένα τμήμα έπεσε σε αγροτική έκταση και άλλο κατέληξε πάνω σε εργοστάσιο πλαστικών στην περιοχή των Οινοφύτων, περίπου εννέα χιλιόμετρα από την αεροπορική βάση. Από τα θραύσματα τραυματίστηκαν ελαφρά δύο πολίτες που βρίσκονταν σε εργοστάσιο και μεταφέρθηκαν στο νοσοκομείο της Χαλκίδας.

Η πτώση προκάλεσε μεγάλη φωτιά και πυκνούς μαύρους καπνούς, δυσκολεύοντας την προσέγγιση των σωστικών συνεργείων. Στην περιοχή επιχειρούσαν ισχυρές δυνάμεις της Πυροσβεστικής, με εναέρια μέσα και επίγειες μονάδες, ενώ εκδόθηκε και μήνυμα 112. Η διοργάνωση της Athens Flying Week διακόπηκε και ξεκίνησε η απομάκρυνση των θεατών από τον χώρο.

Στο μικροσκόπιο τα τελευταία δευτερόλεπτα

Το κρίσιμο ερώτημα πλέον είναι γιατί το Phantom έχασε τόσο απότομα ύψος κατά τη δεξιά στροφή.

Η Επιτροπή Διερεύνησης Αεροπορικών Ατυχημάτων έχει ήδη ξεκινήσει τη δουλειά της και διαθέτει σημαντικό οπτικό υλικό από τις κάμερες των διοργανωτών, τηλεοπτικά συνεργεία και ιδιώτες. Στα στοιχεία που εξετάζονται περιλαμβάνονται επίσης οι καταγεγραμμένες συνομιλίες του πληρώματος με τον πύργο ελέγχου. Το υλικό αυτό μπορεί να αποδειχθεί καθοριστικό, ειδικά εάν οι δύο χειριστές είχαν αντιληφθεί κάποιο πρόβλημα και το είχαν αναφέρει μέσω ασυρμάτου.

Οι ερευνητές θα εξετάσουν καρέ-καρέ την κίνηση του αεροσκάφους, την ταχύτητα και το ύψος του, τη γεωμετρία της δεξιάς στροφής και τη στιγμή κατά την οποία ξεκινά η απότομη κάθοδος. Παράλληλα, θα ελεγχθούν τα συντρίμμια, οι κινητήρες και τα συστήματα του Phantom, προκειμένου να διαπιστωθεί εάν προηγήθηκε μηχανική ή άλλη τεχνική δυσλειτουργία. Σύμφωνα με στρατιωτικές πηγές, δίνεται ιδιαίτερη βαρύτητα σε δύο στοιχεία.

• Το πρώτο είναι η απότομη απώλεια ύψους που φαίνεται στο οπτικό υλικό.
• Το δεύτερο αφορά το γεγονός ότι οι δύο χειριστές δεν χρησιμοποίησαν το σύστημα εγκατάλειψης του αεροσκάφους. Έμπειροι αξιωματικοί, εξετάζοντας το διαθέσιμο βίντεο, εκτιμούν ότι ενδεχομένως υπήρχε χρονικό περιθώριο για την ενεργοποίηση του συστήματος. Πρόκειται όμως για εκτίμηση και όχι για συμπέρασμα της επίσημης έρευνας.

Και εδώ βρίσκεται ίσως ένα από τα πιο κρίσιμα σημεία του δυστυχήματος. Σύμφωνα με τις ίδιες στρατιωτικές πηγές, το Phantom φαίνεται να κατευθύνθηκε προς συγκεκριμένη περιοχή, μακριά από κατοικημένο σημείο και από το συγκεντρωμένο πλήθος της Athens Flying Week. Η εκτίμηση που εξετάζεται είναι ότι οι δύο χειριστές ενδέχεται να επιχείρησαν να κρατήσουν το αεροσκάφος μακριά από τους θεατές, αντί να το αφήσουν να πέσει στην περιοχή της εκδήλωσης. Εάν αυτό επιβεβαιωθεί από την τεχνική διερεύνηση, θα αποτελέσει ένα από τα πλέον σημαντικά στοιχεία για το τι συνέβη στα τελευταία δευτερόλεπτα της μοιραίας πτήσης.

