Δεν χρειαζόταν μία πολυήμερη απεργία για να καταλάβουν οι πάντες πως η αγορά ηλεκτρικής ενέργειας στη χώρα μας είναι τόσο «σκλαβωμένη» στα δεσμά των στρεβλώσεών της, ώστε δεν αντέχει ούτε… τη χαμηλή ζήτηση!

Δεν χρειαζόταν μία πολυήμερη απεργία για να καταλάβουν οι πάντες πως η αγορά ηλεκτρικής ενέργειας στη χώρα μας είναι τόσο «σκλαβωμένη» στα δεσμά των στρεβλώσεών της, ώστε δεν αντέχει ούτε… τη χαμηλή ζήτηση! Ωστόσο τις ημέρες των κινητοποιήσεων της ΓΕΝΟΠ ήρθαν και πάλι στο φως όλα τα προβλήματα που ταλανίζουν το ηλεκτρικό σύστημα της χώρας από τα τέλη της δεκαετίας του ’90, όταν με τυμπανοκρουσίες και παράτες εγκαινιαζόταν η λεγόμενη «απελευθέρωση».

Δώδεκα χρόνια ύστερα από εκείνη την περίοδο και με μειωμένη ζήτηση λόγω της οικονομικής κρίσης (η αγορά έχει «χάσει» περίπου το 8% της συνολικής κατανάλωσης μέσα σε δύο χρόνια), οι συζητήσεις μεταξύ στελεχών της αγοράς έχουν το ίδιο ακριβώς περιεχόμενο: στρεβλώσεις, σταυροειδείς επιδοτήσεις, πρόσβαση στους λιγνίτες μόνο από τη ΔΕΗ, η οποία έχει επίσης τη δυνατότητα να χρησιμοποιεί τις υδροηλεκτρικές μονάδες με τέτοιο τρόπο ώστε να ρυθμίζει τις τιμές στη χονδρική ανάλογα με τα συμφέροντά της…

Όλα αυτά τα προβλήματα ποτέ δεν έμειναν στο παρασκήνιο, αλλά κατά τις ημέρες της απεργίας της ΓΕΝΟΠ αναδύθηκαν στην επιφάνεια και υπέδειξαν πόσο επείγουσες είναι οι πολιτικές αποφάσεις που θα δίνουν λύση στα προβλήματα.

Με έμμεσο τρόπο, άλλωστε, το παραδέχθηκε και η ίδια η ΔΕΗ, με ανακοίνωσή της, με την οποία ευχαριστεί τις μεγάλες βιομηχανίες (Αλουμίνιον και Βιοχάλκο) που ανταποκρίθηκαν στην έκκλησή της για μείωση της ζήτησης κατά τις δύσκολες ώρες των ημερών της απεργίας.

Το ίδιο προκύπτει και από τις ανακοινώσεις των Συνδέσμων που συνενώνουν τους ιδιώτες ηλεκτροπαραγωγούς (ΕΣΑΗ, ΕΣΗΑΠΕ), καθώς οι ιδιωτικές μονάδες – θερμικές και ανανεώσιμες – έφτασαν να καλύπτουν ακόμη και το 34% της ζήτησης, παρά το γεγονός ότι το μερίδιο αγοράς τους είναι κατά πολύ μικρότερο…

Ωστόσο παράγοντες της αγοράς επιμένουν πως τα προβλήματα είναι πιεστικά. Η αρμόδια αρχή, η ΡΑΕ, προσπαθεί να αναδείξει και να προωθήσει τις απαιτούμενες λύσεις μέσα σε ένα δύσκολο περιβάλλον.

Δύο λύσεις

Για να επιτευχθεί και να εδραιωθεί η ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού της χώρας, χρειάζεται να μπορεί η ίδια η αγορά να χρηματοδοτήσει τις μεγάλες επενδύσεις για τη δημιουργία των κατάλληλων υποδομών, που έχουν να κάνουν τόσο με νέες και σύγχρονες μονάδες παραγωγής όσο και με νέα αναβαθμισμένα δίκτυα.

Στην παρούσα συγκυρία, με τη ΔΕΗ να κυριαρχεί απόλυτα στους λιγνίτες, στα «νερά» και σχεδόν απόλυτα στη λιανική, τέτοιου μεγέθους επενδύσεις είναι σχεδόν απαγορευμένες… Άλλωστε η κρατική εταιρεία «κουβαλάει» τα κουσούρια του ελληνικού Δημοσίου, με αποτέλεσμα να μην μπορεί να προσφύγει σε δανεισμό για να χρηματοδοτήσει νέα έργα.

