«Πόρτα» για Ελλάδα στον ΟΗΕ – Στο απυρόβλητο του Συμβουλίου Ασφαλείας το τουρκολιβυκό μνημόνιο

Η παρουσίαση από τον Κυριάκο Μητσοτάκη των χαρτών της Ανατολικής Μεσογείου, στις 29 Οκτωβρίου, και μάλιστα από τη θέση της προεδρίας του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη, έδωσε στην ελληνική κυβέρνηση την ευκαιρία να αναδείξει, ενώπιον της διεθνούς κοινότητας, τις νομικές και γεωγραφικές αντιφάσεις του τουρκολιβυκού μνημονίου.

Ωστόσο, μόλις μία ημέρα αργότερα, η Αθήνα βρέθηκε αντιμέτωπη με μια δυσάρεστη διπλωματική πραγματικότητα, καθώς δεν κατάφερε να διατηρήσει στο ψήφισμα για τη Λιβύη τη ρητή αναφορά στο Δίκαιο της Θάλασσας που είχε επιδιώξει, παρά το γεγονός ότι η Ελλάδα ασκούσε την προεδρία του Συμβουλίου Ασφαλείας για τον Οκτώβριο. Η δυσμενής αυτή εξέλιξη ανέδειξε την αναποτελεσματικότητα της ελληνικής διπλωματίας στην οικοδόμηση διεθνών συμμαχιών.

Απλώς προήδρευσε…

Στη συνεδρίαση της 29ης Οκτωβρίου για τη θαλάσσια ασφάλεια, στην έδρα του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη, ο πρωθυπουργός παρουσίασε χάρτες που αποτύπωναν την προσπάθεια της Τουρκίας και της Λιβύης να οριοθετήσουν θαλάσσιες ζώνες παρακάμπτοντας την Κρήτη, τη Ρόδο, την Κάρπαθο και την Κάσο, υπογραμμίζοντας ότι τα ελληνικά νησιά διαθέτουν δικαιώματα σε υφαλοκρηπίδα και Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη, τα οποία δεν μπορούν να καταργηθούν μέσω μιας συμφωνίας τρίτων κρατών.

Η παρέμβαση είχε σαφές νομικό περιεχόμενο, χωρίς ωστόσο να συνοδευτεί από κάποια πρόταση καταδίκης του τουρκολιβυκού μνημονίου, ενώ η ουσιαστική διπλωματική δοκιμασία για την Ελλάδα ήρθε την επόμενη μέρα, Παρασκευή 30 Οκτωβρίου, όταν το Συμβούλιο Ασφαλείας κλήθηκε να αποφασίσει για την παράταση της εντολής της αποστολής του ΟΗΕ στη Λιβύη, της UNSMIL.

Το ψήφισμα εγκρίθηκε με 13 ψήφους υπέρ και δύο αποχές, της Ελλάδας και της Ρωσίας, με την Αθήνα να επιλέγει την αποχή επειδή δεν είχε γίνει δεκτή η διατύπωση που επιδίωκε για τον σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου και ειδικότερα του Δικαίου της Θάλασσας.

Η ελληνική απομόνωση

Στο αρχικό σχέδιο του ψηφίσματος είχε περιληφθεί, έπειτα από ελληνικό αίτημα και με την υποστήριξη των υπόλοιπων ευρωπαϊκών μελών, αναφορά στις υποχρεώσεις των λιβυκών πλευρών βάσει του Διεθνούς Δικαίου, συμπεριλαμβανομένου του Δικαίου της Θάλασσας, ωστόσο η διατύπωση συνάντησε αντιρρήσεις από την Κίνα και αφρικανικά μέλη του Συμβουλίου.

Οι αφρικανικές αντιπροσωπείες υποστήριξαν ότι η συγκεκριμένη αναφορά υπερέβαινε το αντικείμενο της αποστολής του ΟΗΕ στη Λιβύη, ενώ η Κίνα επιδίωξε συμβιβαστική διατύπωση, με αποτέλεσμα οι διαδοχικές διαπραγματεύσεις να οδηγήσουν στην αποδυνάμωση της επίμαχης αναφοράς.

Το αξιοσημείωτο είναι ότι η Ελλάδα δεν ζητούσε να κηρυχθεί άκυρο το τουρκολιβυκό μνημόνιο, αλλά να περιληφθεί μια γενική αναφορά στον σεβασμό του Δικαίου της Θάλασσας, την οποία τελικά δεν κατάφερε να διατηρήσει στο τελικό κείμενο.

Το πολιτικό αποτέλεσμα υπήρξε προσβλητικό για την Αθήνα, η οποία δεν συγκέντρωσε την απαραίτητη υποστήριξη ακόμη και κατά τη διάρκεια της ελληνικής προεδρίας, που προσέφερε θεσμική προβολή και δυνατότητα διαμόρφωσης της ημερήσιας διάταξης, όχι όμως εξουσία επιβολής αποφάσεων.