Οι δύο πιλότοι ήταν έμπειροι χειριστές με χιλιάδες ώρες πτήσης στον συγκεκριμένο τύπο αεροσκάφους.

Η φωτιά, τα συντρίμμια και η έρευνα

Από την πρώτη στιγμή, παράλληλα με την επιχείρηση κατάσβεσης, ξεκίνησε και η διαδικασία περισυλλογής των τμημάτων του Phantom. Τα συντρίμμια αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα «κομμάτια» του παζλ. Η κατάσταση των κινητήρων, των χειριστηρίων, των ηλεκτρονικών συστημάτων και των υπόλοιπων βασικών εξαρτημάτων μπορεί να δώσει απαντήσεις για το εάν υπήρξε τεχνικό πρόβλημα πριν από την απότομη απώλεια ύψους.

Η έρευνα θα πρέπει να συνδυάσει αυτά τα ευρήματα με το οπτικό υλικό και τις συνομιλίες με τον πύργο. Μόνο έτσι θα μπορέσει να ανασυντεθεί με ακρίβεια η ακολουθία των τελευταίων στιγμών, όπως το τι έκανε το αεροσκάφος, τι άλλαξε στην πορεία του, εάν υπήρξε προειδοποίηση ή βλάβη και γιατί δεν ακολούθησε ανάκτηση της πτήσης.

Η τραγωδία προκάλεσε άμεση κινητοποίηση της πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας. Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας διέκοψε το πρόγραμμά του στη ΔΕΘ και επέστρεψε στην Αθήνα, ενώ ο Αρχηγός ΓΕΑ διέκοψε επίσης την παρουσία του στη Θεσσαλονίκη. Με απόφαση του υπουργού κηρύχθηκε τριήμερο πένθος στις Ένοπλες Δυνάμεις, από το Σάββατο 5 έως και τη Δευτέρα 7 Σεπτεμβρίου 2026. Σε ανάρτησή του ο υπουργός Εθνικής Άμυνας τόνισε: «Η είδηση της απώλειας της ζωής δύο πιλότων της Πολεμικής Αεροπορίας, κατά το δυστύχημα στο Athens Flying Week, προκαλεί τη βαθύτατη θλίψη όλων μας. Η σκέψη μας στο Υπουργείο Εθνικής Άμυνας βρίσκεται στις οικογένειές τους και στους συναδέλφους τους, στους οποίους απευθύνουμε τα πλέον ειλικρινή μας συλλυπητήρια».

Το Phantom που υπηρετεί την Ελλάδα για περισσότερες από πέντε δεκαετίες

Το F-4E που συνετρίβη ανήκει σε έναν τύπο μαχητικού με μακρά παρουσία στην Πολεμική Αεροπορία. Τα πρώτα ελληνικά Phantom αποκτήθηκαν το 1974, στο πλαίσιο του προγράμματος Peace Icarus. Η αρχική παραγγελία είχε γίνει το 1972 και αφορούσε 36 F-4E, τα οποία εξόπλισαν την 338 Μοίρα Δίωξης/Βομβαρδισμού και την 339 Μοίρα Παντός Καιρού.

Τα πρώτα έξι F-4E έφτασαν στην 117 Πτέρυγα Μάχης την Παρασκευή 5 Απριλίου 1974. Το πρώτο έφερε τον αριθμό USAF 72-01500. Το 1977 η Ελλάδα απέκτησε ακόμη 18 F-4E και έξι αναγνωριστικά RF-4E.

Το 1990 προστέθηκαν 28 F-4E της Εθνοφρουράς της Ιντιάνα, μέσω του Southeastern Regional Agreement. Τα αεροσκάφη αυτά διέθεταν το Navigation & Weapons Delivery System και εντάχθηκαν στην 338 Μοίρα.