Από την άλλη, οι ιδιώτες δεν θα μπουν σε περιπέτειες τη στιγμή κατά την οποία οι κανόνες του παιχνιδιού δεν είναι ξεκάθαροι, αλλά και κανείς δεν εγγυάται πως ο ανταγωνισμός θα είναι με ίσους όρους…

Έτσι οι διαφαινόμενες λύσεις είναι δύο, αλλά είναι δύσκολο να επιλέξει κανείς με ευκολία, καθώς θα πρέπει να μετρήσει τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα, για να αποφασίσει προς τα πού θα γείρει η ζυγαριά…

1) Η πρώτη λύση είναι τα τιμολόγια να προσαρμοστούν με βάση την τιμή της χονδρικής (Οριακή Τιμή Συστήματος), ώστε να αποφεύγονται φαινόμενα σταυροειδών επιδοτήσεων. Αυτό αμέσως θα φέρει τεράστια αύξηση των τιμολογίων, κυρίως στους καταναλωτές, που έχουν ακόμη πολύ χαμηλές χρεώσεις, πολύ χαμηλότερες από την τιμή χονδρικής.

Την ίδια στιγμή, ωστόσο, η ΔΕΗ θα «γράφει» τεράστια κέρδη χρησιμοποιώντας τη φθηνή λιγνιτική και υδροηλεκτρική παραγωγή της και πουλώντας ρεύμα στους καταναλωτές με βάση την ΟΤΣ. Οι δε ανταγωνιστές της θα βολοδέρνουν με μικρά έως ελάχιστα κέρδη και με τον φόβο η κρατική επιχείρηση να χρησιμοποιήσει τη δύναμή της και να «παίζει» με τις τιμές εξοντώνοντας τον ανταγωνισμό της…

2) Η δεύτερη λύση είναι αυτή που  στην ουσία εφαρμόζεται στις περισσότερες ώριμες αγορές της Ευρώπης. Με βάση αυτή τη λύση, οι παραγωγοί και οι προμηθευτές μπορούν να συνάπτουν και διμερή συμβόλαια, παίρνοντας υπόψη πολύ περισσότερες παραμέτρους, εκτός από την οριακή τιμή, όπως το μέσο κόστος παραγωγής, τις μακροχρόνιες συνθήκες, το ρίσκο της μεταβλητότητας της αγοράς, αλλά και τις δυνατότητες διαχείρισης αυτού του ρίσκου.

Για παράδειγμα, εάν ένας παραγωγός θέλει να σιγουρέψει την κερδοφορία της μονάδας του για μακρύτερο χρονικό διάστημα, μπορεί να προχωρήσει στη σύναψη σύμβασης προμήθειας με συγκεκριμένο περιθώριο κέρδους, το οποίο σε αυτές τις περιπτώσεις συνήθως είναι μικρό. Την ίδια στιγμή ο ανταγωνιστής του, που θεωρεί ότι μπορεί να διαχειριστεί σε βάθος χρόνου τη μεταβλητότητα της ΟΤΣ, «βγαίνει» στη χονδρική αγορά, με κίνδυνο όμως να μην μπορεί να πουλήσει την παραγωγή του, καθώς τα πάντα εξαρτώνται από τις συνθήκες που επικρατούν κάθε φορά.

Ανισότητες

Στην εγχώρια αγορά, με το καθεστώς αδιαφάνειας που επικρατεί, είναι φυσιολογικό να δημιουργούνται οι τεράστιες ανισότητες, όπως αυτή που ζήσαμε το 2009, έτος κατά το οποίο ξεκίνησε η κρίση και την ίδια εποχή η ΔΕΗ κατέγραψε τεράστια κέρδη. Από την άλλη πλευρά, οι ιδιώτες που έχουν επενδύσει τεράστια κεφάλαια κι έχουν έτοιμες μονάδες περιμένουν τις πολιτικές αποφάσεις, για να μπουν επιτέλους οι κανόνες που θα διαμορφώνουν την ισότητα και θα επιβάλλουν τη διαφάνεια σε όλη την αγορά.

Και στη μέση βρίσκεται η Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας, ο κυρίαρχος θεσμός για την προστασία και τη λειτουργία του υγιούς ανταγωνισμού. Οι άνθρωποι της Αρχής προσπαθούν να προωθήσουν μέτρα και ρυθμίσεις που να αντιμετωπίζουν τις στρεβλώσεις της αγοράς, να δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις για να απομακρυνθούν οι ανισότητες και να διαμορφώνουν, έστω τεχνητά, τις συνθήκες εκείνες που ισχύουν στις ώριμες αγορές.

Όπως είναι εμφανές, τα συμφέροντα είναι πολλά και ισχυρά. Οι αποφάσεις θα πρέπει να ληφθούν από τους πολιτικούς, ώστε να ανοίξει ο δρόμος στη ΡΑΕ και σε όλους τους παράγοντες να κάνουν τη δουλειά τους, που δεν είναι ούτε απλή ούτε εύκολη. Πρόκειται για την ασφαλή και αποτελεσματική κάλυψη των ενεργειακών αναγκών της χώρας.

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.