Της Φωτεινής Μπάρκα

Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Μετάφρασης (ΕΚΕΜΕΛ) έκλεισε με θόρυβο. Όχι μόνο επειδή δεν είχε χρήματα ούτε επειδή δεν κατάφερε να υπηρετήσει τον στόχο του. Βοήθησαν και τα μικροπολιτικά παιχνίδια εξουσίας.

Της Φωτεινής Μπάρκα

Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Μετάφρασης (ΕΚΕΜΕΛ) έκλεισε με θόρυβο. Όχι μόνο επειδή δεν είχε χρήματα ούτε επειδή δεν κατάφερε να υπηρετήσει τον στόχο του. Βοήθησαν και τα μικροπολιτικά παιχνίδια εξουσίας.

Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Μετάφρασης – Λογοτεχνία και Επιστήμες του Ανθρώπου (ΕΚΕΜΕΛ), το οποίο και επισήμως «έκλεισε» πριν από λίγες μέρες, ακολούθησε, δυστυχώς, τη μοίρα αρκετών θεσμών σ’ αυτόν τον τόπο: φιλόδοξο ξεκίνημα και στην πορεία ασυνέχεια στην τήρηση της πολιτικής από την πολιτεία και κυρίως στην εκταμίευση των αναγκαίων πόρων, πράγμα που οδηγεί το μεγαλόπνοο όραμα στην απλή διεκπεραίωση και σιγά – σιγά στον μαρασμό. Αν συνυπολογίσει κανείς το εξαιρετικά δύσκολο οικονομικό περιβάλλον στο οποίο ζούμε, αντιλαμβάνεται ότι το μέλλον του ΕΚΕΜΕΛ ήταν προδιαγεγραμμένο.

Το ΕΚΕΜΕΛ, ένας μη κερδοσκοπικός οργανισμός, ιδρύθηκε το 2001 (με πρώτη διευθύντρια τη σημερινή διευθύντρια του ΕΚΕΒΙ Κατρίν Βελισσάρη) με σκοπό να εκπαιδεύσει μια νέα γενιά μεταφραστών και να συμβάλει στη βελτίωση της ποιότητας της λογοτεχνικής – και όχι μόνο – μετάφρασης. Η ίδρυσή του συνέπεσε χρονικά με την ιλιγγιώδη αύξηση της εγχώριας βιβλιοπαραγωγής και την ανάλογη αύξηση των τίτλων της ξένης λογοτεχνίας. Ήταν όντως μια σημαντική πρωτοβουλία, ένα ευέλικτο σχήμα, με τρεις υπαλλήλους και πολλούς μαθητές. Απένειμε κάθε χρόνο τα βραβεία μετάφρασης, σε συνεργασία με τα ξένα ινστιτούτα, ενώ φιλοξενούσε στο «Σπίτι της Λογοτεχνίας» στην Πάρο και στην Κρήτη σεμινάρια μετάφρασης και λογοτέχνες.

Ο στόχος και οι «καρέκλες»

Όταν η εποχή των «παχιών αγελάδων» τελείωσε, εμφανίστηκε επιτακτικά το ερώτημα της αναγκαιότητας της ύπαρξης του ΕΚΕΜΕΛ. Πρώτος πήρε θέση ο τότε πρόεδρος του ΕΚΕΒΙ Τάκης Θεοδωρόπουλος, που αποφάσισε τη διακοπή της επιχορήγησης που παρείχε προς το ΕΚΕΜΕΛ ύψους 100.000 ευρώ τον χρόνο. «Βάσει του καταστατικού του, το ΕΚΕΜΕΛ έπρεπε να εκπαιδεύει και ξένους μεταφραστές για την ελληνική γλώσσα. Αυτό είχε νόημα να το ενισχύει το ελληνικό κράτος. Τώρα εκπαιδεύει Έλληνες για ξένες γλώσσες, ενώ η αγορά είναι γεμάτη από τέτοιους μεταφραστές».

Όντως το ΕΚΕΜΕΛ ήταν ένα κέντρο εκπαίδευσης Ελλήνων μεταφραστών σαν τα υπόλοιπα των εκδοτικών οίκων αλλά και των ξένων μορφωτικών Ινστιτούτων. Δεν είχε επομένως πλέον κανένα νόημα η ύπαρξή του. Αν συνέβαλλε ουσιαστικά στην ενίσχυση της μετάφρασης της ελληνικής λογοτεχνίας σε ξένες γλώσσες, η συζήτηση θα ήταν τελείως διαφορετική.