Η χαμένη επιρροή

Η εξέλιξη αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία μετά την επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου, στις 20 Οκτωβρίου, από τη Βουλή της Ανατολικής Λιβύης, δηλαδή από την πλευρά με την οποία η Αθήνα είχε καλλιεργήσει στενές σχέσεις τα προηγούμενα χρόνια, προσδοκώντας ότι θα αποτελούσε αντίβαρο στην τουρκική επιρροή.

Η Άγκυρα, αντίθετα, κατάφερε να διευρύνει τις σχέσεις της με την Ανατολική Λιβύη, διατηρώντας παράλληλα την ισχυρή παρουσία της στην Τρίπολη, γεγονός που αναδεικνύει τις δυσκολίες της ελληνικής πολιτικής να επηρεάσει τις εξελίξεις στο λιβυκό πολιτικό πεδίο.

Το πρόβλημα, συνεπώς, δεν περιορίζεται στην αδυναμία της Αθήνας να ανατρέψει τις τουρκικές κινήσεις, αλλά επεκτείνεται και στην απώλεια των πολιτικών συσχετισμών στους οποίους είχε επενδύσει, παρά τις επανειλημμένες κυβερνητικές διαβεβαιώσεις για την αποτελεσματικότητα της ελληνικής διπλωματίας.

Η Άγκυρα στοχεύει ψηλά

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Τουρκία προχώρησε την Παρασκευή 30 Οκτωβρίου στην επίσημη υποβολή της υποψηφιότητας του Φεριντούν Σινιρλίογλου, σημερινού γενικού γραμματέα του ΟΑΣΕ και πρώην υπουργού Εξωτερικών της Τουρκίας, για τη διαδοχή του Αντόνιο Γκουτέρες στην ηγεσία του ΟΗΕ.

Η πρόταση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν διαβιβάστηκε στους προέδρους της Γενικής Συνέλευσης και του Συμβουλίου Ασφαλείας, σηματοδοτώντας τη φιλοδοξία της Άγκυρας να ενισχύσει τη θεσμική παρουσία της στο διεθνές σύστημα, χωρίς βεβαίως αυτό να σημαίνει ότι η υποψηφιότητα διαθέτει ήδη την απαιτούμενη υποστήριξη για να εξασφαλίσει την εκλογή.

Η επιλογή νέου γενικού γραμματέα προϋποθέτει συμφωνία στο Συμβούλιο Ασφαλείας, όπου τα πέντε μόνιμα μέλη διαθέτουν δικαίωμα βέτο, και στη συνέχεια έγκριση από τη Γενική Συνέλευση, γεγονός που καθιστά την τελική έκβαση εξαρτημένη από ευρύτερους διεθνείς συσχετισμούς.

Η σύγκριση, πάντως, έχει πολιτικό ενδιαφέρον, καθώς την ώρα που η Ελλάδα δυσκολεύεται να εξασφαλίσει μια διατύπωση για το Δίκαιο της Θάλασσας, η Τουρκία επιχειρεί να τοποθετήσει δικό της διπλωμάτη στην κορυφή του ΟΗΕ, αναπτύσσοντας μια διπλωματική πρωτοβουλία διαφορετικής κλίμακας και στόχευσης.

Οι δύο διαδικασίες δεν συνδέονται αποδεδειγμένα μεταξύ τους, αποτυπώνουν όμως διαφορετικές πλευρές της διπλωματικής δραστηριότητας των δύο χωρών και προσφέρουν αφορμή για μια ευρύτερη αποτίμηση της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής.

Το δίκιο δεν αρκεί

Η ψηφοφορία στο Συμβούλιο Ασφαλείας δεν αποτελεί συνολική ήττα των ελληνικών θέσεων, συνιστά όμως μια συγκεκριμένη διπλωματική αποτυχία, η οποία προστίθεται στις δυσμενείς εξελίξεις στη Λιβύη και θέτει ερωτήματα για την ικανότητα της Αθήνας να μετατρέπει τα νομικά της επιχειρήματα σε αποτελεσματική διεθνή υποστήριξη.

Το ουσιαστικό πρόβλημα, λοιπόν, για την κυβέρνηση Μητσοτάκη δεν είναι ότι η ελληνική φωνή δεν ακούγεται στα διεθνή φόρα, αλλά ότι οι διπλωματικές διακηρύξεις δεν μεταφράζονται σε αντίστοιχη διεθνή υποστήριξη και μάλιστα την ώρα που πλησιάζει η κρίσιμη δοκιμασία της πόντισης του καλωδίου Ελλάδας – Κύπρου, την οποία η Άγκυρα επιχειρεί να θέσει υπό την έγκρισή της.

Διαβάστε επίσης:

Ο «διμέτωπος» του ΣΥΡΙΖΑ και οι προσδοκίες για τον αριθμό «15»

«Στα κόκκινα» η σύγκρουση κυβέρνησης – Τσίπρα: Τι επιδιώκει το Μαξίμου με την αύξηση της πόλωσης

Τουρκολιβυκό μνημόνιο: Στον ΟΗΕ η ελληνική επιστολή – «Παράνομο, άκυρο και ανίσχυρο – Καμία έννομη συνέπεια από την επικύρωσή του»

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.