Σχεδιάζοντας την Επανάσταση

Στον εκτός Ελλάδας ελληνισµό άρχισαν οι εργασίες και οι έντονοι προβληµατισµοί για την ωρίµανση της ιδέας της Επανάστασης. Η επίσπευση της ενάρ­ξεως του Αγώνα ήδη από το 1820 ήταν το πλέ­ον σοβαρό ζήτηµα που απασχολούσε τη Φιλική Εταιρεία. Ήδη από την 12η Απριλίου είχε συντε­λεστεί ένα µεγάλο βήµα προς αυτή την κατεύ­θυνση µε την ανάληψη της αρχηγίας της Εται­ρείας από τον Αλέξανδρο Υψηλάντη.

Στον εκτός Ελλάδας ελληνισµό άρχισαν οι εργασίες και οι έντονοι προβληµατισµοί για την ωρίµανση της ιδέας της Επανάστασης. Η επίσπευση της ενάρ­ξεως του Αγώνα ήδη από το 1820 ήταν το πλέ­ον σοβαρό ζήτηµα που απασχολούσε τη Φιλική Εταιρεία. Ήδη από την 12η Απριλίου είχε συντε­λεστεί ένα µεγάλο βήµα προς αυτή την κατεύ­θυνση µε την ανάληψη της αρχηγίας της Εται­ρείας από τον Αλέξανδρο Υψηλάντη. Στο πρόσωπό του η Εταιρεία αποκτούσε ένα καθ’ όλα άξιο αρχηγό «στρατηγόν και υπασπιστήν του αυτοκράτορος και εν υπολήψει και ευνοία παρ’ αυτώ», όπως χαρακτηριστικά έγραφε ο Ξάνθος. Το κύρος του Υψηλάντη κατεύνασε όλες εκείνες τις τάσεις απειθαρχίας που είχαν ήδη κάνει την εµφάνισή τους στους κόλπους της Εταιρείας. Πολλά από τα στελέχη της είχαν σχηµατίσει την πεποίθηση ότι έφτασε ο καιρός για την έναρξη του Αγώνα, που υπήρξε και ο βασικός στόχος της Εταιρείας. Ωστόσο και ο ίδιος ο Υψηλάντης ήταν της ιδέας ότι ο χρόνος για την έναρξη του Αγώνα είχε φτάσει. Έτσι άρχισε ένας κύκλος δι­εργασιών µε σκοπό την καλλιέργεια αυτής της ιδέας. Θέλοντας να έχει και µια ακόµα γνώµη για αυτή του τη σκέψη αλλά και για να διε­ρευνήσει τις ρωσικές προθέσεις, ο Υψηλάντης κανόνισε να έχει µια συνάντηση µε τον Καπο­δίστρια στην Αγία Πετρούπολη, στο υπουργείο Εξωτερικών. Η συνάντηση έγινε τον Μάιο ή τον Ιούνιο του 1820 και κρατήθηκε µυστική. Εκεί ο Υψηλάντης άκουσε τη σύµφωνη γνώµη του Κα­ποδίστρια και όλοι πλέον ήταν υπέρ της άποψης ότι έφτασε η ώρα του Αγώνα. Ήδη αυτή η ιδέα κέρδιζε έδαφος και από τη διαµάχη του Αλή πασά µε τον Σουλτάνο. Έτσι όλο το καλοκαίρι του 1820 ο Υψηλάντης µαζί µε τον Ξάνθο και τη συνεργασία έµπιστων «φιλικών» άρχισαν να καταστρώνουν τα σχέδια που απέβλεπαν στην επίσπευση της υλικής και ηθικής προετοιµασίας της Επανάστασης. Μεταξύ των άλλων απο­φάσεων, ως ο πλέον κατάλληλος τόπος για το ξέσπασµα της Επανάστασης επιλέχτηκε η Πε­λοπόννησος και έτσι οργανώθηκε εκεί η µετάβαση του Υψηλάντη και του Γρηγόριου Δικαίου προκειµένου να µπουν µπροστά οι διεργασίας για την αρχή της Επανάστασης. Στις 22 Αυγού­στου ο Υψηλάντης συναντήθηκε στην Οδησσό και µε τον σηµαντικό «φιλικό» Ιωάννη Παπαρρηγόπουλο, απεσταλµένο των προκρίτων της Προπονήσου, που υπηρετούσε ως διερµηνέας στο ρωσικό προξενείο των Πατρών. Εκεί ο Υψη­λάντης άκουσε την άποψη των προκρίτων, οι οποίοι συµφωνούσαν για τον χρόνο έναρξης της Επανάστασης, που οριζόταν πάνω κάτω στις αρ­χές του 1821, αλλά διαφωνούσαν ως προς τον τόπο, θεωρώντας ως στρατηγικά κυρίως καταλληλότερο αυτόν της Μολδοβλαχίας, κάνοντας τον Σουλτάνο να πιστέψει ότι υπάρχει υποκίνη­ση από τη Ρωσία.