Στα τέλη του 1997 αποφασίστηκε η μεγάλη αναβάθμιση των Phantom που είχαν αποκτηθεί μέσω των Peace Icarus I και II. Το πρόγραμμα προέβλεπε τόσο δομική ενίσχυση όσο και εκσυγχρονισμό των ηλεκτρονικών. Το Structure Life Extension Program αφορούσε 72 F-4E/RF-4E, ενώ μέσω του Avionics Upgrade Program αναβαθμίστηκαν 39 F-4.

Η σύμβαση υπογράφηκε τον Δεκέμβριο του 1998 μεταξύ της γερμανικής DASA και της Ελληνικής Αεροπορικής Βιομηχανίας. Τα αεροσκάφη απέκτησαν, μεταξύ άλλων, ραντάρ AN/APG-65 GR, νέο υπολογιστή αποστολής, HUD, έγχρωμες οθόνες πολλαπλής λειτουργίας, GPS/INS, IFF Interrogator, ασύρματο V/UHF, radar altimeter και καταγραφέα εικόνας-βίντεο. Παράλληλα, απέκτησαν δυνατότητα μεταφοράς πυραύλων AIM-120 AMRAAM και άλλων προηγμένων όπλων.

Το πρόγραμμα κόστισε 315 εκατομμύρια δολάρια και τα αναβαθμισμένα αεροσκάφη έλαβαν την ονομασία F-4E Peace Icarus 2000. Το πρώτο αναβαθμισμένο Phantom πέταξε στις 28 Απριλίου 1999.

Στις 18 Δεκεμβρίου 2002, στις εγκαταστάσεις της ΕΑΒ στην Τανάγρα, παραδόθηκε στην Πολεμική Αεροπορία το πρώτο αεροσκάφος παραγωγής του προγράμματος, με αριθμό «01507». Στην 117 Πτέρυγα Μάχης βρίσκονταν ήδη άλλα τρία αναβαθμισμένα Phantom, μεταξύ των οποίων και το αρχικό «Princess of Andravida», με αριθμό «01523».

Μετά την ολοκλήρωση του εκσυγχρονισμού, τα αεροσκάφη των Peace Icarus I και II συγκεντρώθηκαν στην Ανδραβίδα. Τα SRA είχαν ενταχθεί το 1997 στην 337 Μοίρα Παντός Καιρού και παρέμειναν σε ρόλο αναχαίτισης μέχρι τις 27 Δεκεμβρίου 2005, όταν αποσύρθηκαν.

Τα F-4E Phantom επιχειρούν από την 117 Πτέρυγα Μάχης στην Αεροπορική Βάση Ανδραβίδας και εξοπλίζουν την 338 και την 339 Μοίρα. Είναι διθέσια μαχητικά με δύο κινητήρες General Electric J79 turbojet με μετάκαυση και ώση 17.900 λιβρών. Έχουν εκπέτασμα 11,7 μέτρα, μήκος 19,1 μέτρα, μέγιστη ταχύτητα 2.370 χλμ./ώρα ή 2,2 Mach και μπορούν να επιχειρούν σε ύψος άνω των 15.240 μέτρων ή 50.000 ποδών.

Διαβάστε επίσης:

Τριήμερο πένθος στην Πολεμική Αεροπορία: Αυτοί είναι οι πιλότοι, 40 και 37 ετών, που έχασαν τη ζωή τους από τη συντριβή του Phantom στην Τανάγρα

Πρώην πιλότος εξηγεί τη συντριβή του Phantom: Το στοιχείο του απρόβλεπτου σε χαμηλό ύψος και η αυτοθυσία των χειριστών Photos/Video)

Δύο πολίτες τραυματίστηκαν από τα συντρίμμια του F-4 Phantom στην Τανάγρα – Συγκεντρώνονται όλα τα ευρήματα για την έρευνα (Photos/Video)

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.