Επιπλέον, το ΕΚΕΜΕΛ απέκτησε ένα ακόμη χαρακτηριστικό των εγχώριων φορέων: τα πρόσωπα θεώρησαν ότι ήταν ανώτερα των θεσμών. Έτσι, όταν η μέχρι πρότινος διευθύντρια του ΕΚΕΜΕΛ Ελένη Ζέρβα πήρε την πρωτοβουλία να «μεταφέρει» τη «στέγη» του ΕΚΕΜΕΛ στην Ελληνοαμερικανική Ένωση, εκτός από τους «μετέωρους» φοιτητές φρόντισε εντέχνως να μεταφέρει και την καρέκλα της.

Η ανακοίνωση που απέστειλε η ίδια αναγγέλλοντας την ίδρυση του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου Λογοτεχνικής Μετάφρασης της Ελληνοαμερικανικής Ένωσης εξηγούσε: «Στο Ινστιτούτο θα υπαχθεί και η οργάνωση του ετήσιου συνεδρίου, η συμμετοχή σε ευρωπαϊκά προγράμματα καθώς κι η συνέχιση του προγράμματος “Το εργαστήρι του μεταφραστή”, η έκδοση του περιοδικού “Απηλιώτης”, η υποστήριξη της λειτουργίας του Σπιτιού Λογοτεχνίας στην Πάρο και την Κρήτη καθώς και η υποστήριξη του θεσμού των βραβείων λογοτεχνικής μετάφρασης. Ψυχή του Ινστιτούτου θα είναι η κυρία Ελένη Ζέρβα».

Τα μέλη της Γενικής Συνέλευσης του ΕΚΕΜΕΛ αλλά και του Δ.Σ. αγνοούσαν την πρωτοβουλία. «Κατά τη διάρκεια της Γ.Σ. ουδεμία πρόταση ή έστω νύξη υπήρξε περί ενδεχόμενης συνέχισης των δραστηριοτήτων του ΕΚΕΜΕΛ, πρόταση την οποία, στο κάτω – κάτω, ίσως οι παρόντες να μην είχαμε και αντίρρηση, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, να εγκρίνουμε» τονίζουν στο κείμενο που συνυπογράφουν οι Κατερίνα Σχινά (πρώην πρόεδρος Δ.Σ.), Μαρία Ευσταθιάδη, Ανδρέας Παππάς, Βαγγέλης Χατζηβασιλείου, Νάτι Γκάλβεθ (πρώην διευθύντρια ΕΚΕΜΕΛ). «Καθένας είναι ελεύθερος να ιδρύει όσα κέντρα μετάφρασης, ή άλλα, επιθυμεί. Αυτό που, προφανώς, δεν μπορεί να κάνει είναι να χρησιμοποιεί αυθαιρέτως, να καπηλεύεται, με άλλα λόγια, το όνομα και τη μικρή αλλά τόσο γόνιμη ιστορία του ΕΚΕΜΕΛ» κατέληγαν.

Η απάντηση της Ελληνοαμερικανικής Ένωσης

Οπότε; Τι μέλλει γενέσθαι; «Η κακή υποδοχή της πρωτοβουλίας μας απομακρύνει απ’ όσα τουλάχιστον αμφισβητούνται» δηλώνει ο διευθύνων σύμβουλος της Ελληνοαμερικανικής Ένωσης Λεωνίδας – Φοίβος Κόσκος, στην οποία λειτουργεί εδώ και 15 χρόνια τμήμα λογοτεχνικής μετάφρασης. «Προσφέρθηκα να δώσω στέγη, να βοηθήσω όσους μαθητές βρέθηκαν ξεκρέμαστοι και να γλιτώσω τη χώρα από ένα ακόμη ρεζιλίκι δίνοντας την ευκαιρία στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα “Το εργαστήρι του μεταφραστή” να υλοποιηθεί. Διότι οποιαδήποτε αθέτηση από πλευράς της χώρας μας σημαίνει ακύρωση του συνολικού προγράμματος και για τις υπόλοιπες χώρες που συμμετέχουν. Δεν θα είχε κανένα όφελος η Ένωση. Επιπλέον η κ. Ζέρβα δεν ανήκει στη μισθοδοσία της Ένωσης. Ήθελε για την υστεροφημία της να κάνει κάτι. Δεν αποκλείω στο μέλλον να τη χρησιμοποιήσουμε. Όμως δεν υπήρχε ούτε καν ως σκέψη να πάρουμε κάτι από το ΕΚΕΜΕΛ. Η συζήτηση με την κ. Ζέρβα, η οποία εκπροσωπούσε τότε το ΕΚΕΜΕΛ, δεν έγινε για να υπάρξει διάδοχη κατάσταση. Ήταν εκ μέρους μας μια ηθελημένη αναδοχή υποχρεώσεων που, σημειωτέον, δεν ήταν πνευματική περιουσία κανενός».

Έτσι άδοξα μπήκαν οι τίτλοι τέλους. Μεταφρασμένοι ή όχι, δεν έχει πλέον καμία σημασία για την υστεροφημία του θεσμού, η οποία επλήγη ανεπανόρθωτα.

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.