Η διάσκεψη της 7ης Οκτωβρίου

Στην Οδησσό τον Σεπτέµβριο έφτασαν επιστο­λές απεσταλµένες τόσο από τον Δικαίο όσο και από τον Παπαρρηγόπουλο, οι οποίες περιείχαν επικλήσεις για την επίσπευση του Αγώνα. Τότε ο Υψηλάντης, προκειµένου να αποκτήσει µια περισσότερο ολοκληρωµένη αντίληψη όλων των δεδοµένων, αποφάσισε να συγκαλέσει στο Ισµαήλιο της Βεσσαραβίας σύσκεψη µε τη συµµετοχή των στελεχών της Εταιρείας. Ο ίδιος έφτασε εκεί την 1η Οκτωβρίου συνοδευόµενος από τον γραµµατέα του Γ. Λασσάνη. Δύο ήταν τα βασικά θέµατα που συζητήθηκαν. Πριν από όλα το αν ήταν κατάλληλες οι συνθή­κες ώστε να επισπευστούν οι διαδικασίες για την έναρξη της Επανάστασης. Το δεύτερο θέµα που απασχόλησε τους σύνεδρους ήταν αν έπρεπε ο Αλέξανδρος Υψηλάντης να µεταβεί αυτοπροσώπως στην Πελοπόννησο προκειµένου να κηρύξει την έναρξη της Επανάστασης. Στις επόµενες µέρες που ακολούθησαν µαζεύτηκαν περί τους είκοσι συνέδρους, ανάµεσά τους ο Ξάνθος και ο Δικαίος. Σε αυτή την κρίσιµη σύσκεψη δεν έλειψαν οι εντάσεις. Από τη µια προβλήθηκε εκ νέου η άποψη ότι η Πε­λοπόννησος δεν ήταν έτοιµη να σηκώσει αυτή την αποστολή, όπως και ακούστηκαν απόψεις υπέρ της αναβολής της Επανάστασης και το άκαιρο του χρόνου. Ωστόσο, παρά τις οξύτα­τες αντιπαραθέσεις, επικράτησε τελικά η άπο­ψη που είχε ως ένθερµο υποστηρικτή τον Γρη-γόριο Δικαίο, ο οποίος ήταν της εντελώς αντί­θετης άποψης. Χαρακτηριστική είναι η νύξη που µας παραδίδει ο ιστορικός Φιλήµων σχετι­κά µε το σκεπτικό της άποψης Δικαίου, η οποία και τελικά επικράτησε: «Η πλειονοψηφία του συµβουλίου ως αποτέλεσµα αγνοίας ή έργον δειλίας εθεώρει πάσαν παρατήρησιν κατά της ταχείας ρήξεως του πολέµου, παραδίδουσα τω θεώ τα περαιτέρω». Τελικά στις 7 Οκτωβρίου, έπειτα από έντονες αντιπαραθέσεις, κατάφεραν σχεδόν εκβιαστικά να αποφασίσουν την επίσπευση της Επανάστασης και την κάθοδο του Υψηλάντη στην Πελοπόννησο.

Οι αποφάσεις του Ισμαηλίου

Στο Ισμαήλιο λοιπόν αποφασίστηκε ότι ο Υψη­λάντης θα κατέπλεε από την Τεργέστη στην Πελοπόννησο, ότι εκείνος θα όριζε την ακριβή ημερομηνία για την έναρξη του αγώνα, ημερο­μηνία που υπολογιζόταν για τα τέλη Νοεμβρί­ου ή τις αρχές Δεκεμβρίου. Τέλος, δέκα μέρες νωρίτερα θα ξεκινούσε η αποστασία της Μολ­δοβλαχίας. Οι σχετικές αποφάσεις που πάρθη­καν έπρεπε να διαβιβαστούν καταλλήλως στα διάφορα κέντρα της Επανάστασης. Εκεί επιλέ­χτηκαν έμπιστοι αγγελιοφόροι, όπως ο Ύπατρος, ο Περραιβός, ο Θέμελης και ο Δικαίος, που εκπροσωπούσε τον Υψηλάντη στην Πελοπόννησο. Από τη μεριά του ο Υψηλάντης πραγ­ματοποίησε μυστική συνάντηση στο Σκουλένι με τον πρωθυπουργό της Μολδαβίας Ιάκωβο Ρίζο Νερουλό, άντρα μυημένο στην Εταιρεία. Εκεί τον ενημέρωσε για τις αποφάσεις του Ισμαηλίου. Ο Νερουλός, αφού άκουσε προσε­κτικά όλα τα σχέδια, συμφώνησε και από τη μεριά του ανέλαβε να ενημερώσει σχετικά τον ηγεμόνα της Μολδαβίας Μιχαήλ Σούτσο. Ύστε­ρα και από αυτή τη συνάντηση ο Υψηλάντης εγκαταστάθηκε στο σπίτι του στο Κισνόβιο, δί­πλα με την οικογένειά του, και τελικά ώς τον Φεβρουάριο του 1821 σχεδίαζε την αρχή της Επανάστασης.

Αλλαγή σχεδίων

Εκεί, στο σπίτι του, στις 24 Οκτωβρίου, λίγες μέρες μετά τις αποφάσεις του Ισμαηλίου, ο Υψηλάντης ματαίωσε τελικά τη μετάβασή του στην Πελοπόννησο. Το νέο σχέδιο που εκπό­νησε προέβλεπε την έναρξη της Επανάστασης στις 15 Νοεμβρίου από τον ίδιο στο Ιάσιο. Επί­σης την ίδια μέρα θα ξεσπούσε επανάσταση και στο Βουκουρέστι με υποκινητές τον Σάββα και τον Ολύμπιο, ακόμα θα ξεσπούσε ο ξεση­κωμός και στην Κωνσταντινούπολη και σε ολό­κληρη την Ελλάδα. Ταυτόχρονα το νέο σχέδιο προέβλεπε την κάθοδο του ίδιου του Υψηλά­ντη μέσω της Βαλκανικής στην Ελλάδα με την ταυτόχρονη παρακίνηση του αρχηγού των Σέρ­βων Μιλλόση, ο οποίος εκείνη τη χρονική στιγ­μή είχε τεταμένες σχέσεις με την οθωμανική κυβέρνηση.

Η αναβολή των αποφάσεων και ο νέος σχεδια­σμός, που ούτε και αυτός ευοδώθηκε, οφειλό­ταν σε μια επιστολή του Σάββα προς τον Υψη­λάντη, η οποία ανέφερε ότι η Εταιρεία είχε προδοθεί στον Σουλτάνο. Επίσης υπήρχαν πλη­ροφορίες οι οποίες διαβεβαίωναν τον Υψηλά­ντη ότι θα ήταν αδύνατη η διέλευσή του στην Αυστρία. Στο μεταξύ ο Ξάνθος, που βρισκόταν ακόμα στο Ισμαήλιο, διαβεβαίωσε ότι τελικά η φήμη που ήθελε την Εταιρεία να έχει προδο­θεί στον Σουλτάνο δεν έχει υπόσταση και ότι η πληροφορία αυτή είναι εσφαλμένη. Όλες οι νέες διαταγές ανεκλήθησαν έπειτα από ενέρ­γειες του Ξάνθου, όπως και οι αμέσως προη­γούμενες του Ισμαηλίου και φυσικά η μετάβα­ση του Υψηλάντη στην Πελοπόννησο μέσω Τερ­γέστης. Η ημερομηνία έναρξης του Αγώνα με­τατέθηκε για αργότερα. Στο σπίτι του στο Κισνόβιο ο Υψηλάντης κατέληξε στο να μεταθέσει την έναρξη της Επανάστασης την άνοιξη του 1821 προκειμένου να προφτάσει να εξασφα­λίσει τα απαιτούμενα οικονομικά μέσα, σχεδι­άζοντας για τον σκοπό αυτό ένα ταξίδι στη Γαλ­λία μαζί με τον Ξάνθο. Στο μεταξύ από τα μέσα του Ιανουαρίου έγινε δέκτης μιας γενικότερης ανησυχίας, έτσι άρχισε τις προπαρασκευές του Αγώνα μέσα από μια σειρά ενεργειών της Εταιρείας στο Βουκουρέστι. Ήδη από τον Φεβρουάριο οι ετοιμασίες για την Επανάσταση δεν μπορούσαν να μείνουν κρυφές και μια σει­ρά από ενέργειες σχεδιασμένες ή τυχαία περι­στατικά εκβίασαν πλέον τις εξελίξεις. Ο ξεση­κωμός πλέον ήταν ζήτημα χρόνου…

[email protected]

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.